Metro tagida qolayotgan uylar – aholi “snos”dan umidvor, hokimlik esa “amallaşdan”
|15:13 / 04.03.202322 1637 min
Sergelida yerusti metrosi qurilayotgan hududdagi uylar ança yillar oldin “snos”ga tuşgan. Ammo hanuzgaça bu xonadonlar buzilişi paysalga solib kelinmoqda. Yangi metro liniyasining ötişi esa dard ustiga çipqon böldi: quriliş işlarida xavfsizlik talablariga rioya qilinmayapti. Mas’ullarning befarqligi odamlarga qimmatga tuşmoqda.
Aholi nimadan norozi?
Sergeli tumanining Quruvçi mahallasi, Xonabod 1-tor köçasi böylab yerusti metrosi qurilişi davom etyapti. Gap şundaki, hozirda mazkur hudud xavfli zonaga aylanib qolgan: çuqurlar qazib taşlangan, maxsus texnikalar esa tun-u kun işlayapti. Quriliş va aholi yaşayotgan punkt oraliq masofasi 5 qadam ham çiqmaydi.
Yaşovçilarning Kun.uz muxbiriga ta’kidlaşiça, bu işlar aholini ogohlantirmasdan boşlab yuborilgan.
“Bizni heç kim xat-hujjatlar bilan taniştirmadi. Fuqarolik, insoniy huquqlarimizni oyoqosti qilib, mensimagan holda transportlarni olib kelib taşlaşdi va kavlaşni boşlaşdi.
Ertalab 5-sinf qizim 1-sinf qizimni maktabga olib ketayotganda, ikkita katta yuk maşinasi orasida qolib ketganini aytdi. Mutasaddilar qaçon harakat qilişadi? Nega bizni, inson huquqlarini oyoqosti qilişyapti, qonunlarga amal qilişmayapti”, – deydi mahalladagi xonadon egalaridan biri Nazokat Xoljonova.
“Nimaga ogohlantirmasdan qazib taşlayotganini sörasak, “Sizlarni nega ogohlantirişimiz kerak, bu – davlatning yeri, hamma çiqib özi eşityapti. Sizning uyingizni heç kim qazimayapti-ku”, deyişdi. Mayli, kimdir kelsin, tekşirişsin, köraylik, desak, qölimizdan telefonimizni tortib olib, 5-6 nafar içki işlar xodimi yopişib ketdi.
Qurilayotgan metro bilan uyning oraliği qança bölişi kerak, şunga heç kim javob bermayapti. Sörasak “Metro yerostidan ötsa ustida, yerustidan ötsa ostida yaşayverasizlar”, deyişdi. Hozir qonun şunaqa ekan”, – deydi fuqarolardan yana biri.
Yerusti metrosi qurilişi boşlanganiga ança bölgan. Jarayonning 2-bosqiçi uçun 2020 yil dekabr oyida “Özbekiston temiryöllari” aksiyadorlik jamiyati tasarrufidagi “Köprikquriliş” tresti unitar korxonasi
. Hozirda Qöyliqdan Sergeligaça olib boruvçi 7 bekatdan 5 tasi bitgan. Yana 2 tasini barpo etiş işlari ketmoqda.
Lekin şu vaqt davomida aynan “Xonobod 1-tor” köçada qurilişning xavfsizlik çoralari körilmagan: “yama”lar atrofi öralmagan, oçiq ahvolda turibdi. Maxsus transport vositalari işlayotgani sabab atrof çangga tölgan.
Qaziş, kavlaş jarayonida xonadon devorlariga şikast yetkazilgan holatlarni ham kördik. Ba’zilari içidan, ba’zilari taşqarisidan yorilgan yoki umuman öpirilib ketgan.
Vaziyatdan hokim xabardor
Mazkur holatdan Sergeli tumani hokimi Elbek Şukurovning şaxsan özi xabardor. Köplab şikoyat, noroziliklardan söng u hududga kelib ham ketgan.
“Yaqinda Sergeli tumani hokimi kelganda murojaat qildik, şunda u uylar buzilmasligini aytdi. Lekin 2 yil oldin hokimiyatdan vakillar kelib, uylarimiz buzilişini aytib, hujjatlarni yiğib ketgandi. Uylarimizni baholatgan edik ham öşanda. Endi hozir bizga şu uyda yaşayverasizlar deyişyapti. Bu çang-tözonlarda qanday ötiramiz? Qizimning çangga allergiyasi bor.
