Fermerlar özi yetiştirgan paxtani tekstil korxonalariga töğridan-töğri sotişadi – Prezident farmoniga şarh

- tarmoqqa ilğor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etiş;

- töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning klaster modelini amalga oşiriş;

- logistika va muhandislik infratuzilmasini rivojlantiriş bilan özaro uzviy boğliqlikda xom aşyo resurslari taqsimotining va taşkil etilayotgan tarmoq korxonalari joylaşuvining muvozanatini ta'minlaş;

- işlab çiqariş jarayoniga ilğor innovatsiya texnologiyalari, nou-xau, dizaynerlik işlanmalarini keng joriy etiş, furnitura va aksessuarlarning zamonaviy namunalarini işlab çiqarişni mahalliylaştiriş;

- töqimaçilik sanoati uçun kadrlar tayyorlaş, qayta tayyorlaş va malakasini oşiriş tizimini tubdan takomillaştiriş.

Ta'kidlaş joizki, mazkur Farmon iqtisodiyot tarmoqlariga ma'muriy ta'sir körsatişni yanada qisqartiriş va boşqaruvning bozor mexanizmlarini kengaytirişni nazarda tutadigan Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 8 sentabrdagi PF–5185-son Farmoni bilan tasdiqlangan Özbekiston Respublikasida Ma'muriy islohotlar konsepsiyasini amaliy röyobga çiqarişda muhim qadam hisoblanadi.

Xususan, Farmon bilan boşqaruv va kadrlar tayyorlaş tizimini takomillaştiriş, işlab çiqariş, töqimaçilik sanoatining texnologik jarayonini modernizatsiya qiliş va infratuzilmasini rivojlantiriş, taşqi iqtisodiy faoliyatni faollaştiriş, töqimaçilik sanoatiga xalqaro standartlarni joriy etiş böyiça 20 dan ortiq tadbirlardan iborat bölgan Özbekiston Respublikasida töqimaçilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantiriş «Yöl xaritasi» tasdiqlandi.

Paxta xom aşyosini işlab çiqarişni taşkil qilişda soğlom raqobat muhitini rivojlantiriş va bozor mexanizmlarini joriy etiş maqsadida Farmon bilan eksperiment ötkaziş nazarda tutilgan bölib, uning doirasida birinçi bor mahalliy töqimaçilik sanoati korxonalari tomonidan fermer xöjaliklari va boşqa qişloq xöjaligi işlab çiqaruvçilaridan paxta xom aşyosiga töğridan-töğri buyurtma beriş tizimini joriy etiş rejalaştirildi.

Bugungi kunga qadar mahalliy töqimaçilik korxonalari paxta tolasini eksport narxlar böyiça monopol yetkazib beruvçi – «Özpaxtasanoateksport» XKdan xarid qilişga majbur edi. Mazkur tartib töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişning rentabelligi va raqobatbardoşligini pasaytirgan.

Özbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan taşabbus qilingan eksperimentga muvofiq, töqimaçilik sanoati korxonalari fermer xöjaliklari paxta xom aşyosini yetiştiriş böyiça asosiy xarajatlarining tuzilgan şartnoma qiymatining kamida 60 foizini avans beriş yöli bilan moliyalaştirişni amalga oşiradi. Bunda korxonalarga yetkazib berilgan paxta xom aşyosidan faqatgina keyinçalik çuqur qayta işlaş va tayyor raqobatbardoş mahsulotlarni işlab çiqariş maqsadida foydalaniladi.

Bundan taşqari, Davlat rahbari özining Farmonida töqimaçilik sanoati korxonalari, «Özbekengilsanoat» AJ aksiyadorlari yiğilişining va qator idoralarning «Öztöqimaçiliksanoat» uyuşmasini taşkil etiş töğrisidagi taklifini qöllab-quvvatladi. Bunda davlatning tartibga soliş va xöjalik funksiyalarini öz içiga olgan «Özbekengilsanoat» AJ tugatiladi.

