Самарқандда ўтаётган «Валдай» клуби ҳамкорлигидаги конференцияда қандай масалалар муҳокама этилмоқда?

Самарқанд шаҳридаги Халқаро форумлар мажмуасида «Валдай» мулоқот клубининг Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти билан ҳамкорликда ташкиллаштирилган X Осиё конференцияси бошланди.

Мазкур тадбирда жаҳоннинг 11 давлати — жумладан, Ўзбекистон, Россия, Хитой, Германия, Япония, Швеция, Ҳиндистон, Филиппин, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистондан келган 80дан ортиқ нуфузли экспертлар қатнашишмоқда.

Дастурга биноан, 10 ноябрь куни конференциянинг биринчи кунида икки давлатнинг узоқ муддатга мўлжалланган муносабатлари ривожлантириш истиқболларига бағишланган «Ўзбекистон – Россия» махсус сессияси доирасида экспертларнинг йиғилиши ўтказилди.

Йиғилиш олдидан Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти директори Элдор Орипов ва «Валдай» халқаро мулоқот клубини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш фонди Кенгаши раиси Андрей Бистрицкий ўртасида икки томонлама учрашув ўтказилди.

Музокаралар якунига кўра Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти ҳамда «Валдай» халқаро мулоқот клуби ўртасида ҳамкорлик қилиш бўйича битим имзоланди.

Сессиядан сўнг Kun.uz мухбирлари журналистлар олдида чиқиш қилган россиялик ва ўзбекистонлик экспертларнинг фикрларини ёзиб олишди.

Россия Фанлар академиясининг Халқаро иқтисодиёт ва халқаро муносабатлар институти халқаро ташкилотлар ва глобал сиёсий бошқарув сектори илмий ходими Алексей Куприянов сессия ёпиқ эшиклар ортида ўтгани боис батафсил тафсилотлар билан ўртоқлаша олмаслигини маълум қилди.

«Ўзбекистонда Шавкат Мирзиёев президент этиб сайлангач, икки давлат муносабатларида катта ўзгариш рўй берди. Биз умид қиламизки, муносабатларимиз ана шу йўналишда рвиожланаверади. Сессияда хавфсизлик, иқтисодий ривожланиш, иқтисодий алоқалар масалалари муҳокама қилинганини айта олишим мумкин», — деди Куприянов.

Россия Фанлар академиясининг Халқаро иқтисодиёт ва халқаро муносабатлар институтининг илмий ишлар бўйича директори ўринбосари, профессор Александр Ломанов конференциядан кўзланган мақсад Ўзбекистон ва Россия ўртасидаги ҳамкорликнинг янги уфқларини излаб топишдан иборатлигини таъкидлаб ўтди.

«Россия ва Ўзбекистон муносабатлари глобал вазиятлардан келиб чиқиб, кейинги ўн йилликлар мобайнида мустаҳкам, турли вазиятларга адаптация қилинган бўлиши, ташқи кучлар унинг барқарор ривожланишига таъсир ўтказа олмаслиги керак», — деди А.Ломанов.

Россиялик журналистнинг «Ўзбекистоннинг Афғонистон билан географик яқинлигидан келиб чиқиб, хавфсизлик масалалари ҳам муҳокама этилдими?» деб берган саволига профессор Ломанов Хитойга оид муаммолар бўйича мутахассислигини таъкидлаб, тўғридан-тўғри жавоб беришдан қочди.

«Россия ва Ўзбекистоннинг йирик барқудрат давлатлар билан ўрнатадиган муносабатига кўра, минтақавий можароларнинг ҳал этилиши ва барқарорлаштирилишига таъсир ўтказилади. Муносабатларнинг позитив ва конструктив тарзда ўрнатилиши, албатта, кўплаб минтақавий можароларни ечишга, барқарорлаштиришга ёрдам беради. Икки давлат ўртасидаги умумий ўзаро ҳамкорлик контекстидан оладиган бўлсак, шу жумладан, афғон муаммосини ечишда ҳам ундан конструктив фойдаланиш мумкин», — деди А.Ломанов.

Ўзбекистон Фанлар академиясининг Ўзбекистоннинг энг янги тарихи масалалари бўйича мувофиқлаштирувчи-услубиёт маркази директори Мирзоҳид Раҳимов «Валдай» мулоқот клуби форумининг Самарқандда ўтказилиши Ўзбекистон учун катта шараф, дея таъкидлади.

