Автомобил олди-сотдисини қандай расмийлаштириш мумкин?
|09:571 19914 мин
2026 йил 1 апрелдан бошлаб Ўзбекистонда ишлаб чиқарилганига ўн йилдан ошмаган автомобиллар учун тўлов тартиби ўзгарди: ҳисоб-китоблар нақд пулсиз шаклда амалга оширилади. Қуйида фойдаланилган автомобил сотиб олишда уни қандай текшириш, шартномани расмийлаштириш, қандай ҳужжатлар талаб қилиниши ва қанча тўлов қилиниши ҳақида маълумот берамиз.
magnific.commagnific.com
2026 йил 1 апрелдан нималар ўзгарди?
Ишлаб чиқарилганига ўн йилдан ошмаган M, N, O ва G тоифаларидаги транспорт воситалари, шунингдек, махсус автотранспорт воситаларини сотиб олиш ва сотишда ҳисоб-китоблар нақд пулсиз шаклда амалга оширилади.
Харидор пулни сотувчига нақд шаклда бермайди. Тўлов банк орқали эскроу механизми орқали амалга оширилади. Банк нотариусга маблағ мавжудлигини тасдиқлайди, шартнома нотариал тасдиқланганидан кейин пул сотувчининг ҳисобварағига ўтказилади.
Алоҳида эскроу-ҳисоб очиш керакми?
Ҳар бир олди-сотди шартномаси учун битта эскроу ҳисобварағи кўзда тутилади. Бироқ бу ҳар доим ҳам харидор янги банк ҳисобварағини очиши кераклигини англатмайди.
Агар эскроу қоидаларига тўғри келса, банк харидорнинг мавжуд ҳисобварағи, банк картаси ёки электрон ҳамёнидан фойдаланиши мумкин.
Расмийлаштириш учун харидор банкка мурожаат қилади ва тегишли шартномани тузади. Агар банкда имконият мавжуд бўлса, аризани электрон шаклда ҳам топшириш мумкин.
Агар пул нақд бўлса
Нақд пулни банк кассаси орқали ҳисобвараққа киритиш мумкин. Бунда ҳам автомобил учун тўлов нақд пулсиз амалга оширилган ҳисобланади.
Зарур маблағ ҳисобвараққа жойлаштирилганидан кейин банк бу ҳақда нотариусга хабар беради. Шартнома нотариал тасдиқланганидан сўнг нотариус банкка битим амалга оширилганини тасдиқловчи электрон хабар юборади.
Сотувчи пулни қачон олади?
Агар банк нотариусдан тасдиқни иш куни давомида олса, пул ўша куннинг ўзида ўтказилади. Агар тасдиқ банкнинг иш вақти тугаганидан кейин келиб тушса, пул кейинги иш кунида ўтказилади.
Агар битим амалга ошмаса
Агар нотариус шартномани тасдиқламаса, харидор эскроу ҳисобварағидаги пулни қайтариш учун банкка мурожаат қилиши мумкин. Банк хизматлари учун тўланган комиссия қайтарилиши ёки қайтарилмаслиги шартларини алоҳида аниқлаштириш лозим.
Эскроу қанча туради?
Мавзуга оид
Давлат иштирокидаги банкларда автомобил олди-сотдиси бўйича эскроу орқали ҳисоб-китоб қилиш учун комиссиянинг энг юқори миқдори БҲМнинг 25 фоизини ташкил этади. Амалдаги БҲМ 440 000 сўм бўлган ҳолатда бу 110 000 сўмни ташкил қилади.
Хусусий банкларда тарифлар фарқ қилиши мумкин. Шунинг учун битимдан олдин комиссия миқдори ва уни тўлаш шартларини, айниқса харидор ва сотувчи турли банклар хизматидан фойдаланса, олдиндан аниқлаштириш керак.
Автомобилни онлайн қандай танлаш мумкин?
