Rossiyada «Orlan» droni ishlab chiqaruvchisi ehtiyot qismlarni G‘arbda sotib olyapti

Rossiya Ukrainaga qarshi urushda "Orlan-10" dronlaridan foydalanyapti. Ularning peterburglik ishlab chiqaruvchisi sanksiyalarni chetlab o‘tib, Amerika Qo‘shma Shtatlari va Xitoyda butlovchi qismlarni sotib olyapti, deb ma’lum qildi «Vajnyye istorii».

Foto: Orlan-10

Ukrainaga qarshi urush uchun "Orlan-10" dronlarini ishlab chiqaruvchi Sankt-Peterburg kompaniyasi AQSh, Xitoy va Rossiyadagi vositachi firmalar orqali G‘arb sanksiyalarini chetlab o‘tib, xorijiy komponentlarni sotib olyapti. Bu haqda 15 dekabr, payshanba kuni e’lon qilingan "Vajnyye istorii", Reuters va Britaniya Mudofaa tadqiqot instituti (RUSI) o‘tkazgan surishtiruv materiallaridan ma’lum bo‘ldi.

Rossiya 2014 yildan beri Ukrainada "Orlanlar"dan foydalanmoqda. Surishtiruvchilar aniqlaganidek, dron asosan xorijiy kompaniyalar - Amerikaning Altera va Xilinx, Texas Instrumens, Microchip Technology, Analog Devices, Linear Technology, Yevropaning STMicroelectronics va NXP Semiconductors, Yaponiyaning Renesas Electronics va Saito Seisakusho kompaniyalari tomonidan ishlab chiqarilgan komponentlardan yig‘ilgan.

Rossiyada «Orlanlar»ni ishlab chiqarish bilan Sankt-Peterburgning «Maxsus texnologiyalar markazi» (MTM) kompaniyasi shug‘ullanadi, u 2016 yildan beri «GRUga elektron razvedka ishlarini olib borishda yordam bergani» uchun AQSh sanksiyalari ostida. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, MTM uchun xorijiy komponentlarning asosiy yetkazib beruvchisi "SMT-Aylogik" hisoblanadi. Yanvardan oktyabrgacha u 25,7 million dollarlik mahsulot import qilgan.

"SMT-Aylogik", o‘z navbatida, xorijiy komponentlarning asosiy qismini Kanadaning Toronto shahrida yashovchi rossiyalik Aleksandr Trofimovga tegishli bo‘lgan Hongkongning Asia Pacific Links kompaniyasidan oladi. Jurnalistlar aniqlashicha, 2017 yildan beri Asia Pacific Links "SMT-Aylogik" kompaniyasiga 12 million dollarlik komponentlar yetkazib bergan. Bu miqdorning yarmiga yaqini Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi boshlangan davrga to‘g‘ri keladi.

Amerika vositachisi Aleks Stenton nomi bilan ham tanilgan Rossiya va AQSh fuqarosi Igor Kajdanga tegishli Ik Tech kompaniyasidir. 2018 yildan 2021 yilgacha Ik Tech Rossiyaga 2,2 million dollarlik mahsulot yetkazib berdi. Ularning 90 foizdan ortig‘i "SMT-Aylogik" buyurtmalariga to‘g‘ri keldi. Ushbu elementlar orasida Gumstix tomonidan ishlab chiqarilgan 1400 ta protsessor modullari bor edi. Bunday komponentlar Ukrainada Rossiya «Orlanlari»da topilgan.

Eksport nazorati qoidalarini buzish jinoiy javobgarlikka sabab bo‘ladi. Shu bilan birga, agar yetkazib berish uchinchi davlatdagi vositachi orqali o‘tsa va komponentlar eksport nazoratiga tegishli bo‘lmasa, ishlab chiqaruvchilar hech narsadan xavfsiramasa ham bo‘ladi, deydi surishtiruv mualliflari.