Boltiqböyidan quvğun qilinayotgan «Dojd»: boşlovçi nimalar deb qöygan edi?
|21:46 / 07.12.202234 49011 min
Rossiyani tark etib, Latviyadan qönim topgan «Dojd» telekanali boşlovçisi Aleksey Korostelevning efirda Ukrainada jang qilayotgan rossiyalik askarlarga telekanal yordam qilişi mumkinligini aytişi natijasida litsenziyasidan mahrum böldi.
«Dojd» kanali studiyasi. Foto: business-gazeta.ru
Telekanal yuzaga kelgan e’tirozlar ortidan Aleksey Korostelev bilan hamkorlikni töxtatişga qaror qilganini e’lon qildi. Telekanal axborot xizmati rahbari Yekaterina Kotrikadze bu borada çiqiş qildi.
Biroq, şundan söng rahbariyat qaroriga norozi bölib, telekanal bilan uning ikki maşhur jurnalisti Vladimir Romenskiy va Margarita Lyutova ham hamkorlikni uzişlarini e’lon qilişdi. Romenskiy Korostelevning öşa dasturida şef-prodyuseri bölgani, efirda aytilgan gaplar uçun u ham mas’ulligini tuşuntirgan.
Lyutova esa inson «xato qiliş huquqiga ega, oçiq işdan haydalişdan oldin oçiq tuşuntiriş beriş huquqi bor», deb hisoblaydi.
Korostelev nimalar deb qöygandi?
Ötgan payşanba (30 noyabr) kuni «Zdes i seyças» axborot dasturi jonli efirida Korostelev tahririyatning Rossiyadagi harbiy safarbarlikda yöl qöyilayotgan qonunbuziliş holatlari haqidagi ma’lumotlarni tahririyat poçtasiga jönatiş töğrisidagi iltimosini öqiy turib, «Umid qilamizki, jumladan biz ham, köplab harbiylarga frontda elementar qulayliklarga ega bölişiga yordam bergan bölar edik», deya qöşimça qilgan.
Juma kuni kötarilgan maşmaşalardan söng bu qöşimça efirdan kesib taşlangan, telekanal boş muharriri Tixon Dzyadko uzr sörab çiqqan. Dzyadko Korostelevning oğzidan yangragan jumla «tomoşabinlarni çalğitişi», «telekanal RF armiyasiga yordam berayotgani» haqida notöğri taassurot uyğotişini aytgan.
Tixon Dzyadko. «Dojd» kanali efiridan
«Şuni ta’kidlaş muhimki, telekanal Rossiya armiyasiga frontda ham undan çetda ham kömak beriş bilan şuğullanmagan, şuğullanmayapti va şuğullanmaydi», — deb yozgan
Mavzuga oid
Dzyadko öz Telegram-kanalida.
Juma kuni keçqurun mojaroga Aleksey Korostelevning özi ham izoh bergan:
«Rossiya armiyasi uçun dronlarga, hattoki paypoqlarga ham pul jönatmaganman, bunday qilişga çorlamaganman ham. Sözlar ajoyib körsatuvning kontekstidan suğurib olinmoqda. Barça tomonidan oç-nahor taşlab qöyilgan safarbarlikdagi askarga açinamanmi? Ha. Putin zörmi? Yöq. Suvayirğiç mana şu yerdan ötişi kerakdek. Monologda söz borgan askarlarga yordam beramanmi? Yordamim faqat ular haqida hikoya qilişim», — degan Korostelev.
Aleksey Korostelev. «Dojd» kanali efiridan
Latviyaga köçgan «Dojd»
Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirganidan söng Rossiya Mudofaa vazirligining rasmiy hisobotlaridan özga va farqlanuvçi uruş töğrisidagi har qanday harbiy axborotlar «harbiy feyklar» deb atalib, ularni tarqatiş uçun jinoiy javobgarlik joriy etilgaç, «Dojd» telekanali tahririyati avval işini töxtatdi, söng Rossiyani tark etdi. Rossiyada telekanal sayti boş prokuratura talabnomasi asosida bloklangan. Telekanal Rigadan turib efirga çiqadi, uning studiyalari Amsterdam, Tbilisi va Parijda ham bor.
Telekanal Rigada işlaşi bir neça bor Latviya nazorat organlari va mansabdorlarining noroziligiga sabab böldi.
