“7,4 mlrd söm talon-toroj qilingan” - Toşkentda öpirilib tuşgan yo‘l ötkazgiç işi böyiça hukm öqildi

Qayd etilişiça, ob’yektda 4 ta monolit beton tayanç devorlari ostki qismidagi poydevor, tayanç devorlari, yer işlari, qayta kömiş işlari, ustki asos qatlami va tayanç devorlarining taşqi bezak işlari bilan jami 6 mlrd 177 mln sömlik yaroqsiz qurilish işlari amalga oşirilgan. Şuningdek, 433 mln sömlik bazalt geosetka va 766 mln sömlik qum-şağal aralaşmasini yotqiziş işlari esa amalda bajarilmagan holda bajarilgan işlar dalolatnomasiga kiritilgan.

Sud hujjatida sudlanuvçilar özaro til biriktirgan holda jami 7 mlrd 377 mln söm miqdordagi byudjyet mablağlarini özlaştiriş yöli bilan talon-toroj qilgani, buning oqibatida 12-mart kuni yo‘l ötkazgiç tayanç devorining bir qismi qulab tuşgani keltirilgan.

“Iqror emasmiz”

Sudlanuvçilarning 5 nafari aybiga iqrorlik bildirmagan.

Jumladan, Akmal Murodov öz körsatmasida öziga qöyilgan ayblovdan norozi ekanini aytib, uni inkor qilgan. U ayblovdagi “7 mlrd 377 mln söm byudjyet mablağlari özlaştiriş yöli bilan talon-toroj qilingani oqibatida yo‘l ötkazgiç tayanç devorining bir qismi qulab tuşgani” holati maqbul dalillar bilan öz tasdiğini topmaganini ma’lum qilgan.  

“Jinoyat işi materiallarida mutlaqo asossiz tarzda yaroqsiz qurilish işlari amalga oşirilgan deb körsatilgan. Uşbu holat haqiqatga töğri kelmaydi. “Toşkent halqa yöli” avtomobil yölining 34–36 km qismini rekonstruksiya qiliş ob’yekti böyiça işlar 2024-yil 1 sentyabrga qadar yakunlangan. Keyinçalik loyiha-smeta hujjatlari işlab çiqilgan. Ularning dastlabki variantlarida qum-şağal aralaşmasi hamda bazalt geosetka yotqiziş işlari nazarda tutilmagan.

Uşbu işlar faqat 2025-yil iyul oyida qöşimça işlar smetasiga bir tomonlama kiritilgan. Şu sababli, dastlabki tergov körsatgan 433 mln sömlik bazalt geosetka va 766 mln sömlik qum-şağal aralaşmasini yotqiziş işlarini bajarişning imkoni bölmagan.

Pudratçi tomonidan 6 mlrd 177 mln sömlik işlar yaroqsiz emas, balki sifatsiz bajarilgan bölib, şartnoma talablariga muvofiq bartaraf etilişi mumkin bölgan kamçiliklar hisoblanadi. Şu bois 7 mlrd 377 mln söm byudjyet mablağlari talon-toroj qilingani haqidagi xulosa haqiqatga va iş materiallariga muvofiq emas”, degan u öz körsatmasida.

Qolgan 4 nafar sudlanuvçi ham aybiga iqrorlik bildirmasdan, şunga öxşaş körsatmalar bergan.

Faqat Abdumutal Isropilov öziga nisbatan e’lon qilingan ayblovga qisman iqror bölgan. U sudda qurilish işlari dastlab loyiha-smeta hujjatlarisiz bajarilganini, 1- va 2-bosqiç böyiça loyiha-smeta hujjatlariga tirgak devorlar uçun qum-şağal aralaşmasi hamda bazalt geosetka yotqiziş işlari kiritilmaganini, faqatgina 2025-yil iyul oyida işlab çiqilgan qöşimça işlar smetasida mazkur işlar kiritilganini ma’lum qilgan. 

Ekspertlar xulosasi

Transport prokuraturasi qaroriga asosan respublika sud ekspertizasi markazi ekspertlari va bir neçta mas’ul taşkilotlar mutaxassislari iştirokida ob’yektda örganiş ötkazilgan.

Hukmda keltirilişiça, örganiş jarayonida quyidagi kamçiliklar aniqlangan va ular yo‘l ötkazgiç tayanç devorining qulaşiga sabab bölgani aytilgan:

• 3-sonli tayanç tirgak devorining monolit qismida yuqori qism anker armaturalarining pastki qismiga kiriş uzunligi atigi 400–450 mm.ni taşkil etgan. Bu loyihada nazarda tutilgan 750 mm talabdan kam;    

• devor panjaralarini boğlovçi köndalang armaturalar loyihaviy qadamlarga rioya etilmasdan örnatilgan; 

• betonning himoya qatlami qalinligi loyihaviy körsatkiçdan oşib ketgan;

• devor qalinligi özgargan joylarda gorizontal sovuq çoklar mavjud va aynan şu çoklar böylab yuqori qism qulab tuşgan;

• betonlaştiriş çoklari konstruksiya mustahkamligini ta’minlaydigan tarzda joylaştirilişi lozim bölgan bölsa-da, mazkur talablarga rioya etilmagan. 

Mutaxassislar “agar qulab tuşgan tayanç devor qurilish normalari va qoidalari hamda qurilişga oid boşqa normativ hujjatlar talablariga töliq rioya qilingan holda barpo etilganida, mazkur qulaş holati yuzaga kelmagan bölardi”, degan xulosaga kelgan.

Jazo

JIB Mirzo Uluğbek tuman sudi hukmi bilan sudlanuvçilar mansab soxtakorligi (JK 209-moddasi) hamda özlaştiriş yoki rastrata yöli bilan talon-toroj qiliş (JK 167-moddasi) jinoyatlarida aybli deb topilgan. Ularga 1 yil moddiy va mansabdorlik vazifalarida işlaş huquqidan mahrum qilgan holda 116,2 mln sömdan (biriga 112,5 mln söm) jarima jazosi tayinlandi.

Boş prokuratura depozit hisobraqamiga qöyilgan jami 7 mlrd 377 mln söm pul davlat foydasiga ötkazilişi belgilandi. Hukmdan norozi taraflarga apellyatsiya instansiyasiga şikoyat berişi yoki protest bildiriş huquqlari tuşuntirilgan.

Nima bölgandi?

2026-yil 12-mart kuni Mirzo Uluğbek tumanida 2024-yilda qayta qurilgan “Buyuk Turon” köprigiga olib çiquvçi yölning bir qismi öpirilib ketdi.

Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan suratlardan körinişiça, öpiriliş – yo‘l ötkazgiçning Temur Malik köçasidan Buyuk ipak yöli köçasiga olib çiquvçi qismida sodir bölgan.

“Buyuk Turon” köprigi (“Troitskiy most” ham deyiladi) – Temur Malik köçasini rekonstruksiya qiliş loyihasi doirasida 128,6 mlrd sömga qayta qurilgan bölib, 2024-yil avgust oyida – Mustaqillik bayrami arafasida foydalanişga topşirilgandi.

Hodisadan heç kim jabrlanmagan. Voqea joyiga zudlik bilan avariya xizmatlari, texnik mutaxassislar va mas’ul taşkilotlar vakillari yuborilib, hodisa sodir bölgan hudud örab olingan. 

Köp ötmay yo‘l ötkazgiç devori öpirilib tuşişi videosi paydo böldi. Keyinçalik holat yuzasidan jinoyat işi qözğatilgandi.