Агар ҳали автомобиль танламаган бўлсангиз, ўзингизга мос машинани банк иловаси орқали ҳам топиш мумкин. Бундай имконият TBC Auto’да мавжуд. Сервис автомобиль маркаси, модели ва харид учун ажратган маблағингиз асосида машина танлаш имконини беради.
Автомобиль қидириш учун TBC Auto иловасидаги «Авто» бўлимига киринг, марка ва моделни танланг ҳамда қўлингизда қанча маблағ борлигини кўрсатинг. Агар жамғармангиз бўлмаса, 0 рақамини киритишингиз мумкин.
Kun.uz
Сервис мавжуд автомобиллар ва тўлов вариантларини кўрсатади. Агар машинани кредитсиз сотиб олмоқчи бўлсангиз, таклифлар рўйхатини охиригача пастга варақланг ва «Нақд пулга расмийлаштириш» вариантини танланг.
Kun.uz
Ариза юборганингиздан кейин TBC Auto вакили сиз билан боғланади — одатда ўша куни ёки кейинги куни. У саволларингизга жавоб беради, мос автомобиль танлашда ёрдамлашади ва автосалонда учрашув вақтини келишиб олади.
Автосалонда вакил зарур ҳужжатларни расмийлаштиришда ёрдам беради. Агар битимни ўша куни якунлаш имкони бўлса, харидор автомобилни дарҳол олиб кетиши мумкин. TBC Auto орқали автомобиль танлаш ва харид жараёнида ёрдам олиш учун ҳақ тўлаш шарт эмас.
Пул бериш ва шартномани расмийлаштиришдан олдин харидор сотувчининг автомобилни сотиш ҳуқуқига эга эканлиги ва ҳужжатлардаги маълумотлар бир-бирига мос келишини текшириши керак.
Бунинг учун сотувчидан қуйидаги ҳужжатларни кўрсатишни сўранг:
Паспорт ёки ID-карта. Сотувчининг шахсий маълумотлари автомобил эгаси ҳақидаги маълумотларга мос келишини текширинг.
Автомобилнинг рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома (техник паспорт). Маркаси, модели, давлат рақами ва VIN-рақамини автомобилнинг ўзидаги маълумотлар билан солиштиринг.
Ишончнома. Агар автомобилни мулкдорнинг вакили сотаётган бўлса, ишончноманинг амал қилиш муддати ва ваколатларини текширинг. Унда автомобилни бошқариш эмас, айнан сотиш ҳуқуқи берилган бўлиши керак.
Муҳим: ишончнома олди-сотди шартномасининг ўрнини босмайди. Агар мулкдор харидорга фақат ишончнома берса, автомобилга бўлган мулк ҳуқуқи харидорга ўтмайди.
my.gov.uz орқали нималарни текшириш мумкин?
Давлат хизматлари порталида бир нечта хизматлардан фойдаланиш мумкин:
Автомобил сотилишига тақиқ бор-йўқлигини текшириш. Нотариал тизимда автомобилни бошқа шахсга ўтказиш тақиқи ҳақида маълумот бор-йўқлигини аниқлаш имконини беради.
Автотранспорт ҳақида маълумот. Давлат ахборот тизимларидан автомобил ҳақидаги маълумотларни бепул олиш мумкин.
Суғурта полисининг амал қилишини текшириш. Мажбурий суғурта ҳақидаги маълумотларни бепул текшириш имконини беради.
Қўшимча маълумотларни «Автомобил тарихи» хизмати орқали олиш мумкин. Маълумотнома автоматик шакллантирилади ва нархи 39 600 сўмни, яъни БҲМнинг 0,09 қисмини ташкил этади.
Kun.uz
Агар харидор автомобил ҳақидаги маълумотларни мустақил ола олмаса, мулкдордан текширувни амалга ошириш ва натижасини кўрсатишни сўраши мумкин.
Давлат хизматлари орқали ҳеч қандай чеклов аниқланмагани автомобилнинг техник жиҳатдан соз эканлигини кафолатламайди. Сотиб олишдан олдин автомобилни техник хизмат кўрсатиш станциясида мутахассисга кўрсатиш, кузов, двигател ва узатмалар қутисини текшириш тавсия этилади.