Juma kuni Latviya elektron ommaviy axborot vositalari milliy kengaşi (NEPLP) telekanalni annexia qilingan Qrim yarimoroli Rossiya tarkibida körsatilgani, Rossiya armiyasini «bizning armiya» deyilgani uçun 10 ming yevroga jarimaga tortgani ma’lum böldi.
Taşkilot bu telekanalning ikkinçi jiddiy qoidabuzarligi ekanini aytgan. Uçta «jiddiy qoidabuzarlik» röy berganida kengaş telekanalning Latviyada efirga çiqişi uçun litsenziyani olib qöyişga haqli ekanini körsatgan.
Lisenziya baribir bekor qilindi
Latviya elektron ommaviy axborot vositalari milliy kengaşi (NEPLP) baribir «Dojd» telekanali litsenziyasini bekor qilişga qaror qildi. Sabab sifatida jurnalistlar tomonidan yöl qöyilgan qoidabuzarliklar körsatilgan.
Kengaş rahbari Ivar Abolinşning tvitterda yozişiça, bu qarorga «milliy xavfsizlik va jamoatçilik tartibiga tahdid yuzaga kelgani» uçun kelingan.
«Qoidabuzarliklarni jamlab çiqib, kengaş «Dojd» rahbariyati qoidabuzarliklarning muhimligi va jiddiyligini anglay olmayapti, şu sababli Latviya hududida faoliyat körsatişi mumkin emas, degan töxtamga keldi», — deya qöşimça qilgan Abolinş.
Qaror 8 dekabr tunidan kuçga kiradi, «Dojd» şu soatdan boşlab Latviya hududida teleeşittiriş olib borişni töxtatişi kerak.
«Dojd» telekanali nafaqat televideniyeda, şuningdek YouTube platformasida ham translatsiya qilinişi e’tiboridan, NEPLP Latviyada körsatmasligi uçun kanalning bu platformada geoblokirovka qilinişini talab qiladi, degan Abolinş. U şuningdek, telekanal bu qaror ustidan sudga murojaat qilişga haqli ekanini ham qöşimça qilgan.
«Dojd» boş direktori Natalya Sindeyevaning aytişiça, Latviya hukumatining qaroridan söng telekanal kabelli tarmoqlarda translatsiya qilişdan olayotgan 20 foiz tuşumidan mahrum böladi.
Natalya Sindeyeva. «Dojd» kanali efiridan
«Men bunga tayyor emasdim. Men Latviya hokimiyati bunday qilmaydi deb işonayotgandim», — degan u «Meduza»ga bergan intervyusida. RBK naşriga intervyusida esa u telekanal boşqa davlatdan litsenziya olişga harakat qilişini aytgan.
«Köpçilik Lyoşaning sözlarini göyoki «Dojd» Rossiya qurolli kuçlariga yordam berayotgandek tuşungan. Bu yolğon. Lyoşaning gaplari şunçaki xato edi. Lekin bu xato barçamiz uçun qimmatga tuşdi», — degan Sindeyeva.
Bu orada Latviya DXX IIVga Korostelevni mamlakatga kiritmaslikni tavsiya bergan.
«Xato tasavvurlarga misol»
Latviya hukumati qarori Rossiyani tark etişga majbur bölgan köplab maşhur rus jurnalistlari va aktivistlarining e’tirozlariga sabab bölgan.
«Novaya gazeta. Yevropa» naşri boş muharriri Kirill Martinov Latviya va Yevropa naşrlarini «Dojd» bilan birdamlikka çaqirgan.
Avvalroq «Çegara bilmas muxbirlar» xalqaro taşkiloti Latviyaning elektron OAV milliy kengaşiga «Dojd»ning litsenziyasini saqlab qoliş borasida murojaat qilgani ma’lum böldi.
«Uruşni boşlagan Putin bor. Putin va uning uruşi haqida haqiqatni sözlovçi «Dojd» telekanali bor. «Dojd»ni litsenziyadan mahrum qiliş Putinga yordam berişdan boşqa narsa emas», — degan siyosatçi Aleksey Navalniyning matbuot kotibi Kira Yarmiş.
