AQSh Ukrainaga o‘nlab Abrams tanklari yuboradi. Bu qanday texnika?

Amerikaliklar jami 31 ta tank beradi. Baydenning so‘zlariga ko‘ra, yetkazib berish jarayoni ma’lum vaqt oladi, ammo AQSh yaqin vaqtlar ichida ukrain harbiylarini shu tanklarni boshqarishga o‘rgata boshlaydi.

«Bu tanklar jang maydoniga qadar yetib borishi vaqt talab etadi. Biz bu vaqtdan ukrainlar Abrams tanklarini o‘z mudofaasiga integratsiya qilishga to‘liq tayyor bo‘lishini ta’minlash uchun foydalanamiz.

Biz Ukrainani qancha kerak bo‘lsa shuncha qo‘llab-quvvatlaymiz – bu Rossiyaga qarshi kurash emas, ozodlik uchun kurashdir. Biz ozodlik mash’alasi imkon qadar yorqinroq yonishini istaymiz», – degan Bayden.

AQSh prezidenti ma’muriyati Ukraina qurolli kuchlariga bu tanklarga xizmat ko‘rsatuvchi 8 ta zirhli M88 mashinalari ham yuborilishini e’lon qildi.

«31 ta M1 Abrams tankini jo‘natish haqidagi bugungi qaror Ukrainaga o‘zini yaxshiroq himoya qilishda davom etishi uchun zarur bo‘lgan imkoniyatlarni berish borasidagi sa’y-harakatlarimizning davomidir», dedi AQSh ma’muriyati rasmiysi maxsus brifingda. Uning ta’kidlashicha, 31 ta M1 Abrams tanki Ukrainaning bitta tank bataloniga teng. 

OAVning yozishicha, AQSh Germaniyani Leopard tanklarini berishga ko‘ndirish uchun Ukrainaga Abrams tanklarini yuborishga qaror qilgan. 

Avvalroq Bloomberg agentligi o‘z manbasiga tayangan holda, AQSh Ukraina uchun M1 Abrams tanklarini ishlab chiqarishga 400 mln dollar mablag‘ ajratishini xabar qilgandi.

Amerika nashrlari yozishicha, Ukraina uchun maxsus tanklar General Dynamics kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilishi tufayli ularning yetkazib berilishi bir yilgacha cho‘zilishi mumkin.

AQSh armiyasi 1980 yildan buyon M1 Abrams tanklariga ega. Ayni vaqtda bunday tanklarning turlicha modifikatsiyadagi 2,6 mingdan ortig‘idan foydalaniladi, 3,5 mingga yaqin tank omborlarda saqlanadi.

Bunday tanklar Avstraliyadan Marokashgacha bo‘lgan o‘ndan oshiq mamlakatlar armiyalarida xizmat qiladi va turli sharoitlarda o‘zini yaxshi tomondan ko‘rsatgan.

Avvalroq amerikalik mulozimlar Oq uy Abrams tanklarini Ukrainaga G‘arbning Rossiya bilan mojarosi keskinlashuvidan cho‘chiyotgani tufayli emas, balki amerikaliklar tankidan foydalanish juda murakkabligi va katta miqdorda maxsus yonilg‘i talab etishi bilan bog‘liq ekanini aytishgandi.

M1 Abrams qanday tank va u Ukraina armiyasiga qanchalik mos keladi?

M1 Abrams – eng yaxshi zamonaviy jangovar tanklardan biri va Ukraina kutayotgan Leopard-2 tanklaridan qolishmaydi. Bunday tanklar yetkazib berilishi mantiqiy qadam bo‘lib ko‘rinadi – ishlab chiqarilgan Abrams tanklari soni nemislarning  Leopard-2 tanklaridan ikki yarim barobar ko‘proq: barcha modifikatsiyalar hisobga olinganda 3600 taga qarshi 10600 ta.

Avvalroq ushbu tanklarga xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash jarayoni murakkabligi, bu tanklar ko‘p yonilg‘i talab etishi, shuningdek uni o‘zlashtirish qiyinligi haqida Amerika rasmiylari keltirgan argumentlar bilan bahslashish mumkin.

