Neyrotarmoqlarni rivojlantiriş uçun katta hisoblaş quvvatlari, serverlar, dasturiy taʼminot va elektr energiyasi kerak. Bu ehtiyoj data-markazlar qurilişini tezlaştirib, texnologik kompaniyalar hamda ularga xizmat körsatuvçi tarmoqlarga yirik buyurtmalar olib kelmoqda.
Biroq Krugman bu jarayonning boşqa tomoniga eʼtibor qaratgan: tez ösib borayotgan bir soha mablağ va resurslarni öziga jalb qilar ekan, qolgan tarmoqlarning investitsiya imkoniyatlari qisqarişi mumkin.
Qurilişga sarmoyalar qanday özgargan?
Taqdim etilgan maqolada keltirilgan raqamlarga köra, 2024-yil yanvaridan 2025-yil iyuligaça AQŞda sunʼiy intellekt bilan boğliq bölmagan yönalişlarda xususiy quriliş sarflari körsatkiçi 120 milliard dollarga - taxminan 5 foizga pasaygan. Şu vaqtda neyrotarmoqlar infratuzilmasi bilan boğliq quriliş körsatkiçi 51 milliard dollarga oşgan.
Bu raqamlar iqtisodiyotdagi barça xususiy investitsiyalarni qamrab olmaydi. Gap qurilişga sarflanayotgan mablağlar haqida bormoqda. Uskunalar va dasturiy taʼminotga xarajatlar esa alohida hisoblanadi.
Şuningdek, ikki körsatkiçning qarama-qarşi yönalişda özgarişi kamaygan mablağlarning barçasi aynan sunʼiy intellekt sohasiga ötganini anglatmaydi.
Bir soha boşqalarni qanday siqib çiqarişi mumkin?
Iqtisodiyotda bu holat «investitsiyalarni siqib çiqariş» deb ataladi. Moliyalaştiriş va boşqa resurslar uçun raqobat kuçayganda, ayrim loyihalarni amalga oşiriş qimmatlaşadi yoki ular keçiktiriladi.
Krugmanning talqiniça, sunʼiy intellektga yirik sarmoyalar kreditlarga talabni oşiradi. Qarz oliş qimmatlaşişi esa uy-joy, ofis va zavod qurilişi kabi yönalişlarga salbiy taʼsir qilişi mumkin.
Texnologik kompaniyalar qimmatroq moliyalaştiriş şaroitida ham xarajatlarini davom ettira oladi. Boşqa sohalarda esa foiz stavkalarining oşişi yangi loyihalarni iqtisodiy jihatdan kamroq jozibador qiladi.
Xarajatlar faqat data-markaz binosidan iborat emas
Krugman data-markazlar qurilişi sunʼiy intellektga yönaltirilayotgan mablağlarning bir qismi ekanini taʼkidlaydi. Katta xarajatlar hisoblaş uskunalari va dasturiy taʼminotga töğri keladi.
