O‘zFA Yadro fizikasi instituti Markaziy Osiyodagi yirik ilmiy tekshirish muassasalaridan. Institutda yadro fizikasi, qattiq jismlar radiatsion fizikasi, materialshunoslik, aktivatsion tahlil, radiokimyo, ilmiy asbobsozlik, axborot texnologiyalari yo‘nalishlari bo‘yicha fundamental va amaliy tadqiqotlar olib boriladi.
Institut direktori Ilhom Sodiqov hozirgi kunda institutda mavjud ilmiy yo‘nalishlar, 14 ta ilmiy bo‘lim va laboratoriyalar faoliyati to‘g‘risida ma'lumot berdi.
«Yadro fizikasi instituti 1956 yilda tashkil topgan bo‘lib, 2016 yilda hukumat qarori bilan tugatilgan va 2ga bo‘lib yuborilgan edi. Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan 2017 yilda qaytadan tashkil etilgan. Hozirgi kunda institutda 14 ta ilmiy bo‘lim va laboratoriya faoliyat ko‘rsatmoqda.
Institutda 10 MVt quvvatli VVR-SM tadqiqot yadro reaktori, NG-150 neytron generatori; U-150 siklotroni «Elektronika U-003» elektron tezlatgichi; Kobalt-60 gamma qurilma kabi 7 ta noyob yadro-fizikaviy ilmiy obektlar faoliyat ko‘rsatadi.
Asosiy asbob-uskunalarimiz eski. Institutimizda 10 mingdan ortiq uskunalar bo‘lsa, shuning 80 foizdan ortig‘i ittifoq davrida ishlab chiqarilgan.
Institut qoshida 3 ta shu'ba korxona mavjud bo‘lib, ularning 2 tasi – «Radiopreparat» davlat korxonasi va «Tezlatgich» MChJ tibbiyot va sanoat ehtiyojlari uchun radioizotop mahsulotlar ishlab chiqaradi. Bu korxonalar 50 dan ortiq radiofarmatsevtik vositalarni ishlab chiqarib, respublikamiz tibbiyot klinikalarining bunday mahsulotlarga bo‘lgan talabini to‘liq qondirish bilan birga, dunyoning 14 mamlakatiga eksport qiladi», – deydi institut direktori.
Ilhom Sodiqov institut ilmiy faoliyatini jadallashtirishdagi muammolar xususida to‘xtaldi.
Uning fikricha, ilmiy institutlari uchun zarur pribor va boshqa uskunalarni, xo‘jalik shartnomalari orqali hisobraqamga tushadigan pullarni har bir institut o‘zi bevosita boshqarishi va nazorat qilishi kerak.
«O‘tgan yillar mobaynida ilmiy tadqiqot muassasalari moddiy texnik bazasini rivojlantirish uchun mablag‘lar ajratildi. Har bir ilmiy muassasa o‘ziga eng zarur apparatlar ro‘yxatini berdi. Yadro fizikasi institutiga 1,5 mln dollar asbob-uskunalar xarid qilish uchun ajratilgan edi, shundan 30 foizini – ro‘yxatdagi 40ta pribordan 3tasini o‘zlashtirib olganmiz, xolos. Qolganlari bo‘yicha esa ishlar juda ham sust.
Bundan tashqari, o‘sha priborlarni sotib olish tizimi o‘ta murakkab. Bu tizim bo‘yicha tenderlar o‘tkaziladi. Tenderga oylab, ba'zida yillab vaqt ketyapti. Bu vaqt ichida o‘sha tenderga qo‘yilgan asbob-uskunalar eskirib qolyapti.
