Özbekistonning 65 foizga yangilangan va ança “tölişgan” boş qomusi 1 maydan e’tiboran kuçga kirdi. Kun.uz özgarişlarning eng muhimlarini sanab ötadi.
Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahriri 2023 yil 1 maydan e’tiboran kuçga kirdi. Bunga 30 aprel kuni bölib ötgan referendum natijasiga köra 11 ta moddadan iborat tegişli qonunning qabul qilinişi asos böldi. Bu qonunning 1-moddasiga Konstitutsiyaning yangi tahriri ilova qilingan.
Bunga qadar 1992 yildan buyon konstititutsiyaga jami 15 marta özgartiş kiritilgan edi. Bu safar esa özgarişlar kölami kattaligi sabab hujjatning yangi tahriri qabul qilindi. Yangilaniş natijasida, boş qomusdagi moddalar soni 128 tadan 155 taga, undagi normalar esa 275 tadan 434 taga oşdi. Umuman, rasmiylarga köra, konstitutsiya 65 foizga yangilangan.
Quyida Kun.uz nazaridagi eng muhim önta yönalişda röy bergan özgarişlar hujjatdagi ketma-ketlik böyiça keltirib ötiladi.
1. Özbekiston – huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat
Konstitutsiyaning 1-moddasidagi “Özbekiston – suveren demokratik respublika” jumlasi quyidagiça özgartirilmoqda:
Özbekiston – boşqaruvning respublika şakliga ega bölgan suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat.
Boşqaruvning respublika şakli – davlat hokimiyatining oliy organlari xalq tomonidan muayyan muddatga saylanişini anglatadi. (Konstitutsiya normalariga rasmiy şarhlar hozirça yöq, şu sababli undagi norma va tuşunçalarga tahririyat umumqabul qilingan doirada, mustaqil izoh berib ötmoqda).
Suveren davlat – öz hududida töla-tökis mustaqil hukmronlik va mutlaq yurisdiksiyaga ega böliş demakdir.
Demokratiya esa xalq hokimiyatini ifoda etib, davlat boşqaruvida saylaniş va öz vakillarini saylaş orqali barçaning teng huquqli iştiroki ta’minlanişini közda tutadi.
Mavzuga oid
Huquqiy davlatda
barça jarayonlar qonuniy asoslar ustiga quriladi, davlat xizmatçilaridan huquq doirasida fikrlaş, barça masalalarga huquqiy köz bilan qaraş talab etiladi. Qolaversa, huquqiy davlatda barça fuqarolar qonun oldida teng böladi, davlat hokimiyatining oliy organlari ham qonunlarga böysunadi va qonunlarning muqarrar ijrosini ta’minlaydi.
Özbekiston özini ijtimoiy davlat deb e’lon qilişi bilan, har bir fuqarosiga munosib turmuş keçirişi uçun şart-şaroit yaratiş majburiyatini olmoqda. Bu – mavjud resurslarni ijtimoiy adolat tamoyillari asosida taqsimlaş, jamiyatda kuçli tabaqalaniş avj olişiga yöl qöymaslik, eng zaif qatlamlar uçun ham sifatli ta’lim va tibbiyot kafolatlanişi, samarali ijtimoiy himoya dasturlari işlaşi, imkoniyati çeklangan va qöllovga muhtoj fuqarolarni qöllab-quvvatlaş, adolatli mehnat qonunçiligi va jozibador pensiya tizimi kabilarni anglatadi. Oddiyroq aytganda, eng kambağal oilaning bolalarida ham soğ-salomat ösib-ulğayib, yaxşi ta’lim olib, farovonlikka erişiş imkoniyati bölişi kerak.
Dunyoviy davlatda davlat va din bir-biridan ajratilgan böladi. Davlat diniy e’tiqodidan qat’i nazar barçaga bir xil munosabatda böladi, dinga oid masalalarda neytral pozitsiyani egallaydi.
Yangi konstitutsiyaning 154-moddasi bilan, 1-moddadagi qoidalarni qayta körib çiqiş mumkin emas, deb belgilandi. Xuddi şuningdek, 154-moddaning özidagi aynan şu qoidadan iborat band ham qayta körib çiqilişi mumkin emas.
Boşqaça aytganda, bu norma – Özbekiston heç qaçon demokratiyadan voz keçmasligi, huquqiy davlatçilikka sodiqligi, monarxiyaga yoki islomiy respublikaga aylanmasligini nazarda tutadi.