«Dojd» tugadi. Lisenziyasidan mahrum qilindi. YouTube haqida gapirayotganlardan telekanal xodimlari qayerdadir yaşaşi ham kerakligini unutişmoqda. Rossiya bilan döstona munosabatdagi davlatlar ularni kiritmaydi, çunki «Dojd» Putinga qarşi, RFga nodöst davlatlar esa telekanal ruslar haqida qayğurayotgani uçun qöymaydi. Davlat propagandasiga bundan zör sovğani öylab topiş qiyin edi. Yevropa Ukrainadagi uruşni moliyalaştirib, Rossiyadan gaz xarid qilmoqda, endi esa Rossiya Federatsiyasi prezidenti administratsiyasiga yordam qölini çözib, muxolif jurnalistlarni qiynamoqda. Moskvadagilar kulgidan özini töxtatolmayotgan bölişsa kerak», — deb yozgan jurnalist Ilya Jyegulyov.
Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov «Dojd» bilan sodir bölgan voqeani Ğarbdagi söz erkinligi töğrisidagi sarob deya atagan.
«Doim kimlargadir qayerdadir uydagidan yaxşiroq şaroit bordek, qayerdadir erkinlik uyda unday emasdek körinadi. Bu bunday tasavvurlar sarob ekanini körsatuvçi yorqin misol böldi», — degan Peskov.
Rossiya TIV rasmiy vakili Mariya Zaxarova ham vaziyat yuzasidan zaharxanda qilişga ulgurdi.
«Heç yangi narsa öylab topişning hojati yöq, özlarining yaqindagi bayonotlaridagi «Rossiya» sözlarini «Latviya»ga almaştirib çiqişsin», — degan Zaxarova AQŞ va Yevropa mulozimlaridan iqtibos keltirar ekan.
Putinparast Ivar Abolinş
Bu orada ijtimoiy tarmoq foydalanuvçilari Ivar Abolinşning Twitter’da bitilgan eski postlarini topib olişgan. Latviya elektron OAV milliy kengaşining amaldagi direktori RF prezidenti Vladimir Putinning Qrim annexiasiga atalgan nutqini «öta ajoyib» deb maqtagan.
«Bugungi kunga qarang. Putin kim bölişidan qat’i nazar u Rossiyani uşlab turibdi, boşboşdoqlikdan omon saqlayapti», — deb yozgan u boşqa tvitida.
Şuningdek, «Dojd»ni litsenziyasidan mahrum qilgan mulozim bir paytlar Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga a’zo bölişiga ham keskin qarşi fikr bildirgani ma’lum böldi.
Yevromaydan çoğida u Yevropa integratsiyasidan qaytgan Ukraina prezidenti Viktor Yanukoviçga Latviya pul tölaşi kerakligi, çunki Ukrainaning joyi YeIda emasligini ta’kidlagan.
«Umuman olganda, Latviya Yanukoviçga pul tölab, Ukraina YeI bilan yaqinlaşmasligini xudodan ötinib söraşi kerak. Biz bu yerda bir töda rusiyzabon millionlar bilan nima qilamiz?» — deb yozgan Ivar Abolinş 2014 yilning 31 yanvarida.
Bu orada «Dojd» telekanali eşittirişlari Litvada ham töxtatilişi e’lon qilindi. Bu haqda Litvaning radio va teleeşittirişlar böyiça komissiyasi qaror çiqargan, deb xabar berdi Delfi.
«Dojd» telekanali litsenziyasi bekor qilingani bilan, Latviyada Rossiyaning bir neça propaganda naşrlari işlaşda davom etmoqda. «Gazprom» bilan aloqador bu naşrlar Yevropa mamlakatlarini mudom tanqid qilişadi.
Latviyada Aif Yevropa gazetasi çop etilmoqda. Bungaça uzoq yillar davomida YeIda «Argumenty i fakty Yevropa» naşri çop etilayotgandi, uruş boşlangaç u nomini inglizçaga özgartirib, sonlari tartibini nollaştirgan.
1+2 International telekanali ham Latviya litsenziyasiga ega. U Rossiya teleseriallarini retranslatsiya qiladi hamda «Gazprom-Media»ga qaraşli TV-3 kanali bilan aloqador. Ikki telekanalning logotiplari ham öxşaş.
Rigada bolalarning Rossiya fuqarosi Nadejda Buxarova tomonidan asos solingan rus tilidagi Academy KidsTV radio va televideniye akademiyasi ham faoliyat körsatmoqda. Yozda uning öquvçisi Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkodan intervyu olib, mojaro kötarilgan edi.