Ҳа. Шартнома расмийлаштирилишидан олдин автомобилни Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ЙҲХХ) ходимларига кўрсатиш керак. Улар кузов ва бошқа агрегатларнинг рақамларини техник паспортдаги маълумотлар билан солиштирадилар.
Текширувни автомобил рўйхатдан ўтказилган жойда ёки томонлар битимни расмийлаштиришни режалаштирган ҳудудда ўтказиш мумкин. Бунинг учун ҳақ олинмайди.
Шуни унутмаслик керакки, ЙҲХХ ходимлари автомобилнинг рақамлари ҳужжатларга мос келишини текширадилар, унинг техник ҳолатини эмас. Яширин носозликларни аниқлаш учун алоҳида диагностикадан ўтиш лозим.
Олди-сотди шартномаси қандай расмийлаштирилади?
Автомобил бошқа жисмоний шахсдан сотиб олинаётган бўлса, олди-сотди шартномаси нотариус томонидан тасдиқланиши керак. Машина текширилганидан кейин томонлар унинг нархи, тўлов усулини келишиб оладилар ва битим учун зарур ҳужжатларни тайёрлайдилар.
Расмийлаштириш бир нечта босқичдан иборат:
1. Ҳужжатларни тайёрлаш. Зарур ҳолларда турмуш ўртоқ, банк ёки битим ҳуқуқларига таъсир кўрсатадиган бошқа шахсларнинг розилиги олинади.
2. Банк орқали тўловни ташкил этиш. Агар автомобил нақд пулсиз тўлов талабларига тушса, харидор эскроу хизматини расмийлаштиради ва ҳисобварақда зарур маблағ мавжудлигини таъминлайди.
3. Нотариусга мурожаат қилиш. Сотувчи ва харидор нотариусга борадилар. Нотариус томонларнинг шахси, автомобил ҳақидаги маълумотлар ва чекловларни текширади.
4. Шартномани имзолаш. Имзо қўйишдан олдин автомобил нархи, харидор ва сотувчининг маълумотлари, транспорт воситаси ҳақидаги маълумотлар ҳамда бошқа шартларни текшириш зарур.
5. Пулни сотувчига ўтказиш. Банк пулни нотариуснинг электрон тасдиғи асосида сотувчига ўтказади.
Шунингдек, томонлар харидор автомобилни, калит ва ҳужжатларни қачон олишини олдиндан келишиб олишлари керак. Масалан, автомобил пул сотувчининг ҳисобварағига келиб тушган пайтда топширилиши мумкин.
Битим учун қандай ҳужжатлар керак?
Оддий олди-сотди учун қуйидагилар талаб этилади:
Сотувчи ва харидорнинг паспорти ёки ID-картаси.
Автомобилнинг техник паспорти.
Айрим ҳолларда қўшимча ҳужжатлар талаб қилиниши мумкин:
Автомобил эр-хотиннинг умумий мулки бўлса, турмуш ўртоқнинг розилиги.
Автомобил гаровда бўлса, банк ёки бошқа гаровга олувчининг розилиги.
Сотувчи ёки харидор номидан вакил ҳаракат қилса, ишончнома.
Автомобил мерос тариқасида олинган бўлса, мерос ҳужжатлари.
Муайян битимни расмийлаштириш учун зарур бўлса, кредит ҳужжатлари.
Маълумотларнинг бир қисмини нотариус электрон тизимлар орқали мустақил текшириши мумкин. Шу сабабли қўшимча ҳужжатлар керак ёки керак эмаслигини олдиндан нотариусдан аниқлаштириш мақсадга мувофиқ.
Муҳим: 2026 йил 1 январдан бошлаб Ўзбекистон фуқаролари нотариусга паспорт ёки ID-картанинг асл нусхасини тақдим этишлари шарт эмас. Шахс ҳужжат реквизитлари орқали аниқланади ва бармоқ излари ҳамда Face ID биометрик текшируви орқали тасдиқланади.