2. Konstitutsiya töğridan töğri amal qiladi
15-moddaga quyidagiça qöşimça qöşildi:
Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatning butun hududida oliy yuridik kuçga ega, töğridan töğri amal qiladi va yagona huquqiy makonning asosini taşkil etadi.
Konstitutsiyaning töğridan töğri amal qilişi fuqarolarga nafaqat qonunlar, balki bevosita konstitutsiyadagi normalarga ham asoslangan holda iş olib borişga, xususan sudga murojaat qilişga imkon beradi.
Referendumda qabul qilingan qonunga binoan, Oliy sud 3 oy içida tegişli Plenum qarorini qabul qilişi kerak. Bu qaror asosida sudlar tomonidan konstitutsiya normalarini töğridan töğri amal qiluvçi hujjat sifatida qöllaş yuzasidan yagona sud amaliyoti joriy etiladi.
3. Imtiyozlar qonunda yozib qöyilişi şart emas
Yangi konstitutsiyaning 19-moddasi (avvalgi 18-modda) – fuqarolarning jinsi, millati, mavqeyi va hokazolardan qat’i nazar qonun oldida tengligi haqida. Bu moddaning 2-qismi quyidagiça özgarmoqda:
Eski:Imtiyozlar faqat qonun bilan belgilanib qöyiladi hamda ijtimoiy adolat prinsiplariga mos bölişi şart.
Yangi: Imtiyozlar faqat qonunga muvofiq belgilanadi va ijtimoiy adolat prinsiplariga mos bölişi şart.
Bu bilan konstitutsiyaning amalda işlamay kelgan normalaridan biri real voqelikka moslaştirilmoqda. Amaliyot şundayki, turli jabhalardagi imtiyoz va preferensiyalar nafaqat qonunlar asosida, balki köp holatlarda qonunosti hujjatlar – qaror va farmonlar asosida berib kelinyapti.
4. Barça noaniqliklar – inson foydasiga
Konstitutsiyaning yangi tahririga asosan:
Inson bilan davlat organlarining özaro munosabatlarida yuzaga keladigan qonunçilikdagi barça ziddiyatlar va noaniqliklar inson foydasiga talqin etiladi.
Ijtimoiy munosabatlar çeksiz şakllarga ega, ularni normativ-huquqiy hujjatlarda töliq kodifikatsiya qilib çiqiş amalda imkonsiz.
Endilikda, qonunçilikda aniq belgilab qöyilmagan masalalarda ziddiyat yuzaga kelsa, masala davlat emas, inson foydasiga hal etiladi.
Bundan taşqari, turli hujjatlarni yuritişda davlat organlari tomonidan xato-kamçilik ötgan taqdirda, masalan pensiya tayinlaşda tegişli hujjatlar bazadan topilmay, noaniqlik yuzaga kelganida ham vaziyat fuqaro foydasiga hal etilişi kerak.
5. Inson huquqlari ijtimoiy axloq va jamoat tartibini saqlaş maqsadida çeklanişi mumkin
Huquq va erkinliklarning çeklanişi masalasi avvalgi konstitutsiyada quyidagi ikkita norma bilan tartibga solingan edi:
Insonning konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qöyilgan huquq va erkinliklari daxlsizdir hamda ulardan sud qarorisiz mahrum etişga yoki ularni çeklab qöyişga heç kim haqli emas.
Fuqarolar öz huquq va erkinliklarini amalga oşirişda boşqa şaxslarning, davlat va jamiyatning qonuniy manfaatlari, huquqlari va erkinliklariga putur yetkazmasliklari şart.
Konstitutsiyaning yangi tahririda yuqoridagi ikkita norma deyarli özgarişsiz saqlab qolindi. Şu bilan birga, quyidagiça yangi norma qöşildi:
Insonning huquq va erkinliklari faqat qonunga muvofiq va faqat konstitutsiyaviy tuzumni, aholining soğliğini, ijtimoiy axloqni, boşqa şaxslarning huquq va erkinliklarini himoya qiliş, jamoat xavfsizligini hamda jamoat tartibini ta’minlaş maqsadida zarur bölgan doirada çeklanişi mumkin.
