Kun.uz Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili (Ombudsman) o‘rinbosari, Bola huquqlari bo‘yicha vakili Aliya Yunusova bilan suhbatlashdi. Bolalar Ombudsmani bolalarga nisbatan ishlatilayotgan jinsiy zo‘ravonliklar, mehribonlik uylari faoliyatidan qoniqmasligi, vasiylik-homiylik organlari ishini takomillashtirish, farzandlikka olishdagi yillab navbatlar haqida fikrlarini bildirdi.
– Bolalar Ombudsmani faoliyati nimalardan iborat? O‘zi bu lavozim jamiyatga kerakmi?
– Xorij davlatlarida bolalar ombudsmani bolalar himoyachisi deb hisoblanadi. Biz advokatlik faoliyatini ko‘rsatmaymiz. Lekin biz bolalar manfaati uchun kerakli davlat organlariga murojaat qilishimiz mumkin. Faoliyatimiz Konstitutsiyadan, Bola huquqlari to‘g‘risidagi Konvensiya va boshqa xalqaro hujjatlarda kelib chiqqan holda bolalar manfaatlarini himoya qilishdan iborat.
– O‘zbekistonda bolalarning qanday huquqlari buzilmoqda? Bolalarga nisbatan zo‘ravonliklar sodir bo‘lyaptimi?
– Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik uchrab turibdi. Hatto 5–9, 10–14 yoshli bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonliklar amalga oshirilyapti. Bu haqiqatan achinarli holat. Bu holatlarni o‘zimiz nazoratga olib, Bosh prokuraturaga rasmiy hat bilan murojaat qilamiz.
Ushbu holatlar yuzasidan sud jarayoni o‘tkazilganda, Bolalar ombudsmani vakili qatnashib, jabrlangan bolani himoya qilishga kirishadi. Shu kabi vaziyat sodir bo‘lganda, qonuniy vakilimiz sudda qatnashdi va jinoyatchiga nisbatan 15 yillik qamoq jazosini tayinlashga erishildi.
– Jinsiy zo‘ravonlikka uchragan bolalar nomidan bolalar ombudsmaniga qancha murojaatlar kelib tushdi?
– Murojaatlarni ko‘rib chiqishda ota-onalar, yaqinlari bilan muloqot olib boramiz. Imkon darajasida jinsiy zo‘ravonlikka uchragan bolalarning o‘zi bilan ham gaplashamiz. Bir yil ichida menga 10ga yaqin shunday murojaatlar kelib tushdi. Bolalar bilan shunaqa hodisalar sodir bo‘lishi achinarli.
Bolalarga nisbatan qo‘llanadigan jinsiy zo‘ravonliklarga beriladigan jazo turini kuchaytirish orqali yuqoridagi holatlarga barham bergan bo‘lamiz. Shu maqsadda Bosh prokuraturaga takliflar ishlab chiqishni rejalashtirganmiz.