«Кўплаб масалалар қаторида бу ерда Ўзбекисон – Россия муносабатларининг хавфсизлик омили ҳам муҳокама этилмоқда. Мен иқтисодчи эмасман, валюта ҳақида бирор тайинли нарса дейишим қийин, бироқ ҳар икки мамлакат молиявий алоқаларни диверсификация қилиб, машҳур ва маълум валюталарга ўтишга уринмоқчи ва икки давлат ўртасидаги иқтисодий алоқаларни босқичма-босқич ривожлантирмоқчи. Шубҳасиз, бугунги тадбир сўнгги уч йилда Россия - Ўзбекистон муносабатларининг динамикаси шиддат билан ўзгараётгани кўрсатиб турибди», — деди М.Раҳимов.

«Ривожланиш стратегияси» марказининг ижрочи директори, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутати Элдор Туляков Ўзбекистоннинг терроризм ва экстремизмга қарши кураш бўйича орттирган тажрибаси россияликлар томонидан юқори баҳоланганини айтиб ўтди.

«Ўзбекистонга катта геосиёсий кучга эга бўлган давлатларнинг ҳам эътибори кучаймоқда. Жумладан, Россия ҳам Ўзбекистон билан икки томонлама манфаатли алоқаларни мустаҳкамлашга ўз иштиёқини билдирган. Мана шундай тадбирда бу йўлдаги аниқ таклифлар кўриб чиқилмоқда», — деди Э.Туляков.

«Валдай» халқаро мулоқот клубини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш фонди Кенгаши раиси Андрей Бистрицкий икки давлат ўртасидаги муносабатлар ривожланаётганини таъкидлай туриб, хавфсизлик масаласи сақланиб турганини ҳам таъкидлаб ўтди.

«Бу мавзу тез тез қалқиб чиқиб турибди. Чунки Афғонистон қўшни. Бироқ, Ўзбекистонда бу борада улкан тажриба, экспертиза тўпланган. Умид қиламанки, сессия якунларига кўра биз ўз режаларимизни янада аниқлаштириб оламиз», — деди А.Бистрицкий.

Россиялик журналистнинг Марказий Осиё давлатлари бозори учун Россия ва Хитой рақобат қилаётгани ҳақидаги саволига Андрей Бистрицкий шундай жавоб берди:

«Мамлакатлар ўртасида рақобат ҳамма вақт ҳам бўлади. Ҳаттоки энг яқин дўстлар ўртасида ҳам. Ҳар ким ўз манфаатларидан келиб чиқиб ҳаракат қилади. Манфаатлар эса ҳар доим ҳам бир-бирига мос келавермайди. Лекин мазкур ҳолатда, нақадар ғалати бўлмасин, бу рақобатнинг мазмун-моҳияти кооперация қуришга бориб тақалади. Бу ўринда Ўзбекистонни шартли айтганда, ЕОИИда кўришга бўлиш интилиш ҳам ўша мулоқотни топиш ва Хитой лойиҳалари билан мувозанатни ушлашда муҳим инструмент саналади. Бу мавзуларнинг ҳаммаси қалқиб чиқмоқда ва муҳокама қилинмоқда. Ҳозирги босқичда барчаси ўта позитив», — деди Бистрицкий.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти директори Элдор Орипов «Валдай» мулоқот клуби билан имзоланган ҳамкорлик тўғрисидаги меморандумни шарҳлаб ўтди:

«Бу ҳужжат узоқ муддатли, жипс, ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун асос бўлиб хизмат қилади, деб ўйлайман. Қисқа муддатлар ичида меморандум бўйича имзоланган келишувларни амалиётга татбиқ этиш режасини ишлаб чиқамиз. Бугунги мулоқотлар чоғида ҳам ривожланишнинг мисли кўрилмаган динамикасига эгалигимиз қайд этиб ўтилди», — деди Элдор Орипов.

Эслатиб ўтамиз, конференция 11 ноябрь куни ўз ишини давом эттиради ва якунланади.

Шуҳрат ШОКИРЖОНОВ,
Kun.uz мухбири.