Huquqlar çeklanişiga doir bu me’yorlar, yangi konstitutsiyaning boşqa bir moddasiga asosan, söz erkinligi huquqiga ham tegişli. Ya’ni axborot izlaş, oliş va tarqatiş huquqi faqat konstitutsiyaviy tuzumni, aholi soğliğini, ijtimoiy axloqni, boşqa şaxslarning huquqlari va erkinliklarini himoya qiliş, jamoat xavfsizligi va tartibini ta’minlaş, davlat sirlari yoki qonun bilan qöriqlanadigan boşqa sirning oşkor etilişiga yöl qöymaslik maqsadida çeklanişi mumkin.
Ta’kidlaş lozim, “ijtimoiy axloq” tuşunçasi Özbekiston qonunçiligiga hali kiritilmagan. Uşbu tuşunça hamda mazkur modda böyiça inson huquqlari “jamoat tartibini ta’minlaş maqsadida” çeklanişi böyiça vakolatli organning huquqiy şarhiga zarurat bor. Huquqlar ta’minlanişi bilan ijtimoiy axloq va jamoat tartibini saqlaş örtasidagi oltin örtalik aniq belgilab qöyilişi kerak. Şu bilan birga, yuqorida aytganimizdek, konstitutsiyaga binoan endilikda barça noaniqliklar inson foydasiga hal etiladi.
Şu örinda, namoyişlarga oid moddani ham eslatib ötiş örinli. Bu modda avvalgi holida, özgarişlarsiz saqlab qolindi:
Fuqarolar öz ijtimoiy faolliklarini Özbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq mitinglar, yiğilişlar va namoyişlar şaklida amalga oşiriş huquqiga ega. Hokimiyat organlari faqat xavfsizlik nuqtai nazaridangina bunday tadbirlar ötkazilişini töxtatiş yoki taqiqlaş huquqiga ega.
6. Öqituvçilar alohida e’tirofda
Konstitutsiyaga öqituvçilar haqida modda qöşildi. U ikki banddan iborat:
Özbekiston Respublikasida öqituvçining mehnati jamiyat va davlatni rivojlantiriş, soğlom, barkamol avlodni şakllantiriş hamda tarbiyalaş, xalqning ma’naviy va madaniy salohiyatini saqlaş hamda boyitişning asosi sifatida e’tirof etiladi.
Davlat öqituvçilarning şa’ni va qadr-qimmatini himoya qiliş, ularning ijtimoiy va moddiy farovonligi, kasbiy jihatdan ösişi töğrisida ğamxörlik qiladi.
Şu tariqa, ustozlar huquq sohasi vakili bölmagan, lekin oliy qonunda alohida tilga olingan yagona kasb egalariga aylandi. Konstitutsiyada nomi keltirilgan öqituvçilardan boşqa kasb egalarining barçasi – huquq sohasi vakillari (sudyalar, prokurorlar va advokatlar). Boşqa holatlarda kasb egalari emas, sohalar haqida gap ketgan (masalan, ommaviy axborot vositalari, turli jamoat birlaşmalari).
7. Yer xususiy mulk bölişi mumkin
Özbekistonda 2022 yildan e’tiboran qişloq xöjaligiga möljallanmagan yer uçastkalarini xususiylaştiriş boşlangan. Şu bilan deyarli bir vaqtda, ötgan yili e’lon qilingan yangi konstitutsiya loyihasining birlamçi versiyasida qişloq xöjaligiga möljallangan yerlarni xususiylaştiriş mumkin emasligiga işora qilingan edi. Yakuniy talqindan bunday çeklov olib taşlandi va yerni xususiylaştirişga oid norma quyidagiça şaklga keltirildi:
Yer qonunda nazarda tutilgan hamda undan oqilona foydalanişni va uni umummilliy boylik sifatida muhofaza qilişni ta’minlovçi şartlar asosida va tartibda xususiy mulk bölişi mumkin.
Boş qomusning ötgan yili e’lon qilingan birinçi loyihasida unga quyidagiça jumlani kiritiş taklif etilgan edi: “Iqtisodiy faoliyatda insofsiz raqobatga, monopollaştirişga yöl qöyilmaydi”. Yakunda bu boradagi normalar quyidagiça köriniş oldi:
Davlat bozor munosabatlarini rivojlantiriş va halol raqobat uçun şart-şaroitlar yaratadi.
Monopol faoliyat qonun bilan tartibga solinadi va çeklanadi.
Hujjatning birlamçi loyihasida mavjud bölgan: “Xususiylaştiriş natijalari qayta körib çiqilmaydi hamda bekor qilinmaydi” degan normani konstitutsiyaga kiritmaslikka qaror qilindi. Eslatib ötamiz, amaldagi qonunçilikda ham bunaqa qoida yöq.
