Bir kunda 4 ta qonun rad etildi. Senat uyg‘onyaptimi?

Kelishuv komissiyasining takliflari qabul qilingan taqdirda, qonun Qonunchilik palatasida qayta ko‘rib chiqiladi va ma’qullash uchun Senatga yuboriladi. Agar Senat ilgari rad etilgan qonunni qayta ko‘rib chiqishda uni kelishuv komissiyasining tahririda ma’qullamasa, qonun rad etilgan hisoblanadi va u yana Qonunchilik palatasiga qaytariladi.

Qonunchilik palatasi Senatning qonunni rad etish to‘g‘risidagi qaroriga rozi emasligini bildirsa, qonun avvalgi qabul qilingan tahririda ovozga qo‘yiladi. Deputatlarning kamida uchdan ikki qismi qonunni yana ma’qullasa, hujjat Oliy Majlis tomonidan qabul qilingan deb hisoblanadi hamda Qonunchilik palatasi tomonidan prezidentga imzolash va e’lon qilish uchun yuboriladi.

Albatta, yuqoridagi huquqiy jarayonlarning amaliyotda ro‘y berishi ehtimolini yuqori deb bo‘lmaydi.

Bloger va huquqshunos munosabati

Davletovuz Telegram-kanali birvarakayiga 4ta qonun ma’qullanmagani Senat tarixidagi rekord bo‘lishi mumkinligiga ishora qilgan. Bloger, shuningdek, rad qilish asoslari ham keltirilganiga e’tibor qaratgan hamda parlament yuqori palatasining dadilligi, o‘z so‘zini aytayotganini olqishlagan.

Shuning barobarida, kanal muallifining fikricha, nikohdan o‘tishdagi 1 oylik muddatni bekor qilish haqidagi qonunni rad etishda senatorlar tahlillarga emas, balki qandaydir klassik ehtiyotkorlik bilan yondashishgan.

“O‘zi 1 oylik muddat shundoq ham amaliyotda inson omilini rag‘batlantiradigan, korrupsiya uchun shart-sharoit yaratadigan norma edi. Tibbiy ko‘rikdan o‘tish talablariga qanchalik amal qilinayotgani ham ko‘pchilikka sir emas. O‘zimizni aldashni to‘xtatarmiz, balki...

Agar yuqoridagi qonun bo‘yicha ham tartibga solish ta’siri baholashdan o‘tkazilganda, balki senatorlarimiz qo‘lida mutlaqo boshqacha kartina hosil bo‘lgan bo‘lur edi. Amaldagi norma haqiqatda ishlayaptimi? Ishlayotgan bo‘lsa, shuncha irsiy kasalliklar bilan tug‘ilayotgan bolalar qayerdan paydo bo‘lyapti? Bu norma korrupsiyani rag‘batlantirmayaptimi? Burgaga jahl qilinib, ko‘rpa yoqilmayaptimi? Ajralishlar, boshqa oilaviy muammolarni bartaraf etishda ushbu norma haqiqatda yordam beryaptimi? Oddiy savollar — lekin qaychilash yechim emas”, deb yozadi Davletov.uz.

Nikohga oid qonun muallifi – Adliya vazirligi. Bu vazirlik huzuridagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi direktori Furqat Tojiyev senatorlarning rad javobiga munosabat bildirdi.

Tojiyevning aytishicha, nikoh FHDYoga ariza bergandan keyin 1 oy o‘tib rasmiylashtiriladi degan qoida 1998 yilda kiritilgan va ko‘p ehtimol bilan SSSRda ham bo‘lgan.

“Senatorimiz aytganday bu qoida nikohlanuvchilar yaxshilab o‘ylab ko‘rishi uchun kiritilmagan. Bir oylik muddat ZAGSga kerak bo‘lgan, ariza berganlarning boshqa nikohi bormi-yo‘qmi, shuni tekshirish uchun. Bu uchun hamma ZAGSga xat chiqarib javobi kutilgan. Hozir buni tizim orqali 5 daqiqada bilsa bo‘ladi. Bu qoida o‘zining asl funksiyasini bajarmayotganligi uchun bekor qilish lozim”, – deya yozdi huquqshunos Twitter sahifasida.

Olamshumul voqea emas

Bir kunda to‘rtda qonun rad etilgani parlamentning yuqori palatasi jonlanayotganini anglatadimi? Bu haqda xulosa chiqarishga hali erta. Ro‘y bergan holat aslida olamshumul hodisa emas. Shunchaki senatorlar risoladagidek ishlasa, bu kabi holatlar hech kimni hayratlantirmay ham qo‘yadi. Odatda qonunlar qabul qilinayotganida debatlar kuzatilmasligi, muhokamaga qo‘yilgan hujjatlar aksar holatlarda bir ovozdan qabul qilinishi ko‘pdan buyon jamoatchilikning bahs mavzusi bo‘lib keladi.

Biroq Qonunchilik palatasidan farqli o‘laroq Senatda bahslar tez-tez kuzatilib turiladi. Sog‘liqni saqlash vaziri Behzod Musayev va Aksilkorrupsiya agentligi direktori Akmal Burhonov o‘rtasida, senatorlar va adliya vaziri Ruslanbek Davletov o‘rtasida, senator Qutbiddin Burhonov hamda Avtoyo‘llar qo‘mitasi raisi Abdurahmon Abduvaliyev o‘rtasida kechgani kabi bahs va tortishuvlar odatda quyi palatada kuzatilmaydi.

Parlament palatalarining ochiqlik siyosatiga munosabati solishtiriladigan bo‘lsa, bu borada yuqori palata yaqqol ustun ekani hech kimga sir emas. Quyi palatadagi qonunchilar majlislarni jonli efirga uzatishni bir necha oy oldingina boshladi, Senat esa allaqachon buni yo‘lga qo‘ygan.

Umuman olganda, ham deputatlar, ham senatorlar bir joyda depsinib turganini ochiq aytish lozim. Aksariyat qonunchilar xalqni qiynayotgan o‘tkir muammolarga befarq, kundalik hayotda ro‘y beradigan voqea-hodisalarga ham munosabat bildirmaydi, hech qursa o‘zlari biror masalani ko‘tarib chiqmaydi.

Jamshid Niyozov, jurnalist