Туркия ҳукумати миллионлаб ноқонуний қурилишлар учун aмнистия эълон қилди. Мутахассислар ушбу амнистия катта фалокатга олиб келишини узоқ вақтдан бери айтиб келаётганди.
Эрзин шаҳрини зилзиладан нима қутқарганини таҳлил қилишдан олдин, бир қадам ортга чекиниш ва Туркиянинг сўнгги ўн йилликлардаги қурилиш сиёсати қандай тузилганини тушуниш керак. Сўнгги маълумотларга кўра, 41 мингдан ортиқ (Сурияни ҳам ҳисобга олса 47 мингдан зиёд) одам ҳалок бўлган ушбу даҳшатли зилзила бундай кенг кўламли оқибатларга олиб келишининг сабабларидан бири сифатида кўпчилик Ражаб Тоййиб Эрдўған партияси ҳукмронлиги даврида мамлакатда қурилган уйлар ва бошқа биноларнинг сифатсизлигини кўрсатади.
Туркияда ҳақиқий қурилиш «портлаши» 2000-йиллар бошларида, Эрдўған бошчилигидаги Адолат ва тараққиёт партияси (АКП) ҳокимиятга келиши билан содир бўлди. Туркия Статистика институти маълумотларига кўра, зилзиладан энг кўп зарар кўрган ўн вилоятдаги биноларнинг тахминан 51 фоизи 2001 йилдан кейин қурилган. Эътиборлиси, Эрдўған даврида Туркияда биноларнинг рухсат этилган максимал баландлиги 20 қаватдан 37 қаватга оширилган эди.
Туркияда АКП ҳукмронлиги даврида саккиз марта рўйхатга олинмаган қурилиш ишлари учун амнистия эълон қилинган.
«Сайловчилар овози ва пул учун (ноқонуний қурилишларни) кечирдингиз, аммо зилзила кечирмади», деган Туркия ҳукуматини танқид қилувчи «Sözcü» газетаси шарҳловчиси Эрдўған Сузер.
Туркия тарихидаги энг сўнгги ва йирик қурилиш амнистияси 2018 йил май ойида парламент ва президентлик сайловлари олдидан эълон қилинганди. Ҳукумат қарорига кўра, 2017 йил 31 декабригача қурилган барча ноқонуний бинолар эгаларининг аризалари асосида ва тегишли тўлов эвазига амнистия қилиниши мумкин эди. Амнистия учун жами 10 миллионга яқин аризалар келиб тушган бўлиб, улардан 1,8 миллионга яқини маъқулланган (хусусан, яқинда содир бўлган зилзиладан энг кўп жабр кўрган вилоятларда 294 мингдан сал кўпроқ ноқонуний бино амнистия қилинган).
Ўшанда давлат ғазнасига 25,5 миллиард турк лирасидан кўпроқ маблағ келиб тушган (ҳозирги курс бўйича тахминан 1,3 миллиард доллар), бироқ ўша пайтдаёқ кўплаб экспертлар бу қарор оқибатлари ҳақида огоҳлантирди. Масалан, 2019 йилда Қурилиш муҳандислари миллий палатаси раиси Жемал Гўкче амнистия учун масъул амалдорлар ўзларининг қарорлари сабаб «Туркия шаҳарларини (зилзила содир бўлган тақдирда) қабристонга айлантириши мумкинлиги» ҳақида тўғридан тўғри огоҳлантирган.
«Эрзиндаги мўъжиза» — қаттиқ шаҳарсозлик сиёсати натижаси. Шаҳарда ноқонуний ва кўп қаватли бинолар қурилмаган