8. OAV faoliyatiga tösqinlik qiliş javobgarlikka sabab böladi
Avvalgi konstitutsiyaning “Ommaviy axborot vositalari” nomli bobi bitta moddadan iborat edi. Unda şunday deyilgandi: “Ommaviy axborot vositalari erkindir va qonunga muvofiq işlaydi. Ular axborotning töğriligi uçun belgilangan tartibda javobgardirlar. Senzuraga yöl qöyilmaydi”.
Yangi konstitutsiyaga köra, bu bob ikkita moddadan iborat böldi:
Ommaviy axborot vositalari erkindir va qonunga muvofiq iş olib boradilar. Davlat ommaviy axborot vositalari faoliyatining erkinligini, ularning axborotni izlaş, oliş, undan foydalaniş va uni tarqatişga bölgan huquqlari amalga oşirilişini kafolatlaydi. Ommaviy axborot vositalari özi taqdim etadigan axborotning işonçliligi uçun javobgardir.
Senzuraga yöl qöyilmaydi. Ommaviy axborot vositalarining faoliyatiga tösqinlik qiliş yoki aralaşiş qonunga muvofiq javobgarlikka sabab böladi.
Asosiy yangilik – OAV faoliyatiga tösqinlik uçun javobgarlik konstitutsiya darajasida belgilandi. MJtK va Jinoyat kodekslariga tegişli javobgarlik kiritilişi haqida 4-5 yildan beri gapirib kelinadi, lekin ularning barçasi oğizda va qoğozda qolib ketmoqda.
Endilikda, referendumda qabul qilingan qonunga köra, Vazirlar Mahkamasi qonunçilikni yangi konstitutsiyaga moslaştiriş dasturini 2 oy muddat içida işlab çiqib, parlamentga kiritişi kerak.
9. Davlat boşqaruvidagi özgarişlar. Prezidentning vakolat muddati 7 yil böldi
Özbekistonning yangi tahrirdagi konstitutsiyasiga binoan:
▪ Prezidentning vakolat muddati 5 yildan 7 yilga uzaytirildi. Prezidentning “davlat boşliği” maqomi saqlab qolindi. Ayni bir şaxs surunkasiga ikki muddatdan ortiq prezident bölişi mumkin emasligi, prezidentning qasamyodi matni va prezidentga taalluqli boşqa aksariyat normalar ham özgarişsiz qoldirildi. Ma’lumot uçun, prezidentning vakolat muddati 2003 yilda ham 5 yildan 7 yilga uzaytirilgan, 2011 yilda esa qaytib 7 yildan 5 yilga tuşirilgan edi.
▪ Boş vazir nomzodini endi ğolib partiya emas, prezident taqdim etadi. Prezident boş vazir nomzodini taqdim etişdan oldin parlamentga kirgan barça partiyalarning fraksiyalari bilan maslahatlaşuvlar ötkazişi belgilandi. Qonunçilik palatasi prezident taqdim etgan nomzodni körib çiqadi, agar deputatlarning yarmidan köpi ma’qullasa, boş vazir lavozimga tasdiqlanadi. Agar deputatlar nomzodni uç marta rad etsa, prezident boş vazirni tayinlab, Qonunçilik palatasini tarqatib yuborişga haqli. Eslatib ötamiz, avvalgi tartibga köra, boş vazir nomzodini Qonunçilik palatasida eng köp örinni egallagan partiya taklif qilar, prezident ma’qullagaç, nomzod ikki palata tomonidan tasdiqlanişi talab etilardi.
▪ Senatorlar soni 100 nafardan 65 nafarga tuşiriladi. 14 ta hududdan 6 nafardan emas, 4 nafardan senator saylanadi, prezident tomonidan tayinlanadigan senatorlar soni 16 nafardan 9 nafarga qisqaradi. Bu özgariş 2024 yilda böladigan parlament saylovi vaqtida kuçga kiradi. Qonunçilik palatasi deputatlari sonini (150 nafar) oşirmaslikka, özgarişsiz qoldirişga qaror qilindi.
