Prokuraturaning Vahobov böyiça qaroridagi paradoks: korrupsiyamidi yo tuhmat?
|02:48 / 13.11.201999 25811 min
Olmazor tumani hokimining sobiq örinbosari Abdurasul Vahobov şu yilning 14 avgust kuni Kun.uz sayti xodimlariga tahdid qilgaç, bu voqea ijtimoiy tarmoqda rezonans keltirib çiqargandi.
Avvaliga Toşkent şahar prokuraturasi Vahobovning sayt xodimlariga nisbatan xatti-harakatlari yuzasidan tekşiriş ötkazib, yakunda biror bir şaxsning harakatlarida jinoyat alomatlari bölmagani sababli jinoyat işi qözğatişni rad etgan edi.
Keyinroq, Vahobov lavozimidan ozod etilgani, unga nisbatan jinoyat işi qözğatişni rad etiş töğrisidagi qaror esa Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi tomonidan bekor qilinib, qöşimça örganiş uçun şahar prokuraturasiga yuborilgani ma'lum böldi.
Toşkent şahri prokuraturasidan olingan ma'lumotga köra, 19 oktabr kuni holat yuzasidan ötkazilgan qöşimça tergovga qadar tekşiruv harakatlari yakuni böyiça Olmazor tumani hokimining sobiq örinbosari A.Vahobov va Kun.uz muxbiri R.Isroilovning harakatlarida jinoyat alomatlari mavjud bölmagani sababli jinoyat işi qözğatişni rad etiş töğrisida qaror qabul qilingan.
Vahobov Kun.uz muxbiriga tuhmat qilmagan deb topildi
Jinoyat işi qözğatişni rad etiş töğrisidagi qarordan xulosa qiliş mumkinki, prokuratura A.Vahobovning tuşuntirişidan boşqa birorta dalil bölmay turib, R.Isroilov A.Vahobovdan 1 gektar yer maydonini söragan, deb topgan.
E'tibor berilsa, prokuratura qarorning şu qismi bilan «R.Isroilov hokim örinbosaridan yer söragan», deb hisoblamoqda. Ammo qarorda uşbu holat aynan nima bilan tasdiqlangani, R.Isroilov A.Vahobovdan aynan qaçon va nima maqsadda yer söragani, buning evaziga qança miqdorda pul (pora) taklif qilgani tafsilotlari bayon etilmagan.
Mavzuga oid
Vaholanki, R.Isroilov Boş prokuror nomiga yozgan şikoyatida ham, suriştiruv organiga bergan tuşuntirişida ham «zamhokim» öz intervyusida unga tuhmat qilgani, A.Vahobov bilan avval körişmagani, undan yer yoki boşqa qimmatliklarni söramaganini ta'kidlab kelgan. Mazkur bir-biriga mutlaqo qarama-qarşi fikrlarning qay biri asosli ekani tekşirib körilmagan, huquqiy baho berilmagan. Aslida qöşimça tergovga qadar tekşiruv ötkazilişiga sabab bölgan asosiy masala ham şu edi.
Jinoyat-protsessual kodeksining 22-moddasiga köra, iş böyiça isbotlanişi lozim bölgan barça holatlar sinçkovlik bilan, har tomonlama, töla va xolisona tekşirib çiqilişi kerak. Işda yuzaga keladigan har qanday masalani hal qilişda ayblanuvçini yoki sudlanuvçini ham foş qiladigan, ham oqlaydigan, şuningdek uning javobgarligini ham yengillaştiradigan, ham oğirlaştiradigan holatlar aniqlanişi va hisobga olinişi lozim.
A.Vahobov videointervyuda nimalar degan edi?
Şahar hokimligi matbuot xizmati tayyorlagan, sal kam 20 daqiqa davom etgan videointervyuning asosiy mazmuni R.Isroilov A.Vahobovdan yer söragani, buning evaziga «juda yuqori summa» taklif qilgani, bunga rozi bölmagani uçun atayin, qasd oliş maqsadida 14 avgust kuni hokimlik binosida yuz bergan holatdan özining ğaraz maqsadlarida foydalangani haqida söz yuritiladi.
