Neyrotarmoqlarni rivojlantirish uchun katta hisoblash quvvatlari, serverlar, dasturiy taʼminot va elektr energiyasi kerak. Bu ehtiyoj data-markazlar qurilishini tezlashtirib, texnologik kompaniyalar hamda ularga xizmat koʻrsatuvchi tarmoqlarga yirik buyurtmalar olib kelmoqda.
Biroq Krugman bu jarayonning boshqa tomoniga eʼtibor qaratgan: tez oʻsib borayotgan bir soha mablagʻ va resurslarni oʻziga jalb qilar ekan, qolgan tarmoqlarning investitsiya imkoniyatlari qisqarishi mumkin.
Qurilishga sarmoyalar qanday oʻzgargan?
Taqdim etilgan maqolada keltirilgan raqamlarga koʻra, 2024-yil yanvaridan 2025-yil iyuligacha AQShda sunʼiy intellekt bilan bogʻliq boʻlmagan yoʻnalishlarda xususiy qurilish sarflari koʻrsatkichi 120 milliard dollarga - taxminan 5 foizga pasaygan. Shu vaqtda neyrotarmoqlar infratuzilmasi bilan bogʻliq qurilish koʻrsatkichi 51 milliard dollarga oshgan.
Bu raqamlar iqtisodiyotdagi barcha xususiy investitsiyalarni qamrab olmaydi. Gap qurilishga sarflanayotgan mablagʻlar haqida bormoqda. Uskunalar va dasturiy taʼminotga xarajatlar esa alohida hisoblanadi.
Shuningdek, ikki koʻrsatkichning qarama-qarshi yoʻnalishda oʻzgarishi kamaygan mablagʻlarning barchasi aynan sunʼiy intellekt sohasiga oʻtganini anglatmaydi.
Bir soha boshqalarni qanday siqib chiqarishi mumkin?
Iqtisodiyotda bu holat «investitsiyalarni siqib chiqarish» deb ataladi. Moliyalashtirish va boshqa resurslar uchun raqobat kuchayganda, ayrim loyihalarni amalga oshirish qimmatlashadi yoki ular kechiktiriladi.
Krugmanning talqinicha, sunʼiy intellektga yirik sarmoyalar kreditlarga talabni oshiradi. Qarz olish qimmatlashishi esa uy-joy, ofis va zavod qurilishi kabi yoʻnalishlarga salbiy taʼsir qilishi mumkin.
Texnologik kompaniyalar qimmatroq moliyalashtirish sharoitida ham xarajatlarini davom ettira oladi. Boshqa sohalarda esa foiz stavkalarining oshishi yangi loyihalarni iqtisodiy jihatdan kamroq jozibador qiladi.
Xarajatlar faqat data-markaz binosidan iborat emas
Krugman data-markazlar qurilishi sunʼiy intellektga yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarning bir qismi ekanini taʼkidlaydi. Katta xarajatlar hisoblash uskunalari va dasturiy taʼminotga toʻgʻri keladi.
