Buni tekshirish uchun Fransiyadagi Carbios startapi sentabr oyi oxirida ko‘rgazma zavodini ochdi.
U yerda fermentlar yordamida ichimliklar uchun butilkalarni ishlab chiqishda qo‘llaniladigan bir martalik plastikning eng keng tarqalgan turi – PET (polietilentereftalat) qayta ishlanadi.
O‘n yillar davomida plastikning ayrim turlari mexanik usullar bilan qayta ishlanib kelinmoqda. O‘z o‘rnida kimyoviy va fermentativ jarayonlar nisbatan toza mahsulotlarni ishlab chiqarish yoki kiyimlar va shunga o‘xshash buyumlar ko‘rinishida qayta ishlash imkonini beradi.
Bir martalik plastik asosan neftdan ishlab chiqariladi. 2050 yilga kelib, jahondagi neft iste'molining 20 foizi uning hissasiga to‘g‘ri kelishi mumkin. Chiqindilarni kamaytirish uchun insonning plastikka qaramligini kamaytirish va allaqachon ishlab chiqarilgan tovarlardan to‘g‘ri foydalanish zarur.
Hozirda butun dunyoda yiliga plastikning 15 foizga yaqinigina qayta ishlashga yuborilmoqda.1990 yillardan beri tadqiqotchilar bu materialning katta qismini takroran ishlatish uchun uni qayta ishlashning yangi usullarini izlashyapti. Kompaniyalar fermentativ (Carbios) va kimyoviy (Loop Industries'dagi kabi) jarayonlarni ishlab chiqish uchun olimlar bilan hamkorlik qilishdi. Biroq yaqin-yaqindan boshlab bu usullar tijoriy muhitda qo‘llana boshlandi.
Carbios texnologiyasi qanday ishlaydi?
Carbios reaktori o‘lchami 20 kub metr – taxminan yuk mashinasi furgoniga teng. U 2 metrik ton plastik, ya'ni taxminan 100 mingta maydalangan butilkalarni sig‘diradi. 10-16 soat davomida reaktor PET – etilenglikol va tereftal kislotasi kabi tarkibiy qismlarga ajratadi.
Ko‘rgazma zavodida olib borilgan sinovlar natijasida Carbios o‘zining ilk sanoat korxonasini qurishni rejalashtirgan. Unda namoyish etilganidan taxminan 20 marta kattaroq reaktor bo‘ladi. Carbios bosh ilmiy xodimi Alena Martining so‘zlariga qaraganda, yangi korxona 2025 yilga qadar Yevropa yoki AQShda plastik ishlab chiqaruvchi korxona yonida quriladi.