Videointervyuda A.Vahobov R.Isroilov haqida nimalar deganini eslab ötamiz:
«– Camarqand viloyatidagi oilada qiyinçilik bilan katta bölganman, iş izlab Toşkentga kelib, Kun.uz saytiga (işga) kirdim, oylik maoşim özimga yetmaydi, menga taklif bergan tadbirkorim bor, şu 1 gektar yerni olişda yordam bersangiz, yarmiga töyxona quraman, yarmini u odamga sotaman, cizni ham quruq qöymayman, deb kerak bölsa juda yuqori miqdordagi summalarni aytdi»
«– Siz (taklifimga) salbiy javob beradigan bölsangiz, men bu narsani teskari olaman, köça dumaloq, ertaga yana körişib qolamiz, degan gap bilan tahdid qildi»
« – binodan çiqayotganimda (14 avgust kuni nazarda tutilmoqda) Rahmatillo röpara kelib qolib, iltimosi nima bölganini söradi. Men bu iltimosingizni öşa paytning özida rad etganman, vakolatimni suiiste'mol qilolmayman dedim. Şunda Rahmatillo «mayli, hozir qölimda material bor, endi özizdan köring», degandek tahdid qildi»
«– (hokimiyat binosiga) birinçi kirib kelganida foyeda özining avval söragan iltimosini nazarda tutgani uçun, ğaraz masalasi bölganidan, keyin alohida hokim huzurida gaplaşamiz deganimni pisand qilmadi»
«– öyladimki, hozir meni boşqa holatda çiqaradi deb, çunki u «saytimda 1 mln. obunaçim bor, buyurtmaçilarim bor, hozir nima yozsam amalda ham xuddi şu böladi deb boşida gapirgan gapi miyamga ötirib qoldi»
«– vaziyat şu bölib qoldiki, yigitlar özini oppoq körsatib, bu yoqda biz qolib ketdik, şunga masala böyiça oydinlik kiritişlaringizni iltimos qilaman, ommaviy axborot vositalarida körsatişlaringni sörab qolardim»
«– Rahmatillo tahdid orasida 1 mln. obunaçim bor, bir kunda qöyaman, 3 kunda natijasi çiqadi, meni hamma eşitadi, kerak bölsa hokim bilan qöşib özingizni ham işdan oldiraman, degan gaplari quloğimda jarangladi».
Şuningdek, A.Vahobov şahar hokimligi matbuot xizmati xodimining savoliga javoban Kun.uz öziga yer masalasida bir emas, ikki marta tahdid qilgani haqida bildirgan.
Guvohi bölganingizdek, A.Vahobovning prokuratura qarorida keltirilgan sözlari bilan videointervyuda aytgan gaplari va ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan boşqa videoyozuvlar bir-biridan keskin farq qilmoqda. Qolaversa, tahririyat xodimlari 14 avgust kuni hokimlik binosiga kirib borişidan boşlab, çiqib ketguniga qadar yuz bergan voqea-hodisalar aks etgan videoda R.Isroilov A.Vahobov bilan u aytayotgan mavzuda suhbatlaşmaganini oçiq-oydin köriş mumkin. Mazkur video şahar prokuraturasiga ham taqdim etilgan edi. Ammo, qabul qilingan qarordan körinib turibdiki, suriştiruv organi tegişli audio va videomateriallarni taraflarning körsatmalari bilan soliştirib körmagan.
A.Vahobovning gaplari tasdiqlansa buning huquqiy yeçimi qanday böladi?
Jinoyat kodeksining 211-moddasiga köra pora beriş, ya'ni davlat organi mansabdor şaxsiga mazkur mansabdor şaxsning öz xizmat mavqeyidan foydalangan holda sodir etişi lozim yoki mumkin bölgan muayyan harakatni pora bergan şaxsning manfaatlarini közlab bajarişi yoki bajarmasligi evaziga qonunga xilofligini bila turib bevosita yoki vositaçi orqali moddiy qimmatliklar beriş yoki uni mulkiy manfaatdor etiş, eng kam oylik iş haqining ellik baravaridan yuz baravarigaça miqdorda jarima yoki ikki yildan beş yilgaça ozodlikni çeklaş yoxud beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Şu bois, A.Vahobovning ilgari surgan da'volari öz tasdiğini topsa, R.Isroilov JKning yuqoridagi moddasi bilan jinoiy javobgarlikka tortilişi lozim.