Mazkur uyuşmaga respublika töqimaçilik tarmoğini barqaror rivojlantiriş böyiça keng doiradagi vazifalar yuklatildi.

Sohani boşqariş tizimi töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning zamonaviy tendensiyalariga javob bermasligi, işlab çiqaruvçilarni qöllab-quvvatlaşga qodir emasligi mazkur qarorning qabul qilinişini taqozo etdi. Masalan, «Özbekengilsanoat» AJ tarkibiga 436 ta korxona kiradi, bu esa ular umumiy sonining atigi 6 foizini taşkil etadi. Uşbu jamiyatning faoliyati asosan statistikani töplaş, turli xil yiğilişlar ötkaziş, körgazmalarni taşkillaştirişga qaratilgan. Uning taşkiliy şakli ham aksiyadorlik jamiyatining huquqiy holatiga mos kelmaydi.

Xorijiy mamlakatlarning tajribasi şuni körsatdiki, töqimaçilik sanoatini rivojlantirişning samarali şakllaridan biri klasterlarni taşkil etiş hisoblanadi. Mazkur model paxta xom aşyosini yetiştiriş, dastlabki işlov beriş, mahsulotni paxta tozalaş korxonalarida keyingi qayta işlaş va yuqori qöşilgan qiymatli tayyor töqimaçilik mahsulotlarini işlab çiqarişni öz içiga olgan yagona işlab çiqariş siklini taşkil etişni közda tutadi.

Bundan kelib çiqib, maxsus Işçi komissiyaga Paxta-töqimaçilik klasterlarini örta muddatli istiqbolda rivojlantiriş konsepsiyasi loyihasini, şunday klasterlarni Buxoro va Navoiy viloyatlarida taşkil etiş natijalarini hisobga olgan holda işlab çiqiş topşirildi.

Şu bilan bir qatorda, Farmon bilan töqimaçilik sanoati korxonalarini qöllab-quvvatlaş böyiça çora-tadbirlar, şu jumladan bojxona tölovlari tölaş böyiça imtiyozlar taqdim etiş nazarda tutilmoqda.

Ta'kidlaş joizki, mahsulotlarni sinovdan ötkaziş böyiça laboratoriyalarning past samaradorligi, ularning köpçiligida xalqaro akkreditatsiyaning mavjud emasligi mahalliy töqimaçilik sanoati işlab çiqaruvçilarining taşqi bozorlarga çiqişiga tösqinlik qilmoqda. Uşbu muammolarni hal qiliş uçun töqimaçilik sanoati sohasida standartlaştiriş va sertifikatlaştiriş tizimini takomillaştiriş, şu jumladan xalqaro standartlarni joriy etiş böyiça kompleks çora-tadbirlarni işlab çiqiş nazarda tutildi.

Umuman olganda, Prezidentning uşbu Farmonining amalga oşirilişi:

- tarmoqning boşqaruv tizimini takomillaştiriş, işlab çiqariş, narxlarni şakllantiriş va paxtani sotiş jarayoniga bozor mexanizmlarini bosqiçma-bosqiç joriy etiş;

- paxta eksporti hajmini tobora qisqartiriş va içki bozorda uni çuqur qayta işlaşning ösişini ta'minlaş;

- mamlakatda işlab çiqarilmaydigan xom aşyo, materiallarni işlab çiqarişni, şu jumladan mahsulotning alohida turlarini mahalliylaştiriş orqali rağbatlantiriş;

- texnologik va marketing innovatsiyalarini keng joriy etiş;

- davlat-xususiy şeriklik mexanizmlaridan foydalangan holda töqimaçilik komplekslarini quriş;

- xalqaro akkreditatsiyaga ega mahalliy laboratoriyalar sonini köpaytiriş, töqimaçilik sanoati milliy standartlarini xalqaro standartlar bilan uyğunlaştiriş hisobiga töqimaçilik sanoatining jadal rivojlanişini ta'minlaydi.