Moliya vaziri örinbosari Dilşod Sultonov mol-mulk soliği va yer soliğini isloh qiliş hamda köçmas mulkning joriy kadastr qiymati bilan bozor qiymatida baholaş örtasidagi asosiy farqlar töğrisida gapirdi.
Qayd etilişiça, 2020 yil 3 dekabrda Özbekiston prezidentining "Resurs soliqlari va mol-mulk soliğini yanada takomillaştiriş töğrisida"gi farmoni qabul qilindi. Farmonda 2021-2024 yillar mobaynida mol-mulk va yer soliqlarini köçmas mulk (bino, inşoot va yer uçastkalari) obektlarining bozor bahosiga yaqin bölgan kadastr qiymati asosida hisoblaş tizimini bosqiçma-bosqiç joriy etiş nazarda tutilgan.
Şuningdek, respublikaning «tajriba-sinov» hududlarida (Toşkent şahrining Mirzo Uluğbek tumani, Toşkent viloyatining Böstonliq tumani, Buxoro viloyatining Romitan tumani) zarur hollarda xorijlik ekspertlarni jalb etgan holda uşbu xarajatlarni aniqlaş böyiça tajriba ötkaziladi.
“Közda tutilgan çora-tadbirlarning ahamiyati şundaki, jismoniy şaxslarning mol-mulk soliğini hisoblaş uçun olinadigan köçmas mulk obektlarining joriy kadastr qiymati bozor qiymatidan ança past. Aslida, bu 1991 yildagi obektlarini quriş vaqtida materiallar qiymati, amortizatsiya koeffitsiyenti va tuzatiş koeffitsiyentlariga köpaytiriladi. Joriy kadastr qiymatini hisoblaşda uyning joylaşişi, infratuzilmaning mavjudligi, kökalamzorlaştiriş, obekt sinfi va boşqa köpgina bozor körsatkiçlari hisobga olinmaydi”, deya Dilşod Sultonovning sözlarini keltirgan Review.uz.
Bildirilişiça, joriy baholaş mexanizmi köra, markazda yoki metro yaqinida va şahar çekkasida bir yilda qurilgan bir xonali uyning teng maydoni xarajati bir xil. Aslida, köçmas mulk bozorida xonadonlar narxi ularning joylaşişiga qarab katta farq qiladi. Masalan, Toşkent şahri markazida joylaşgan köçmas mulk obektlarining joriy kadastr qiymatining haqiqiy bozor narxi 4 baravargaça, şahar çekkasida esa 2 baravargaça qimmat.
2021 yil boşida turar-joy köçmas mulk obektlari soni 7,8 mln obektni (2018 yil uçun - 6,4 mln obekt) taşkil etdi. Şu bilan birga, Toşkent şahrida 50 foizga yaqin obektlarning kadastr qiymati 50-100 mln söm, 23 foiz 50 mln sömgaça va 30 foizi 100 mln sömga tuşirilgan köçmas mulk obektlari hissasiga töğri keladi.
“Biroq, joriy kadastr qiymati obektning haqiqiy qiymatiga mos kelmaydi va ijtimoiy nuqtai nazardan adolatsizdir. Bozor qiymati esa yuqoridagi barça omillarni hisobga olgan holda köçmas mulkni töliqroq baholaş imkonini beradi va mohiyatan har bir obektning öziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda yanada adolatli böladi. Bu yerda köçmas mulk obektlarining joriy kadastr qiymati va bozor qiymati böyiça baholaş örtasidagi asosiy farqlar mavjud”, deydi Dilşod Sultonov.