M1 Abrams – chinakam zamonaviy tank bo‘lib, unga eng ilg‘or (va murakkab ham) o‘t ochishni boshqarish tizimi, jumladan lazerli masofa o‘lchagichlar va tungi ko‘rish vositalari (teplovizor), nishonni tanlash va zarbani yo‘naltirishga yordam beradigan bort kompyuteri o‘rnatilgan. Abrams tanklarining alohida jihatlaridan biri – u dvigatel sifatida turbinadan foydalanadi. Va u chindan ham ko‘p yonilg‘i talab etadi.

Ammo shu bilan birga, har qanday holatda ham elektronikani dala sharoitida ta’mirlab bo‘lmaydi, bu juda qiyin, turbinani uning bir qadar ishonchliligi uchun dvigatel sifatida tanlashgan, yonilg‘i ko‘p sarflanishi esa bu jarayon soddalashtirilgani bilan bog‘liq - Abrams tanklariga reaktiv dvigatellar uchun mo‘ljallangan yonilg‘i, benzin, solyarka va hatto kemalar dizel yonilg‘isini ham quyish mumkin.

Bunday dvigatel tank tezligi (maksimal tezlik – soatiga 68 km) va manyovrlar qilish imkoniyatini oshiradi, shuningdek kamroq shovqin chiqaradi, bu esa harbiy harakatlar sharoitida muhimdir.

Ukraina qo‘shnilaridan biri bo‘lgan Polsha armiyasi M1 Abrams tanklari bilan ta’minlangan, shunday ekan ta’mirlash bazasi Ukrainadan u qadar uzoq masofada emas. Bu yana shuni anglatadiki, ehtiyot qismlar ta’minoti bo‘yicha logistika mavjud va yangi ta’minot yo‘llari ochish talab etilmaydi.

Va nihoyat, Ukraina qurolli kuchlari Rossiya armiyasidan o‘lja qilib olingan T-80 tanklaridan foydalanib kelmoqda. Bu tanklarda ham turbina o‘rnatilgan va ukrain tankchilari bunday texnikaning urushda qo‘llanishidagi o‘ziga xos jihatlari bilan tanish. Nima bo‘lganda ham Abrams tanklarini boshqarish ukrain tankchilari uchun Leopard tanklarini boshqarishdan ko‘ra qiyin emasligi aniq – ikki tank ham bir avlodga mansub, ikkisi ham o‘t ochishni boshqarishning murakkab tizimiga ega va 120-millimetr kalibrli silliq stvolli to‘p bilan qurollangan. Amerikaliklar tanki shuningdek bitta 7,62 mm va bitta 12,7 mm kalibrli pulemyot bilan jihozlangan. Ayrim modifikatsiyalarida Trophy kuchli himoya kompleksi mavjud bo‘lib, bu orqali dushmanning uchib kelayotgan snaryadlarini urib tushirish mumkin. 

Abrams tanklarining asosiy minusi - uning vazni bilan bog‘liq – u dunyodagi eng og‘ir tanklardan biridir. Tankning so‘nggi versiyasi bo‘lmish M1 Abrams M1A1’ning vazni 66 tonnadan oshadi (eng zamonaviy Leopard 2A7 ham taxminan shuncha og‘irlikka ega. Inglizlar berayotgan Challenger 2 esa qo‘shimcha zirhlar bilan birgalikda 75 tonna chiqadi). 

Taqqoslash uchun – rossiyaliklarning T-80U tanki jangovar holatda 46 tonna tosh bosadi, T-72B3 va T-90 tanklari esa – 46,5 tonna.

Katta ehtimol bilan, Abrams tanklarini yo‘lsiz hududlarda harakatlantirish qiyinroq bo‘ladi. Botqoqliklarda esa yanada qiyinroq – bunday sharoit sovetlar tomonidan ishlab chiqarilgan nisbatan yengil tanklar yurishiga ham xalaqit beradi.