Нигора Адизова, “Сукут сақлама” (Nemolchi.uz) лойиҳаси мутахассиси:
— Лойиҳамизга беш йил ичида беш мингдан ортиқ аноним мурожаатлар йўлланган. Бизда эр-хотин муаммосига бу уйда ҳал қилинадиган масала деб қаралади. Аёллар зўравонликка учраганда кимга ёки қаерга мурожаат қилишни билишмайди. Участка нозирига борса, у эркак киши ва бу вазиятга аралашмасликни маъқул кўради. Нозир уни ҳимоя қилмагандан кейин аёл бошқаларга мурожаат қилиши бефойда деб ўйлайди.
Биринчи навбатда участка нозирлари, хотин-қизлар билан ишлайдиган нозирларнинг ишлаш тизимини ўзгартиришимиз керак.
Бизда хотин-қизларни зўравонликдан ҳимоя қилиш механизми йўқ. Калтакланган, қочишга жой, нажот излаётган аёл “102”га мурожаат қилганда унинг уй манзили, шахси ҳақида маълумотлар сўралади. Мурожаатчининг кимлиги қандай аҳамиятга эга бу ерда? Манзилни аниқлаш тизими орқали мурожаат йўлланган жойни аниқлаш мумкин-ку!
Энг ёмони бу ҳолатлар маиший низо деб ниқобланяпти. Бу маиший низо эмас, чунки одам ўлдириш, қотилликка етаклаяпти.
Лола Саидова, юридик фанлари доктори, профессор, халқаро эксперт:
— Ҳимоя ордерларида катта камчиликлар бор. Ордер берилган тақдирдаям, барибир аёл жабр кўряпти: ҳеч бўлмаганда атрофдагилар, жамоатчилик уни айблаб чиқади. Франция тажрибасида ҳимоя ордери берилганда аёл уйда қолади, эркак мажбуран уйдан чиқарилади ва руҳий касалликлар шифохонасига ётқизилади. Зўравонлик қилган одамнинг психикаси жойида эмас деб ҳисобланади, чунки руҳан соғлом одамда зўравонликка мойиллик бўлмайди. Жарима билан бирга, у билан ишлаш бўйича барча харажатлар ҳам эркакдан ундирилади.
Зўравонликнинг ҳар бир йўналишига алоҳида жавобгарлик белгилаш керак. Суд статистикаси юритилиши, жамоатчилик назорати ўрнатилиши керак.
300 нафар аёл инспекторларни ўқитдик, лекин 17,5 млн аҳолиси аёл бўлган мамлакатда бу жуда кам сон. Республикамизда 217та реабилитация марказлари бор эди. Афсуски, нима учундир уларни камайтириб, 29 тага туширдик, нега? Бу билан гўёки бизда ҳаммаси яхши эканини, реабилитация марказларига эҳтиёж камлигини кўрсатмоқчи бўляпмизми?
