Qoʻshimcha funksionallar
-
Tungi ko‘rinish
Tadqiqot: keyingi asrda dunyo aholisi keskin kamayadi
Keyingi asrda dunyo aholisining keskin pasayishi ilk marta tug‘ilish soni kamayishi sababli ro‘y beradi.
Lancet jurnalida chop etilgan yangi tadqiqot keyingi asrda dunyo aholisi keskin pasayishini prognoz qildi.
Hozirda dunyoda 7,8 milliardga yaqin odam bor. Tadqiqotga ko‘ra, 2064 yilda dunyo aholisining eng yuqori cho‘qqisi 9,7 milliard atrofida bo‘lishi va 2100 yilda 8,79 milliardga tushishi kutilmoqda.
O‘rganishlar 23tagacha mamlakat aholisining 50 foizdan ko‘proqqa qisqarganini ko‘rsatdi. Jumladan, aholi soni kamayishi Yaponiya, Tailand, Italiya, Ispaniya, Portugaliya, Janubiy Koreya va boshqa mamlakatlarda tug‘ilish darajasi pasayishi va aholining qarishi tufayli yuz bergan.
Hatto Xitoy kabi eng ko‘p aholiga ega mamlakatda ham aholi soni 2017 yildagi 1,4 milliarddan 2100 yilda 732 millionga qisqaradi.
Biroq tadqiqot dunyoning ba'zi qismlarida aholi soni ko‘payishini prognoz qilmoqda.
Bunga Shimoliy Afrika, Yaqin Sharq va Sahroyi Kabir Afrikasi kiradi: ulardagi aholi soni 2017 yildagi 1,03 milliarddan 2100 yilda 3,07 milliardga ko‘payadi.
Dunyodagi ikkinchi eng katta aholi mamlakati Hindiston aholisi 2100 yilda 1,09 milliard atrofida bo‘ladi.
Tadqiqotning yetakchi muallifi va IHMe institutining global salomatlik bo‘yicha professori Shtayn Emil Vollset IFLScience nashriga bergan intervyusida shunday deydi: “Qora vabo tufayli dunyo aholisi oxirgi marta XIV asr o‘rtalarida qisqargan. Agar bizning prognozimiz to‘g‘ri bo‘lsa, bu pandemiya yoki ocharchilik kabi hodisalardan farqli o‘laroq, birinchi marta aholining kamayishi tug‘ilish pasayishi hisobiga sodir bo‘ladi.
Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, qizlar uchun ta'lim va kontratsepsiya vositalaridan foydalanish imkoniyatini oshirish tug‘ilish va aholi o‘sishini sekinlashtiradi.
Bu omillar tug‘ilish darajasiga ta'sir qiladi — ayolning butun umri davomida o‘rtacha tug‘ish soni bu aholi soni shakllanishining eng katta omilidir. Butun dunyo tug‘ilish darajasi barqaror ravishda pasayib, 2017 yildagi 2,37dan 2100 yilda 1,66gacha, aholi sonini saqlab qolish uchun zarur deb hisoblangan minimal ko‘rsatkichdan ancha past bo‘lishi bashorat qilinmoqda”, — deya qo‘shimcha qildi u.
