Ёшларнинг четга чиқиши кимнидир хавотирга соляптими?

Ўзбекистонда ОВИР стикери бекор қилиниб, хорижга чиқиш паспорти берила бошлаганидан 4 йил ўтар-ўтмай, бу паспортнинг амал қилиш муддати бўйича янги чеклов ўрнатилди. Энди 16 ёшдан 25 ёшгача бўлган фуқароларга хорижга чиқиш паспорти аввалгидек 10 йил эмас, 5 йил муддатга бериляпти.

Энг қизиғи, бу муддат қисқартирилганига салкам бир йил бўлган. Ўтган йили 16 июнда қабул қилинган қарордаги янгиликдан кенг жамоатчилик эндигина хабар топди. Ҳужжат lex.uz сайтига жойланган бўлса ҳам, бу фаолларнинг эътиборидан четда қолган. Давлат органлари эса ўтган давр мобайнида бу ҳақда аҳолини хабардор қилмай келган. Масъуллар қарор юзасидан ўтказилган матбуот анжуманида фақат паспорт олиш осонлашгани ҳақида гапиришган, муддат қисқаргани ҳақида эса оғиз очишмаган.

Бу хабар фаол жамоатчиликни чўчитиб юборгани бекорга эмас. Вақт нуқтайи назаридан айтганда, расмийлардан бири “қора туш” деб атаган даврдан жуда унчалик ҳам узоқлашиб улгурганимиз йўқ. Кўпчилик ўша даврда атиги 2 йилга берилган чиқиш визаси қанақанги асаббузарлик бўлганини кечагидек яхши эслайди. Қолаверса, бугун ими-жимида ёшларнинг паспортига чеклов киритилиб, эртага навбат катталарникига келмайди, деб ҳеч ким кафолат бермаяпти. Бу шов-шув ортидан бирорта масъул чиқиб, хотиржамликка чақирмади. Хавотирга асос йўқ, демади. Бир йил давомида қанақа сукут сақланган бўлса, бутун ҳафта давомида ҳам худди шундай сукут давом этди.

Бу жимликнинг ўзи яна бошқа саволларни туғдираверади. Очиқликни даъво қилаётган, ёпилмасликни ваъда қилаётган давлатда 16 ёшдан 25 ёшгача бўлган 3 миллиондан ортиқ фуқаронинг эркинликларига бевосита дахл қиладиган ўзгариш рўй берса-ю, бундан кенг аҳоли хабардор қилинмаса, буни қанақа тушуниш мумкин? Муддатни қисқартиришга бирор объектив сабаб борми ўзи?

Агар, 16 ёшдан 25 ёшгача одамнинг юз қиёфаси анчагина ўзгаради, деган изоҳ айтилса, буни баҳона деб гумон қилиш учун етарли омиллар бор. Агар ҳақиқатан сабаб шу бўлганида, 5 йиллик чеклов ID-карталарга нисбатан ҳам жорий этилган бўларди. Бундан ташқари, жамоатчилик муҳокамасига чиқарилган