Hokim kelgan kuni tez tibbiy yordamni çaqirdim, u ham uyimizga kirolmasdan yölning narigi tomonida qabul qildi.
Orqadan yöl qilib beramiz, deyişdi. Orqada qöşnilarim bor, köçaga çiqiş uçun endi qöşnimga aytib ötiramanmi? Holatni örganib, keyin qaror çiqariş kerakmasmi?! Bizni qiynamasdan xonadonlar içiga kirib, suriştiriş işlarini olib borib, keyin şu qurilişlarni qilsa bölar edi”, – dedi Xonobod 1-tor köçasida yaşovçi Dildora Kalimbetova.
Holat yuzasidan avvaliga yangi metro qurilişi buyurtmaçisi hisoblangan Toşkent şahar hokimiyati bilan boğlandik. Şahar hokimiyati bu masalada Sergeli tumani hokimligi bilan gaplaşişimiz kerakligini aytdi.
Sergeli tuman hokimiyati matbuot xizmati esa masala yuzasidan Toşkent şahar hokimiyati javob berişini bildirdi. Mas’ullarning bu sansolarligi borib-borib, oddiy aholi yelkasiga tuşmoqda. Buzilişga tuşgan qizil hududdagi uy egalariga na kompensatsiya berilyapti va na xavfsiz yaşaşi uçun şaroit yaratilyapti.
Quriliş normalariga zid işlanmoqda
Şaharsozlik kodeksining 9-moddasiga köra, har bir fuqaro qulay hayot faoliyati muhitiga bölgan huquqqa ega. Şaharsozlik faoliyatini amalga oşirişda fuqarolarning qulay hayot faoliyati muhitiga bölgan huquqi şaharsozlik faoliyatining davlat tomonidan tartibga solinişi ta’minlanişi qayd etilgan.
Şuningdek, kodeksning 10-moddasida şaharsozlik faoliyatiga doir asosiy talablar sifatida hududlar va aholi punktlarini tabiiy hamda texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar ta’siridan himoya qiliş belgilangan. 67-moddada esa muhandislik va transportga oid infratuzilma zonalari qulay hayot faoliyati muhitiga transport, aloqa inşootlari, kommunikatsiyalari hamda muhandislik uskunalari zararli ta’sir körsatişining oldini oliş, bunday obektlardan to turar joylar, ijtimoiy-amaliy, rekreatsiya zonalari hududlariga qadar zarur masofa bölişiga, şuningdek şaharsozlik normalari va qoidalari, qurişning maxsus normativlari hamda qoidalari talablariga rioya etilişi orqali ta’minlanişi qayd etilgan. Foydalanilişi fuqarolarning hayoti va soğliğiga töğridan töğri zararli ta’sir körsatadigan transport, aloqa inşootlari va kommunikatsiyalarini hamda muhandislik uskunalarini aholi punktlari doirasida joylaştirişga yöl qöyilmaydi.
Quyidagi savollar oçiq qolmoqda:
– yerusti metro liniyasi ötayotgan hududlarda neçta uy buzilişga tuşgan va şuning qançasi buzilib, uy egalariga kompensatsiya tölovlari undirilgan?;
– nima sabab hanuzgaça Quruvçi mahallasi, Xonobod 1-tor köçasidagi 22 ta xonadon buzilmay kelmoqda? Qaysi hujjatga köra, odamlar yaşayotgan hududda quriliş boşlab yuborilgan? Bu qançalik töğri?;
– jarayonda quriliş me’yorlariga amal qilinyaptimi? Bunday holatda quriliş va odamlar yaşaydigan joylar oraliği qança masofani taşkil etişi kerak?;
– hududda nega xavfsizlik çoralari körilmagan, bunga qanday izoh beriladi?
Umuman olganda, yerusti metrosi qurilişi davom etişidan köplab insonlar manfaatdor. Jamoat transportlari orasida metro liniyasi kengayişi insonlar farovon yaşaşi uçun xizmat qiladi.
Ammo jarayonda xalq xavfsizligini ta’minlaş, ularning roziligini oliş ham ahamiyatga ega.
Tahririyatdan: Murojaatçilarning ma’lum qilişiça, Kun.uz holatni örgangaç, Toşkent şahar hokimi vazifasini bajaruvçi Baxtiyor Rahmonov hamda şahar prokurori Erkin Yöldoşev hududga borib, aholi bilan uçraşgan. Suhbat jarayonida Baxtiyor Rahmonov ham “snos”ga tuşgan uylar buzilmasligini ta’kidlagan.
