Visual Capitalist тақдим этган визуализацияда 1950 йилдан 2100 йилгача бўлган даврда дунёнинг аҳолиси энг кўп 15 шаҳридаги ўзгаришлар кўрсатилган. Рейтинг Европа комиссиясининг Қўшма тадқиқотлар маркази (JRC) аҳоли сонига оид баҳолари асосида тузилган бўлиб, маълумотлар Our World in Data орқали тақдим этилган.
1950 йилда рейтингга Токио бошчилик қилган. Ўша пайтда шаҳар аҳолиси 12,6 млн кишини ташкил этган. Иккинчи ўринда 9,3 млн аҳоли билан Ню-Йорк турган.
Ўша даврда дунёнинг энг йирик шаҳарлари орасида Ғарб мегаполисларининг улуши анча юқори эди. 1950 йилда топ-15 шаҳарнинг ярмидан кўпи Европа ёки Америкада жойлашган. Жумладан, Лондонда 7,9 млн, Москвада 5,5 млн ва Парижда 5,4 млн киши яшаган.
Кейинги ўн йилликларда вазият кескин ўзгара бошлаган. 1975 йилга келиб Лондон биринчи ўнталикдан чиқиб кетган, Париж ва Лос-Анжелес ҳам рейтингда пастлаган.
XX асрнинг иккинчи ярмида Лотин Америкаси мегаполислари, айниқса Сан-Паулу ва Мехико жадал ўсган. 2000 йилга келиб бу икки шаҳар аҳоли сони бўйича Ню-Йоркни ортда қолдириб, Ғарбий яримшарнинг энг йирик шаҳарларига айланган.
Шу даврга келиб жаҳон рейтинги юқори поғоналарини асосан Осиё мегаполислари эгаллай бошлаган. 2000 йилда Токио 30,3 млн аҳоли билан етакчиликни сақлаб қолган. Гуанчжоу 19 млн аҳоли билан учинчи, Ню-Деҳли эса 18 млн киши билан олтинчи ўринни эгаллаган.
2100 йилда Дакка етакчи бўлиши мумкин
Прогнозларга кўра, аср охирига келиб рейтинг яна кескин ўзгаради. Дакка аҳолиси қарийб 55 млн кишига етиб, дунёнинг энг йирик шаҳрига айланиши кутилмоқда.
Иккинчи ўринни 49,7 млн аҳоли билан Жакарта, учинчи ўринни эса 43,7 млн киши билан Карачи эгаллаши прогноз қилинган.
1950 ва 2000 йилларда дунёнинг энг йирик шаҳри бўлган Токио эса 2100 йилга келиб 24,1 млн аҳоли билан тўққизинчи ўринга тушиши мумкин. Прогнозга кўра, шаҳар аҳолиси ҳатто 1975 йилдаги даражадан ҳам камаяди. Бунинг асосий сабаби сифатида туғилиш даражасининг пасайиши ва узоқ муддатли демографик қисқариш кўрсатилган.
Айни пайтда Африка мегаполисларининг жаҳон рейтингидаги ўрни ҳам сезиларли даражада мустаҳкамланиши кутилмоқда.
Хусусан, Қоҳира аҳолиси 36,7 млн кишига етиб, Осиёдан ташқаридаги энг йирик шаҳар мақомини сақлаб қолиши прогноз қилинган. Луанда аҳолиси 30,7 млн, Дор-ус-Саломники 20,1 млн, Лагосники эса 17,9 млн кишига етиши мумкин.
Шундай қилиб, 150 йиллик даврда дунё мегаполислари географияси сезиларли ўзгармоқда: 1950 йилларда рейтингда Европа ва Америка шаҳарлари катта ўрин тутган бўлса, XXI аср охирига бориб энг йирик шаҳарлар орасида Осиё ва Африка мегаполисларининг салмоғи янада ортиши прогноз қилинмоқда.
