АҚШ Космик қўмондонлиги раҳбари генерал Стивен Уайтинг Россиянинг орбитал тизимлари ҳақидаги баҳосини 2026 йил 21 апрел куни Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази — CSIS тадбирида билдирган.
«Бизнинг баҳолашимизча, улар синовларни якунлаб, энди амалдаги тизимларни орбитага чиқармоқда», — деган Уайтинг.
Бу баёнот Америка томонининг баҳосини ифодалайди. У орбитада манёвр қилаётган ҳар бир Россия аппаратининг вазифасини мустақил равишда тасдиқловчи техник хулоса эмас.
«Космос-2558» нега эътиборга тушди?
Учрашувнинг эълон қилинган видеоси ва стенограммасида, жумладан, Россиянинг «Космос-2558» аппарати муҳокама қилинган.
Тадбирда намойиш этилган видеоматериалга кўра, аппарат 2022 йил августида учирилганидан кейин АҚШнинг давлат сунъий йўлдоши орбитасига яқин текисликда жойлашган. 2025 йил июнида эса ундан кичикроқ объект ажралиб чиққан ва кейинчалик мустақил манёврлар бажарган.
Ҳарбий кузатувчиларнинг эътиборини айнан шу каби кетма-кет ҳаракатлар тортмоқда. Бироқ CSIS видеосининг ўзида ҳам «Космос-2558» ва ундан ажралган объектнинг аниқ вазифаси номаълум экани қайд этилган.
Бошқа аппаратга яқинлашиш ва унинг ёнида ҳаракатланиш сунъий йўлдошларнинг бир-бирига нисбатан жойлашувини бошқариш имкониятини кўрсатади. Аммо бу кузатувлар уларнинг ичида қандай ускуна борлигини очиб бермайди.
Траектория орқали манёврни аниқлаш мумкин. Бироқ муайян қурилма кузатиш, алоқа, халақит бериш ёки бошқа таъсир учун мўлжалланганини билиш анча мураккаб.
Яқинлашиш қобилияти ҳар доим қурол дегани эмас
Орбитадаги сунъий йўлдошларга қарши аппарат Ердан тўғридан тўғри нишон томон учириладиган тутувчи воситадан фарқ қилади. У аввалдан космосда бўлади ва бошқа объектга яқинлашиш учун орбитасини ўзгартириши мумкин.
Айни пайтда бундай технологиялар икки хил мақсадда ишлатилиши мумкин. Ўхшаш ҳаракатлар сунъий йўлдошларни текшириш, уларга техник хизмат кўрсатиш, ёқилғи қуйиш ва ишдан чиққан аппаратларни олиб ташлаш учун ҳам зарур.
Шу сабабли таҳдидни баҳолашда фақат яқинлашиш қобилиятининг ўзи етарли эмас. Аппаратнинг ҳаракатлари, вазият ва миссия ҳақидаги мавжуд маълумотлар ҳам ҳисобга олиниши керак.