▪ Boş vazirni tayinlaş va unga işonçsizlik votumi bildirişda Senatning iştiroki bekor qilindi. Endilikda buning uçun deputatlar umumiy sonining uçdan ikki qismi ovoz berişi yetarli (avval har ikki palata a’zolarining uçdan ikki qismi ovoz berişi zarur edi; eslatib ötamiz, işonçsizlik votumi e’lon qilinsa, prezident boş vazirni lavozimidan ozod etadi). Boş vazir va hukumat a’zolarining hisobotlarini eşitiş ham quyi palataning vakolatiga ötkazildi. Bundan taşqari, Qonunçilik palatasi hukumat a’zolarini iste’foga çiqariş töğrisida prezidentga taklif kiritiş vakolatiga ega böldi.
▪ Korrupsiyaga va monopoliyaga qarşi kuraşiş organlari rahbarlarini prezident taqdimiga binoan saylaş Senatning vakolatiga kiritildi. Senat, şuningdek, eng yuqori rangdagi sud mansabdorlarini saylaydi, boş prokuror va Hisob palatasi raisligiga nomzodlarni körib çiqib ma’qullaydi, DXX raisligiga nomzod böyiça prezident bilan maslahatlaşuv ötkazadi, Markaziy bank raisini tayinlaydi va lavozimidan ozod etadi, xorijdagi asosiy diplomatlarni tayinlaydi va lavozimidan ozod etadi (bularning barçasi prezident taqdimiga binoan amalga oşiriladi). Bundan taşqari, Senat mahalliy kengaşlarning qonunga zid qarorlarini bekor qiliş vakolatiga ega böldi.
▪ Qonunçilik palatasi qonunlar böyiça qöşimça vakolat oldi. Unga köra, endilikda Senat qonunni ma’qullaş yoki rad etiş töğrisida 60 kun içida qaror qabul qilmasa, Qonunçilik palatasi qonunni prezidentga yuboradi. Qonunlarning prezident tomonidan imzolanişi va e’lon qilinişi uçun belgilangan muddat 30 kundan 60 kunga uzaytirildi. Prezident tomonidan qaytarilgan qonun parlament palatalari tomonidan yana qabul qilingan taqdirda, prezidentning bu qonunni imzolaş va e’lon qiliş muddati özgarişsiz (14 kun) qoldirildi.
▪ Prezident muddatidan ilgari prezident saylovini tayinlaşga haqli ekani belgilandi. Bundan taşqari, Qonunçilik palatasi va Senatga özini özi tarqatib yuboriş vakolati berildi (palata a’zolarining kamida uçdan ikki qismining ovozi talab etiladi).Şuningdek, jiddiy voqealar röy berganida, ikki palata qöşma qaror qabul qilgan holda parlament tekşiruvi ötkazişi mumkinligi yozib qöyildi.
▪ Sudyalar muayyan işlar böyiça hisobdor bölmaydi. Konstitutsiyaga qöşilgan bu norma böyiça ham huquqiy şarhga zarurat bor. “Sudlar töğrisida”gi qonunda “hisobdor” tuşunçasi uçramaydi. Sudyalarning özlari çiqargan qarorlari böyiça hisobdor bölmasligi odil sudlovni ta’minlaşga qanday ta’sir qilişi – izohtalab holat, bizningça. Bu kabi mavxum qoidalar pirovardida yangi konstitutsiyani uning tarğibotida köp marta aytilgan va hujjatning özida ham belgilangan töğridan töğri işlaydigan qonun bölişini savol ostida qoldiradi.
▪ Konstitutsiyaviy sud sudyalari 10 yil muddatga saylanadi va qayta saylanişi mumkin bölmaydi.Avvalgi tartibga köra,bu muddatbirinçi marta saylanganida 5 yil, keyingisida 10 yil edi.
Ayni bir şaxs surunkasiga ikki martadan ortiq bitta lavozimni egallaşi mumkin emasligi haqidagi qoida, prezidentdan taşqari, Senat raisi, Qonunçilik palatasi spikeri, Oliy sud raisi va örinbosari, Sudyalar oliy kengaşining raisi va örinbosari, Markaziy saylov komissiyasi raisi, boş prokuror, hokimlar va kengaşlar raislariga nisbatan ham tatbiq etiladigan böldi.
Referendumda qabul qilingan qonunning 7-moddasi bilan, barça darajadagi davlat mansabdorlarining ayni paytga qadar egallab kelgan muddatlari nollaştirildi. Ular lavozimlarini egallab kelayotganining surunkali muddatlari sonidan qat’i nazar, boşqa fuqarolar bilan teng ravişda xuddi şu lavozimlarga saylaniş va tayinlanişga haqli, deb belgilandi.
