Andijonda vraçga qöl kötarişdi. Tibbiyot xodimlarini huquqiy himoya qiliş haqida qonun dolzarb(mi!?)

Ma'lumki, son suyagi singanda bemor köp qon yöqotib, “şok” holatiga tuşadi. Şifokorlar bemorga zudlik bilan reanimatsion çora-tadbir qöllaş uçun uni jonlantiriş bölimiga yönaltirişgan. Bemor bilan birga kelgan mast holatdagi D.T esa şifokorlarga: “Nega reanimatsiyaga olib kirasanlar? U oğir kasal emas, men uni uyga olib ketaman” deya baqirib, xalaqit bera boşlaydi. Kasalni şifokorlar “jonlantiriş” bölimiga olib kirib muolajani boşlaydilar. D.T. esa avval rentgenolog vraçni yoniga kirib uni böğib uradi. Yaxşiyam yordamçi kirib, xodimni ajratib qoladi. Söng, yölakda navbatçi vraç R.Mga muşt otadi. Oqibatda, har ikki tibbiyot xodimi turli darajadagi tan jarohati olgan. Bu orada IIBga xabar beriladi va ular kelib, tegişli hujjatlarni rasmiylaştirgaç, qonunbuzarni Andijon tuman içki işlar bölimiga olib ketadilar. Bemor esa RŞTYoIM Andijon filialida davolaş jarayonida. Hodisa böyiça suriştiruv işlari davom etmoqda.

Vraçlarça andişa va oriyat

Hodisadan xabar topgaç,IIB va şifoxona vraçlaridan ma'lumot yiğiş harakatiga tuşdik. Andijon şahar içki işlar bölimi profilaktika inspektori özidagi bor ma'lumotlarni taqdim qildi. Inspektordan qonunbuzarlik qaçon, qayerda va kim tomonidan sodir etilganligi haqida axborotni oldik.

Biz esa aynan mana şu hodisa sabab aziyat çekkan şifokorlar bilan suhbatlaşişga urindik.

Yuqorida aytganimizdek, respublika şoşilinç tibbiy yordam ilmiy markazi Andijon filiali viloyatdagi eng nufuzli tibbiyot muassasalaridan biri. Bu şifoxona aholi örtasida alohida hurmat va e'tirofga ega. Viloyatning eng sara şifokorlari faoliyat yuritadigan muassasaga bir kunda 500 nafardan ziyod bemorlar murojaat qilar ekan. Filialda 25dan ziyod bölim va ikkita qabulxona mavjud.

Öşa voqeadan jabr körgan vraçga telefon orqali savollar berganimizda u ming istihola bilan: “Heç narsa bölmadi. Bemor bilan kelgan odamni ozgina kayfi bor ekan. Dahanaki tortişuv böldi, xolos. Yuzimdagi iz esa öşa paytda, turtilib yiqilganimda böldi, şekilli”, deya javob berdi. Vraç ming istihola va tortiniş bilan öziga qöl kötargan vijdonsiz, mast-alast kimsani himoya qilardi.

Yana bir jabrlangan rentgenolog mutaxassis bilan esa gaplaşa olmadik.

Yana takrorlayman. RŞTYoIMda barça işlar yaxşi yölga qöyilgan. Taşqi hovli, qabulxonalar, bölimlarda kuzatuv kameralari işlab turibdi. Qarangki, juda köp narsalar kamera nazaridan çetda qolmabdi. Bölib ötgan voqeaning bor tafsilotini esa öşa kuni qabulxonada navbatçilikda bölgan hamkasblaridan bildik. Ular ham voqealarni ming uyalib aytib berişdi.

Qarang-a?.. Vraç, umuman tibbiyot xodimi jamiyatni oldinga boşlaydigan ziyoli vakili. U işxonaga şoşilinç kömak sörab kelgan odamlarga xizmat qilgani keladi. Birov bilan urişiş va muştlaşişga tayyor emas. Şifokorning işi ezgulik. Lekin, u bir tarbiyasiz va qonunbuzar tomonidan öziga nisbatan qilingan tajovuzni aytişni öziga ep bilmaydi. Nima ham derdik? Özbekçilik...

Tibbiyot muassasi rahbarlarining nafaqat boşliq, balki amaliyotdagi vraç ekanligi, rejali jarrohlik operatsiyasi borligi uçun köp vaqtini olmadik.

Faqat, mazkur muassasa xodimlarining şunday voqealar tibbiyot xodimlari bilan juda köp röy berişi haqidagi sözlari yurakni ezdi.

Yurtimizda vraçlar iş faoliyatiga xalaqit beriş va tajovuz qiliş köp uçraydimi?

