Расмий статистикага кўра, 2023 йилнинг дастлабки тўрт ойида Россияда 407 минг 188 нафар бола дунёга келган. Бу 420 мингдан зиёд бола туғилган 2022 йилнинг шу даврига нисбатан 12 минг 885 нафарга камроқ.
Агар 2023 йилнинг қолган ойларида ҳам туғилиш даражаси шундай бўлиб қолаверса, 407 минг 188 сонини учга кўпайтириб, 1 млн 221 минг янги туғилган чақалоқлар сонини чиқариш мумкин.
Совет ва Россия расмий статистикасига кўра, 1980 йилдан буён Россияда фақат 1999 йилда бу кўрсаткичдан кам бола туғилган. Ўшанда 1 млн 215 минг туғилиш қайд этилган ва бунинг сабаби 1998 йилги ўрта синфга қақшатқич зарба берган дефолт билан тушунтирилган.
Қайд этиш лозимки, Россияда 2014 йилдан буён саккиз йилдирки, туғилиш даражаси пайдар-пай камайиб бормоқда. 2014 йилда Росстат 1 млн 912 минг чақалоқ дунёга келганини қайд этганди — бу 1992 йилдан кейинги энг рекорд кўрсаткич бўлган (2014 йилги натижаларда Россиянинг халқаро тан олинган чегараларидаги туғилишгина эмас, Қримдаги туғилишлар сони ҳам ҳисобга олинган; иккинчидан, Путин даврининг энг яхши кўрсаткичи шу ҳолда ҳам совет давридаги энг яхши кўрсаткичларга яқин кела олмаган: 1980-йилларда РСФСРда айрим йиллари 2,5 миллионгача бола дунёга келган).
Табиийки, Россияда туғилиш даражаси айнан Украинага ҳужум бошланган 2014 йилдан бошлаб туша бошлагани асло тасодиф эмас.
Гарчи аввалбошда — Қрим аннексия қилинганида фуқаролар шапкасини осмонга отиб, «ура» деб бақиришган бўлса-да, Путиннинг 2014 йилда Украинага қарши бошлаган уруши фуқароларга эртанги кунга ишонч тақдим этмаслиги тобора ойдинлашмоқда. Мамлакатда туғилиш даражасига таъсир кўрсатган жиҳат санкциялар ва ҳарбий харажатларнинг ўсиши туфайли аҳолининг турмуш даражаси ёмонлашгани бўлди. Боз устига, Россияда бир қатор ижтимоий кафолатлар пасайтирилди (жумладан, 2018 йилда пенсия чиқиш ёшига 5 йил қўшилди).
Россияда туғилиш кўрсаткичи билан вазият бир қадар тушунарли бўлса-да, аҳоли сони камайишини ҳисоблашнинг бошқа бир асосий кўрсаткичи — ўлим даражаси билан ишлар умуман пачава.
2015 йилда Россияда қабул қилинган қонунга кўра, «тинчлик даврида» ҳарбий йўқотишлар билан боғлиқ маълумотларни ошкор этиш тақиқланади. Россия ҳозир расман Украинага қарши урушга киришмаган, шунчаки «махсус ҳарбий амалиёт» ўтказаётгани сабабли улардаги вазият ҳамон «тинчлик даври» ҳисобланади, бинобарин, ҳарбий йўқотишлар ҳақидаги маълумотлар очиқ ахборий маконга чиқарилмайди.
Росстат томонидан эълон қилинаётган оддий ўлим кўрсаткичларига ҳам ишониб бўлмайди. Давлат идораси аввалроқ эълон қилинган маълумотларга кўра, Россияда ўлим кўрсаткичи 2021 йилдаги 2 млн 445 мингдан уруш бошланган 2022 йилда 1 млн 905 минггача пасайган ва қарийб 540 мингга кескин қисқарган. Иккинчи жаҳон урушидан сўнг энг қирғинбарот урушда қатнашаётган мамлакатда бунақаси қандай рўй бериши мумкин деган ўринли савол бир четга суриб қўйилганида ҳам, бошқа саволлар очиқ қолаверади.
