Ma'lum bir mashinaning me'yoriy krash-test doirasida yo‘l-transport hodisasi sun'iy ravishda keltirib chiqariladi. Bunda mashina soatiga 64,34 km tezlikda markazi biroz chetlashtirilgan holatda beton to‘siqqa kelib uriladi. Yoki to‘siq soatiga 50 km tezlikda mashinaning haydovchi o‘tirgan tomoniga kelib uriladi. Ba'zan past yoki o‘rta tezliklarda orqadan kelib urilish holatlari ham sinab ko‘riladi.
Olingan natijalar iste'mol sifatiga ta'sir ko‘rsatadi va haydovchida xavfsizlik borasida xomxayolni shakllantiradi. Biroq, hayotda IIHS tasnifi bo‘yicha 5 yulduzli mashinalarning daraxtga kelib urilganda parchalanib yotganiga guvoh bo‘lish mumkin. Avtomobilning oldinda ketayotgan tirkama ostiga kirib ketishi deyarli doimo o‘lim bilan yakunlanadi. Shunga qaramay, aytish joizki,so‘nggi bir necha o‘n yillar davomida o‘tkazib kelinayotgan avtomobil halokatlariga doir testlar YTHlarda jarohatlar olish sonini kamaytirishga xizmat qilmoqda. Quyida shu testlar orasida eng dahshatli natija ko‘rsatgan 8 ta sinovdan xabardor bo‘lishingiz mumkin.
Yirik avtomobil kichigiga qarshi
Odatda avtomobil qancha yirik bo‘lsa kichik mashina bilan to‘qnashuvda ustun keladi, degan tasavvur hosil bo‘ladi. Har holda 40 yillar avval shunday bo‘lgan. 1971 yilda suratga olingan filmni ko‘rish kifoya qiladi. Ammo, kichik hajmli mashinalar o‘shandan boshlab mustahkamroq bo‘la boshladi. Natijada ko‘plab xavfsizlik yostiqchalari bilan jihozlangan kichik mashinalar yo‘lovchilariga jiddiy avtofalokatlarda tirik qolish imkonini beradi. Buni «F-150 vs Civic» krash-testida ham ko‘rish mumkin.
Shunga qaramay, ta'kidlash lozim, inersiya qoidasini hech kim bekor qilgani yo‘q. Shu boisdan ham yirikroq avtomobilda sog‘ qolish ehtimoli katta.
Portlovchi mashina
1971-1978 yillarda ishlab chiqilgan Ford Pinto mitti avtomobili portlovchi mashina deb atashgan. Krash-testlar natijasi shuni ko‘rsatganki, avtomobil ortidan kelib urilgan mashina yo‘lovchilarining ham tirik qolish imkoni kam bo‘lgan. Amerikada «Woe the Pinto» ya'ni «Pinto qayg‘usi» deb atalgan jarayon avtomobilsozlikda haddan ortiq arzonchilik ortidan quvish juda xavfli ekanini isbotlaydi. Muhandislar 2 ming dollar atrofidagi avtomobilni ishlab chiqarishni maqsad qilishdi. Imkoni bor barcha narsada iqtisod qilishdi. Natijada yoqilg‘i idishi orqa o‘q ustiga joylashib qoldi. Aslida kompaniya mashinaga orqadan kelib urilgan taqdirda ham portlash yuz berishi mumkinligini bilgan. Ammo, hisob-kitoblar shuni ko‘rsatganki, har bir mashinani 11 dollarga qimmatroq sotgandan ko‘ra, ehtimoliy eng yirik tovon puli to‘lash arzonroq bo‘lgan. 1978 yilgacha hammasi joyida edi. O‘sha yili Amerika harakatlanish xavfsizligi milliy boshqarmasi Ford Pinto krash-testiiga doir filmni namoyish qilganidan so‘ng hammasi aksincha avj ola boshladi.