10. Mahalliy davlat hokimiyatidagi özgarişlar. Hokimlar kengaş raisligidan ketadi
Mahalliy davlat boşqaruvida vakillik va ijro etuvçi organlar bir-biridan ajratilmoqda. Bu boradagi hozirgi tartib hokimiyatning böliniş va hokimiyat böğinlarining özaro tiyib turiş prinsipiga zid. Boş qomusning yangi tahririga asosan, bunga barham berilib, mahalliy kengaşlar saylanadigan vakillik organlari, hokimliklar esa ijro organlari deb belgilanmoqda.
Şunga muvofiq, quyidagi sanalardan boşlab, hokimlarning kengaşlarda raislik qilişiga barham beriladi:
viloyatlarda va Toşkent şahrida 2024 yilgi deputatlik saylovlari yakunlari böyiça;
tuman va şaharlarda 2026 yil 1 yanvardan boşlab.
Mahalliy kengaşlar raislari kengaş deputatlari orasidan 5 yil muddatga saylanadi. Hokimlar esa 5 yil muddatga tayinlanadi, tayinlangan hokimni kengaşlar tasdiqlaydi. Şu tariqa, kengaş raislari ham, hokimlar ham töğridan töğri aholi tomonidan saylanmaydi.
Kengaşlarning vakolatlariga, jumladan, quyidagilar kiradi:
mahalliy budjetni körib çiqiş va qabul qiliş, uning ijro etilişi ustidan nazoratni amalga oşiriş;
hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriş va aholini ijtimoiy himoya qiliş dasturlarini tasdiqlaş;
hokimni lavozimga tasdiqlaş, uning faoliyati töğrisidagi hisobotlarni eşitiş.
Hokimlarning vakolatlari esa, jumladan, quyidagilardan iborat böladi:
konstitutsiya va qonunlarni, parlament palatalarining qarorlarini, prezidentning farmonlari, qarorlari va farmoyişlarini, Vazirlar Mahkamasining, yuqori turuvçi hokimlarning va tegişli xalq deputatlari kengaşlarining qarorlarini bajariş;
hududlarni iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik jihatdan rivojlantirişni ta’minlaşga qaratilgan çora-tadbirlarni amalga oşiriş;
mahalliy budjetni şakllantiriş va ijro etiş.
Hokimlar va mahalliy kengaşlarning faoliyatini taşkil etiş tartibi böyiça alohida qonunlar qabul qilinadi. Mahalliy masalalar böyiça ularning vakolatlari qanday taqsimlanişi ana şu qonunlarda aks etadi.
***
Yuqoridagilardan taşqari, konstitutsiyaga boşqa köplab normalar ham qöşilgan, jumladan:
Özbekistonda ölim jazosi taqiqlanadi.
Agar şaxsning öz aybini tan olganligi unga qarşi yagona dalil bölsa, u aybdor deb topilişi yoki jazoga tortilişi mumkin emas.
Qonunni buzgan holda olingan dalillardan odil sudlovni amalga oşiriş çoğida foydalanişga yöl qöyilmaydi.
Har kim öz şaxsiga doir notöğri ma’lumotlarning tuzatilişini, özi töğrisida qonunga xilof yöl bilan töplangan yoki huquqiy asoslarga ega bölmay qolgan ma’lumotlarning yöq qilinişini talab qiliş huquqiga ega.
Davlat internet jahon axborot tarmoğidan foydalanişni ta’minlaş uçun şart-şaroitlar yaratadi.
Eslatib ötamiz, prezident Şavkat Mirziyoyev konstitutsiya islohoti haqida 2021 yil 6 noyabr kuni, ikkinçi prezidentlik muddatiga kirişişi yuzasidan inauguratsiya marosimidagi nutqida birinçi marta aytib ötgan edi. Davlat rahbari öşa yili dekabr oyida, konstitutsiya bayrami arafasida xalqqa yöllagan tabrigida: “konstitutsiyani yangilaşdek ğoyat muhim, strategik vazifani hal etişda yetti marta emas, yetmiş marta öylaş” zarurligini ta’kidlagan edi. 2022 yil may oyida konstitutsiyaviy komissiya tuzilib, hujjatni yangilaş jarayoni boşlandi.
Rasmiylarga köra, konstitutsiya qabul qilingan kun sifatida bundan keyin ham 1992 yil 8 dekabr sanasi e’tirof etiladi, 8 dekabr – bayram sanasi özgarmaydi.
