Марказий Осиё президентлари янги йил оқшомида қандай тилаклар билдиришди?

Тожикистон ва Қирғизистон етакчилари 2017 йил якунлари ўз мамлакатларига кўп ҳам тўхталиб ўтиришмади. Масалан, Тожикистон президенти Эмомали Раҳмон янги йил табригининг индаллосида «Бир неча кун аввал президентнинг Олий Мажлисга мурожаатномасида 2017 йилда эришган ютуқларимиз атрофлича муҳокама этилган эди», деб айтиб қўйди ва такрор гапирмаслигига шама қилди. Тожикистон етакчиси 2017 йил Ёшлар йили бўлгани, давлат ва жамият ёшларнинг муаммоларига кўпроқ диққат-эътибор қаратганини таъкидлаб ўтди.

Қирғизистоннинг янги етакчиси Сооронбай Жээнбеков президентлик лавозимига киришганига бир ойдан сал кўпроқ вақт бўлди, шу сабабли унинг 2017 йилнинг якунлари ва ютуқларини санашидан маъни йўқ эди. У ўз мурожаатини 2017 йил тарихий йил бўлгани билан бошлаб, муайян натижаларни тилга олмасдан, баҳоловчи иборалардан фойдаланган. Ўтган йилнинг асосий ютуғи сифатида очиқ ва рақобат асосида президентлик сайлови ўтказилгани, янги президент, яъни ўзи сайланганини алоҳида қайд этган. Бу борада унга қўшилмасдан иложимиз йўқ», — деган Карин.

Сиёсатшуноснинг таъкидлашича, президентларнинг янги йил табрикларидаги энг асосий қисм — келажак ҳақидаги чиқишлардир.

«Қозоғистон етакчисининг сиёсий графиги ўта зич бўлади. Нафақат Қозоғистон тарихида, бутун минтақа тарихида ҳам қозоғистонлик дипломатлар БМТ Хавфсизлик Кенгашида модераторлик қилишади. Шу сабабли Қозоғистон 2018 йилни катта старт билан бошлайди.

Туркманистон президенти янги йилда Халқ Маслаҳатининг илк йиғилишини ўтказади, шунингдек Ипак йўлини қайта тиклаш устида иш олиб боради, бунинг учун ҳаттоки 2018 йилга шиор ҳам танлаб бўлинган: «Туркманистон — Буюк Ипак йўлининг юраги». Орқатоғ 1 январдан бошлаб иш ҳақи, пенсия ва нафақалар миқдори 10 фоизга оширилишини ҳам эълон қилди.

Шавкат Мирзиёев бизнес учун имкониятларни кенгайтириш борасида ўзи бошлаб берган йўлни кучайтириш ниятида, шу сабабли 2018 йил Ўзбекистонда «Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили» деб эълон қилинди. Илгари сурилаётган ташаббусларнинг муҳимлигини таъкидлаш мақсадида, Ўзбекистон етакчиси 2018 йил Ўзбекистон тараққиётида ҳал қилувчи йил бўлади, деб баёнот берди.

Тожикистон президенти шу йилдан мамлакат мустақиллигининг 30 йиллигига тайёргарлик кўришни бошдан ниятида. Бошқа устувор вазифаларни у яқинда парламентга мурожаатида белгилаб берганга ўхшайди.

Қирғизистон президентининг янги йил табриги — бир қатор шифрланган мурожаатлар рўйхатига ўхшайди. Хусусан, у яқинда Қирғизистонни узоқ муддатли ривожлантириш стратегияси қабул қилинишини қайд этди. Бу ҳужжат аввалги президент Алмазбек Атамбоев томонидан ҳам бир неча бор анонс қилинган. Афтидан, Жээнбеков бу билан собиқ президентнинг тутган йўлини давом эттиришини таъкидлашни истагандек. Жээнбеков ўз табригида мамлакат тоза ва адолатли жамият қуришга киришганини айтиб ўтди. Бу эса Қирғизистоннинг ҳозирги бош вазири Сапар Исақов томонидан илгари сурилаётган «Таза коом» («Шаффоф жамият») дастурига тўғридан-тўғри ҳавола ва буни ҳам уларнинг тандеми бузилмас эканлигига сигнал сифатида қабул қилиниши мумкин. Жээнбековнинг яна бир тезиси «биз қатъият билан мамлкатни коррупциядан тозалаймиз» дегани бўлди — бу эса унинг барча потенциал рақибларига огоҳлантириш. Дастлабки кунларидан фарқли ўлароқ, Жээнбеков янги йил табригида маълум бир мамлакатларни устувор сифатида ажратиб ўтирмади ва барча ҳамкасбларига ягона мурожаат йўллади — «қўшниларимиз билан анъанавий дўстликни янги босқичга кўтарамиз», деб. Афтидан, Қирғизистоннинг янги президенти Атамбоев стилида ҳар бир мамлакатга алоҳида хушомад қилса ўзининг манёвр қилиш майдонини торайтиришини тушунган кўринади», — дея МО давлатлари етакчилари янги йил мурожаатларини таҳлил қилиб чиққан сиёсатшунос.

Унинг қўшимча қилишича, Марказий Осиё президентлари сиёсий риторикасида айрим ўзига хосликлар вужудга келганини ҳам қайд этган. «Эмомали Раҳмон ўз табригини 2017 йил тугаб, 2018 йил кириб келаётгани ва бу... григориан тақвими бўйича рўй бераётганини таъкидлаган. Сооронбай Жээнбеков эса ўз табригини «Яратган қирғиз халқини фаровонликдан қисмасин», деб якунлаган. Афтидан, қирғиз ва тожик элитаси электорат тузилмасида рўй бераётган ўзгаришлар ва янги трендлар билан ҳисоблашишга мажбур бўлишмоқда.

Нима бўлганда ҳам, ўзларининг асосий тилакларида Марказий Осиё етакчилари ўхшаш гапларни айтишди ва ягона қадриятлар — тинчлик, тотувлик, бирлик ва барқарорликни тилга олишди», — дея ўз фикрларини якунлаган Ерлан Карин.