Toshkentda o‘tayotgan Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga a’zo davlatlarning birinchi transport forumida O‘zbekiston transport vaziri Ilhom Mahkamov Kun.uz muxbirining ikki yirik loyiha: “Termiz–Mozori Sharif–Kobul–Peshovar” hamda “O‘zbekiston-Qirg‘iziston-Xitoy” temiryo‘llari haqidagi savollarga javob berdi.
– 29 oktabr kuni Afg‘onistonning Kobul shahrida ikki davlat o‘rtasida hukumatlararo yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Unga O‘zbekiston bosh vaziri o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev boshchilik qildi. Bu tadbirda siz ham qatnashdingiz, transport sohasida toliblar bilan qanday kelishuvlarga erishildi, shu haqda gapirib berolasizmi? Bilishimizcha, “tolibon” hukumati tranzit to‘lovlarini kamaytirish hamda imtiyozli tariflar haqida ham so‘ragan.
– Asosiy maqsadimiz – Afg‘oniston orqali Pokiston portlariga chiqish. Eng asosiy masala – Transafg‘on xalqaro koridorini rivojlantirish. Prezidentimiz bunga 5 yildan beri kuch ishlatdilar, juda katta sharoit yaratib berdilar biz uchun. O‘ylaymanki, biz buning davomini amaliy ishlar jihatidan amalga oshirishimiz kerak.
Bo‘lgan tashrif doirasida mazkur koridordan foydalanishda yana qo‘shimcha qulayliklar, sharoitlar yaratish bo‘yicha kelishuvga erishildi va O‘zbekiston tashuvchilari ham shu Afg‘oniston hududidan bemalol o‘tib, Pokiston chegarasigacha yetib borishga sharoitlarni yaratib berish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
– “O‘zbekiston-Qirg‘iziston-Xitoy” temiryo‘li borasida qanday ma’lumotlar bera olasiz?
– Xabaringiz bor, hozirda asosan Qozog‘iston orqali Xitoydan mahsulotlar yetib keladi. Lekin bizda Qirg‘iziston koridorini rivojlantirish bo‘yicha barcha ishlar amalga oshirilyapti. Irkishton chegara posti, ya’ni Qirg‘iziston va Xitoy o‘rtasidagi chegara posti 24 soatdan ishlashdan tortib, Qirg‘iziston orqali avtotransport vositalarining harakatlanishiga barcha qulayliklar yaratish va Andijonga Qirg‘iziston bilan O‘zbekiston chegara postiga bemalol o‘tish uchun sharoitlar yaratganmiz, bu bo‘yicha kelishuvlarga erishganmiz. Bugungi kunda bu koridordan 7,5 barobarga yuk aylanmasi amalga oshirilgan. Hozir asosiy harakatimiz Qirg‘iziston hududida temiryo‘l qurilish loyihasi. Bu bo‘yicha 3 tomonlama texnik-iqtisodiy asoslar ishlab chiqildi. Hozirda biz buni kim amalga oshirishi bo‘yicha muzokaralarni olib boryapmiz.
– Transafg‘on va “O‘zbekiston-Qirg‘iziston-Xitoy” temiryo‘li loyihasi qachon yakunlanishi kutilmoqda?
– Biz barcha qurilish ishlarini kelgusi yili (2024 yilda) boshlashni maqsad qilib qo‘yganmiz. Endi bu murakkab narsa, chunki bir nechta mamlakatlar bilan bog‘liq bo‘lgan loyihalar. O‘zimizning hududimizdagi qurilishlardan farq qiladi. Eng asosiysi yo‘nalishlari: qayerdan boshlab qurilishi, qaysi uslubda qilinishi kelishilgan va texnik-iqtisodiy asoslari tayyorlangan.