Автомобилни расмийлаштириш неча пул?
Автомобил нархидан ташқари нотариус, банк орқали ҳисоб-китоб ва автомобилни янги эгаси номига рўйхатдан ўтказиш харажатларини ҳам ҳисобга олиш керак.
Нотариусда расмийлаштириш нархи
Автомобил олди-сотди шартномасини нотариал тасдиқлаш учун давлат божи 3 БҲМни, яъни 1 320 000 сўмни ташкил этади.
Айрим ҳолларда имтиёзли ставкалар қўлланади.
Битим тури
Давлат божи
Оддий олди-сотди
1 320 000 сўм
Яқин қариндошга сотиш
66 000 сўм
Банк кредити орқали автомобил сотиб олиш
132 000 сўм
66 000 сўмлик имтиёзли ставка автомобил мулкдорининг эри ёки хотинига, ўз ота-онасига ёки турмуш ўртоғининг ота-онасига, фарзандларига ва уларнинг турмуш ўртоқларига, набираларига, бобо-бувисига, ака-ука ва опа-сингилларига сотишда қўлланади.
Нотариусга яна нималар учун пул тўланади?
Давлат божидан ташқари, нотариус шартнома тайёрлаш, битим бўйича тушунтириш бериш ва автомобилни сотишга қўйилган чекловларни текшириш учун ҳақ олиши мумкин.
2026 йилда ушбу хизматлар учун қуйидаги энг юқори нархлар белгиланган:
Хизмат
Максимал нарх
Олди-сотди битимини тайёрлаш
88 000 сўм
Битим бўйича тушунтириш бериш
66 000 сўм
Автомобилга қўйилган чекловларни текшириш
66 000 сўм
Бу қатъий белгиланган тарифлар эмас: нотариус камроқ ҳақ олиши мумкин, аммо белгиланган миқдордан ортиқ ҳақ олиши мумкин эмас. Тўлов миқдорлари Адлия вазирлигининг 3235-сонли буйруғи билан белгиланган.
Бундан ташқари, томонлар шартномани махсус гербли бланкада расмийлаштиришни танлашлари мумкин. Бунинг учун 44 000 сўм, яъни БҲМнинг 10 фоизи миқдорида йиғим белгиланган.
2025 йил декабридан бундай бланкадан фойдаланиш томонларнинг хоҳишига боғлиқ. Шунинг учун гербли бланка учун тўловни ҳар бир битим харажатига автоматик равишда қўшиш керак эмас.
Автомобилни рўйхатдан ўтказиш қанча туради?
Аввал рўйхатдан ўтказилган автомобилнинг эгаси ўзгарганда қайта рўйхатдан ўтказиш эмас, балки давлат рўйхатидан ўтказиш амалга оширилади. Оддий енгил автомобил учун бу тўлов 6,84 БҲМни, яъни 3 009 600 сўмни ташкил этади.
Агар харидорга янги техник паспорт ва стандарт давлат рақамлари берилса, харажатлар қуйидагича бўлади:
Хизмат
Бензинли автомобиль
Электромобиль
Давлат рўйхатидан ўтказиш
3 009 600
660 000
Техник паспорт бериш
616 000
616 000
Бир жуфт давлат рақами бериш
4 620 000
4 620 000
Ҳужжатларни тайёрлаш
44 000
44 000
Жами
8 289 600
5 940 000
Бу ҳисоб-китоб бошқа жисмоний шахсдан фойдаланилган енгил автомобил сотиб олиш, янги техник паспорт ва стандарт давлат рақамларини олиш ҳолати учун келтирилган. Унга автомобил нархи, мажбурий автосуғурта, қўшимча нотариал хизматлар ва ихтиёрий гербли бланка харажатлари киритилмаган. Банк комиссияси ҳам фарқ қилиши мумкин.
