Жорий йил 1 январдан бошлаб, акциядорлик жамиятлари, тижорат банклари, суғурта ташкилотлари ва йирик солиқ тўловчилар тоифасига киритилган юридик шахслар МҲХС асосида бухгалтерия ҳисоби юритилишини ташкил этади ва 2021 йил якунларидан бошлаб молиявий ҳисоботни МҲХС асосида тайёрлайди.
МҲХС нега керак?
Корхоналарнинг бухгалтерия ҳисоботини тайёрлашда халқаро стандартлар бўлмаса, бу бир неча номувофиқликларни келтириб чиқариши мумкин. Мисол учун, бирон бир «Mansur Corporation» хитойлик «Shin Jin Company»дан ускуна буюртма қилди. «Shin Jin Company» ушбу ускунани логистика компанияси орқали юклаб йўлга чиқарди ва ўзининг молиявий ҳисоботида ускунани сотганлиги ҳақида маълумотни кўрсатди ҳамда ускунани ташкилот балансидан чиқарди. Аммо ускуна йўлда бўлганлиги ва харидор уни ҳали олмаганлиги сабабли «Mansur Corporation» молиявий ҳисоботида ушбу ускунани сотиб олганлиги ҳақида маълумотни кўрсатмайди ва балансига кирим қилмайди. Натижада, глобал иқтисодиётда ушбу ускуна йўқолиб қолиши мумкин.
Шунга ўхшаш оддий мисолларни кўп келтириш мумкин ва шу каби номувофиқликлар бўлмаслиги учун молиявий ҳисоботнинг ягона халқаро стандартларига талаб пайдо бўлган.
Илгари барча давлатларда ташкилотлар ўз фаолият маконида жорий этилган бухгалтерия стандарти асосида ҳисобот тайёрлашган, бу эса глобаллашиб бораётган дунёда бизнес учун катта тўсиқ ҳисобланади. Негаки, бир давлатдаги компаниянинг ҳисоботи, бошқа давлат компанияси учун тушунарсиз тарзда тайёрлангани учун компаниялар молиявий ҳолатини тўғри баҳолаш имконияти пасаяди.
Айнан шу муаммо ҳозир Ўзбекистон иқтисодиёти учун жуда ҳам долзарб саналади.
Ўзбекистонга МҲХС нима беради?
Ўзбекистонда жуда кўп давлат мулклари самарали ишлатилмаётгани, рақобатни ошириш, шунингдек, бозор иқтисодиётига ўтиш ва бошқа сабабларга кўра, 2021 йилда катта хусусийлаштириш ишлари бошланиши кутилмоқда. Хусусийлаштириш жараёнидаги энг катта тўсиқ ёки, тўғрироғи, жараённи секинлаштираётган сабаблардан бири – ушбу ташкилотларнинг бухгалтерия ҳисоби МҲХС асосида тайёрланмаганлигидир.