Bordiyu, faraz qilaylik, 1 gektar yer uçun A.Vahobovga taklif etilgan poraning miqdori köp (eng kam oylik iş haqining uç yuz baravaridan beş yuz baravarigaça) yoki juda köp (eng kam oylik iş haqining beş yuz baravari va undan ortiq) miqdorda bölsa, R.Isroilovning ayblilik masalasi JKning 25,211-moddasi ikkinçi qismi «b» bandi yoki şu moddaning uçinçi qismi «a» bandi doirasida hal etilişi kerak edi (ma'lumot uçun: JKning 25-moddasiga köra qasddan sodir etiladigan jinoyat boşlanib, şaxsga boğliq bölmagan holatlarga köra oxiriga yetkazilmagan bölsa, jinoyat sodir etişga suiqasd deb topiladi).
Tasdiqlanmasaçi?
Hozirça muxbir R.Isroilov A.Vahobovning da'volarini töliq inkor etib, ularning barçasini tuhmat deb hisoblamoqda. Kun.uz ötkazgan içki suriştiruv natijalari, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan (tarqalmagan) videolar va işga aloqador boşqa dalillarning barçasi A.Vahobovning gaplari tuhmatdan iboratligiga işora qilmoqda. Faqat bu hozirça prokuratura organlari tomonidan har tomonlama töliq, mavjud dalillarga asoslangan holda tekşirilganiça yöq.
Ma'lumki, A.Vahobov muxbirning tamagirligiga oid da'voni ommaviy axborot vositasi hisoblangan Toşkent şahar hokimligi matbuot xizmati tarmoqlari orqali e'lon qildi.
Agar uşbu da'volar tasdiqlanmasa, unda bu tuhmat deb topilişi va A.Vahobovga nisbatan Jinoyat kodeksining 139-moddasi ikkinçi qismi bilan jinoyat işi qözğatilişi lozim.
JKning 139-moddasi ikkinçi qismiga köra ommaviy axborot vositalari orqali tuhmat qiliş, ya'ni bila turib boşqa şaxsni şarmanda qiladigan uydirmalar tarqatiş eng kam oylik iş haqining ikki yuz baravaridan tört yuz baravarigaça miqdorda jarima yoki uç yuz soatdan uç yuz oltmiş soatgaça majburiy jamoat işlari yoxud ikki yildan uç yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki bir yilgaça ozodlikni çeklaş yoki bir yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Yoki A.Vahobovning fikri böyiça muxbir unga yer olib berişi uçun taklif qilgan «juda yuqori summa» (pora) miqdori jinoyat kodeksi bilan belgilangan «köp miqdor»da (eng kam oylik iş haqining uç yuz baravaridan beş yuz baravarigaça) bölsa, Vahobovning qilmişi JKning 139-moddasi 3-qismi «a» bandi (oğir yoki öta oğir jinoyat sodir etişda ayblab tuhmat qiliş) bilan malakalanişi lozim.
Vahobovning intervyuda aytgan gaplari tasdiqlanmasa-yu, lekin unga nisbatan jinoyat işi qözğatişga «köz qiymayotgan» bölsa, vaziyatga heç bölmaganda MJtKning 40-moddasi doirasida baho berilişi ham mumkin.
Yopilgan qozon yopilganiça qoladimi?
Toşkent şahar prokuraturasining bu qarori yakuniy qarormi yoki iş yana qayta körib çiqiladimi, hozirça bunisi qoronği. Ammo, adolat nuqtayi nazaridan bu masala bevosita Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi tomonidan örganilişi zarur.
Çunki, bu holatda tanganing uçinçi tomoni yöq, masala aniq va ravşan:
- pora taklif qilgani rost bölsa, muxbir javobgarlikka tortilişi kerak, çunki bu KORRUPsIYa!
- sobiq hokim örinbosarining muxbir haqida aytgan gaplari isbotlanmasa, unda u javobgarlikka tortilişi lozim, çunki bu TUHMAT!
Xulosa qilib aytganda, biror-bir mansabdor şaxsdan izoh olişni niyat qilgan jurnalist öşa mansabdorga yoqmasa «mendan pul yoki yer sörab, tamagirlik qildi, men bermaganim uçun şunaqa qildi», deb tuhmat qilaversa, bu kabi holatlar prokuratura organlari tomonidan yetarli darajada örganilmay, jinoyat alomati yöq, deb iş yopib yuborilaversa, ommaviy axborot vositalari va jurnalistikaning kelajagi xavf ostida qolib ketmaydimi?
