Ilon Mask dunyodagi ilk trillionerga aylanish arafasida: SpaceX aksiyalari sotuvga chiqyapti

Ilon Maskning raketa va sun’iy yo‘ldosh ishlab chiqaruvchi SpaceX kompaniyasi dunyodagi eng yirik fond bozori debyutiga aylanish uchun o‘zining birlamchi ommaviy joylashtirish narxini rasman yakunladi.

Payshanba kuni SpaceX kompaniyasi IPO narxi bir aksiya uchun 135 dollar etib belgilanganini va 555 million 555 ming 555 dona aksiyalarini sotishini tasdiqladi. Bu SpaceX o‘z taklifidan qariyb 75 milliard dollar jalb qilishini anglatadi. New York Times'ning yozishicha, buning ortidan kompaniyaning bozor qiymati 1,77 trillion dollarga yetadi.

SpaceX ommaviy savdolarni SPCX belgisi ostida – 12 iyundan (Nyu-York vaqti bilan) boshlaydi.

Ushbu ko‘rsatkichlar bilan SpaceX avvalroq Saudi Aramco tomonidan o‘rnatilgan IPO rekordini butunlay yangilaydi. Saudlarning davlat neft kompaniyasi 2019 yilda birjaga chiqqanida 1,7 trillion dollarga baholangan va 29 milliard dollardan ortiq mablag‘ jalb qilgan edi.

Aksiyalar sotilishidan oldin Forbes Maskning sof boyligini qariyb 780 milliard dollarga baholagandi. Bu ro‘yxatda undan keyingi o‘rinda turgan Alphabet hammuassisi Larri Peyjdan ancha oldinda demakdir.

«Dunyodagi ikkinchi eng boy odamning boyligi 300 milliard dollar atrofida aylanmoqda. Ya’ni bu Maskning ertaga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan potensial boyligining uchdan bir qismidan ham kamroq demakdir», dedi Forbes Wealth tahririyati rahbari o‘rinbosari Mett Durot. «Va faqat yana bir kishi, Larri Ellisonning (Oracle asoschisi) boyligi qachonlardir 400 milliard dollarga yetgan».

Dollarda ilk trillioner

Mask boyligining katta qismi hozirda SpaceX hisobiga to‘g‘ri keladi. Ilon u yerda qariyb 866 milliard dollarlik ulushga ega.

Kompaniya hujjatlariga asoslangan Reuters hisob-kitoblariga ko‘ra, Tesla va uning qolgan barcha mulklari bilan birgalikda, juma kuni aksiyalar savdosi boshlanganda uning sof boyligi 1,1 trillion dollardan oshadi. Bu hisob-kitob vaqt o‘tishi bilan kuchga kiradigan aksiya komponentlarini ham o‘z ichiga oladi.

NYT ham ayni shuni tasdiqlamoqda. Savdolarning birinchi kunlarida, ehtimol juma kunining o‘zidayoq – kompaniya aksiya narxining biroz ko‘tarilishi 54 yoshli Maskni dunyodagi birinchi trillionerga aylantirishi mumkin.

Bundan tashqari, Maskning do‘stlari, masalan, investor Antonio Gratsias, Kremniy vodiysining venchur kapital firmalari va boshqa xususiy investitsiya kompaniyalari ham katta foyda ko‘rishga tayyorlanmoqda.

San-Fransiskoda joylashgan Hill investitsiya platformasi tahliliga ko‘ra, SpaceX'ning 4 mingdan ortiq xodimlari ham ushbu IPO tufayli millionerga aylanishi kutilmoqda. Ulardan 400 ga yaqini 100 million dollar yoki undan ko‘proq mablag‘ ishlab topadi.

Maskka bo‘lgan ishonch kuchli

Tesla va SpaceX'dan tashqari, Mask yana beshta kompaniyaga, jumladan, tonnel qazish startapi The Boring Company va miya implantlarini ishlab chiqaruvchi Neuralink kompaniyalariga hammuassislik qilgan.

Mask 2022 yilda X (sobiq Twitter) ijtimoiy tarmoq platformasini 44 milliard dollarga sotib olib, o‘z ta’sirini kengaytirgandi. Ushbu kelishuv unga yuz millionlab foydalanuvchilar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqa kanalini berdi. Uni siyosat va immigratsiyadan tortib, hukumat xarajatlari va so‘z erkinligigacha bo‘lgan masalalarda taniqli ovozga aylantirdi.

Uning siyosatga qadam qo‘yishi - prezident Donald Trampning Hukumat samaradorligi departamentidagi roli uning eng ko‘p munozaralarga sabab bo‘lgan loyihalaridan biri bo‘ldi.

Keyinchalik, siyosat va xarajatlar borasidagi kelishmovchiliklar tufayli bu munosabatlar darz ketdi va ommaviy janjalga aylanib ketdi. Garchi o‘shandan beri ikkala tomon ham murosaga keltiruvchi ohangda gapira boshlagan bo‘lsa-da, o‘zaro kelishmovchiliklar mavjud.

Shunga qaramay, ko‘plab investorlar uchun Maskning g‘ayrioddiy xatti-harakatlaridan ko‘ra, uning ulug‘vor g‘oyalarni eng qimmat kompaniyalarga aylantirish bo‘yicha tajribasi va muvaffaqiyatlari ustunroq kelmoqda.

Shu bilan birga, ta’sirning birgina tadbirkor atrofida to‘planishi – korporativ boshqaruv, manfaatlar to‘qnashuvi va kompaniya taqdirini bir shaxsga haddan tashqari bog‘lanishi borasidagi xavotirlarni ham kuchaytirmoqda.