Ҳужжат расмийлаштириш ва автомобилни рўйхатдан ўтказиш ҳақида батафсил бу ерда ўқишингиз мумкин.
Автомобил сотиб олгандан кейин нима қилиш керак?
Нотариусда шартнома расмийлаштирилганидан кейин харидор автомобилни ўз номига рўйхатдан ўтказиши ва мажбурий суғурта полисини расмийлаштириши керак.
Автомобилни қачон қайта расмийлаштириш керак?
Мулк ҳуқуқи ўтганидан кейин 10 календар кун ичида ЙҲХХга мурожаат қилиб, автомобилни янги эга номига рўйхатдан ўтказиш лозим.
Расмийлаштириш жараёнида ходимлар автомобилни кўздан кечиради ва унинг маълумотларини ҳужжатлар билан солиштиради. Текширувдан ўтиб, тегишли тўловлар амалга оширилганидан кейин харидор рўйхатдан ўтказиш гувоҳномасини, зарур бўлса, давлат рақамларини ҳам олади.
2026 йил 1 апрелдан бошлаб автомобил учун рўйхатдан ўтказиш гувоҳномаси 5 йил муддатга берилади. Ҳужжатда унинг берилган санаси ва амал қилиш муддати кўрсатилади.
Харидор янги суғурта полисини расмийлаштириши керак. Қонун бўйича фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш учун автомобил сотиб олинган кундан бошлаб 10 кун вақт берилади. Бироқ йўл ҳаракатида қатнашиш учун ҳайдовчида амал қилувчи суғурта бўлиши керак. ОСАГО полисини суғурта компаниясида ёки my.gov.uz портали орқали расмийлаштириш мумкин.
Kun.uz
Сотувчи эски суғурта учун тўлаган пулини қайтариб олиши мумкинми?
Ҳа. Агар суғурта полисининг амал қилиш муддати ҳали тугамаган бўлса, сотувчи суғурта компаниясига мурожаат қилиб, фойдаланилмаган давр учун тўланган пулнинг бир қисмини қайтариб олиши мумкин.
Суғурта компанияси мурожаат қилинганидан кейин 14 календар кун ичида қайтарилиши лозим бўлган маблағни тўлаши керак. Қайтариладиган сумма суғуртанинг қолган муддати ва аввал амалга оширилган суғурта тўловларига боғлиқ.
Сотувчи солиқ тўлаши керакми?
Агар жисмоний шахс ўзига тегишли бўлган автомобилни сотса, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғини тўлаши шарт эмас. Бу Солиқ кодексининг 378-моддаси 7-бандида назарда тутилган.
Агар автомобил сотиш тадбиркорлик фаолияти доирасида амалга оширилса, солиққа тортишнинг бошқа қоидалари қўлланади.
Қисқача
Автомобил сотиб олишдан олдин сотувчининг ҳужжатларини, автомобилнинг маълумотларини ва уни сотишга қўйилган чекловларни текширинг. Шартномани расмийлаштиришдан олдин автомобил рақамларини бепул текширтириш учун ЙҲХХга кўрсатиш керак.
2026 йил 1 апрелдан бошлаб янги талабларга тушадиган автомобиллар учун тўловлар банк орқали нақд пулсиз шаклда амалга оширилади.
Жисмоний шахслар ўртасидаги фойдаланилган автомобил олди-сотди шартномаси нотариус томонидан тасдиқланади. Одатий давлат божи 1 320 000 сўмни ташкил этади. Қўшимча хизматлар алоҳида тўланади.
Автомобил сотиб олингандан кейин 10 календар кун ичида уни янги эга номига рўйхатдан ўтказиш учун ЙҲХХга мурожаат қилиш лозим. 2026 йил 1 апрелдан бошлаб янги техник паспортлар беш йил муддатга берилади.
ОСАГО суғуртасини қайта расмийлаштириш керак. Сотувчи эски полиснинг фойдаланилмаган муддати учун тўланган пулнинг бир қисмини қайтариб олишни сўраши мумкин.