Mazkur masalada Soğliqni saqlaş vazirligi Matbuot xizmatiga murojaat qilganimizda quyidagi javobni taqdim etişdi:

“Bugungi kunda eng oğriqli masalalarimizdan biri bu bemorlar va ularning yaqin qarindoşlari tomonidan tibbiyot xodimlariga ğayriqonuniy ravişda tajovuz qilinişidir.

Masalan, oxirgi bir yarim yil içida birgina şoşilinç tibbiy xizmat tizimida 30 ga yaqin holatda bemor qarindoşlari tomonidan asossiz ravişda ham tibbiyot xodimlariga nisbatan tajovuz qilinib, davlat mulkiga ziyon yetkazilgan.

Vazirligimizga kelib tuşgan ma'lumotlarga köra sönggi ikki yil davomida 216 ta salbiy holat sodir etilgan. Undan 39 ta holatda esa jabrlanganlar tomonidan tegişli organlarga murojaat qilingan.

Ma'lumki, jinoyat kodeksida bunday turdagi ğayriqonuniy xatti-harakatlar uçun jinoiy javobgarlik çoralari belgilangan.Bugungi kunda uşbu çoralarni kuçaytiriş böyiça takliflar kiritiş ustida tegişli mutaxassislarimiz iş olib borişmoqda.

Huquqiy ong va huquqiy madaniyatning yetişmasligi oqibatida vraçni ayblaş va unga tajovuz qilişdek holatlar uçrab turibdi.

Bölayotgan bu kabi voqealar şifokorlarimizni, xususan, şoşilinç va tez tibbiy xizmat tizimida mehnat qilayotgan tibbiyot xodimlarining haq-huquqlarini himoyalovçi, kafolatlovçi qonun qabul qilinişi zarurligini körsatmoqda”.

Tibbiyotçilar himoyaga muhtoj

Biz bölib ötgan noxuş holat böyiça Andijon IIB tomonidan suriştiruv işlari amalga oşirilib, aybdorlar tegişli jazosini olişiga şubhamiz yöq.

Bugungi kunda xizmat vazifasi paytida bemorning yaqinlari tomonidan tajovuz qilingan yoki haqoratlangan tibbiyot xodimining ijtimoiy va huquqiy muhofazasi yuzasidan me'yoriy hujjatlar işlab çiqiş payti kelgan. Yana mas'uliyatli kasb egalariga nisbatan bugungi jamiyatning munosabatini özgartirişga harakat qilişimiz lozim.

Statistik ma'lumotlar körsatib turibdiki, şoşilinç tibbiy yordam bölimlarida bunday holatlar köp uçrab turibdi.

Kuniga 100 nafardan ziyod bemorlar qabul qiluvçi ana şunday muassasalarga ştatli qöriqlaş xodimi biriktiriş zaruriyati tuğilgan. Tibbiyot muassasasida forma kiygan qöriqlaş xodimi bölsa, ana şunday salbiy holatlarning oldi olingan bölar edi..

Jamiyatdagi bugungi rivojlaniş bosqiçi tibbiyot xodimlarini ijtimoiy va huquqiy muhofaza qilişga oid normativ-huquqiy hujjatlarni monitoring qiliş, tibbiyot xodimlari faoliyati kafolatlarini huquqiy jihatdan mustahkamlaş, ularni ijtimoiy muhofaza qilişning aniq mexanizmlarini joriy etiş haqidagi Qonunni qabul qilişga ehtiyoj sezmoqda.

Xulosa örnida

Muştumzörning harakatidan jabr çekkan vraçning bölgan voqeani aytib berişga istihola qilgani, uyalganini aytdik. Mana şu voqea imi-jimida bölib ötib, yopiqliq qozon, yopiqligiça qolişi ham mumkin edi.

Bu qanday gap? Qaysidir muştumzör kelib, tibbiyot xodimining iş faoliyatiga xalaqit bersa, zuğum ötkazsa, ursa va jazosiz qolaversa...Ertaga nima böladi. Maktab partasidan vraç bölişni orzu qilayotgan bola bu hurmatsizlikdan söng oq xalat kiyişni öylab ham körmay qöyadi-ku?

Demak, aybdorlarga keskin çora köriş kerak! Bu haqda köp va höp gapirilmoqda. Lekin, ijobiy özgarişlar körinmayapti.

Yuqoridagi kabi salbiy holatlardan kelib çiqib, tibbiyot xodimlarini ijtimoiy va huquqiy muhofaza qilişning kafolatlarini mustahkamlaş zarurligini davrning özi taqozo etmoqda.

Ziyolilarga bölgan munosabatga qarab esa jamiyatning buguni va ertasiga baho beriş mumkin.

Elmurod Ermatov,
Andijon