Хитой ТИВ раҳбари қаерга ғойиб бўлди? У уч ҳафтадан буён кўриниш бермаяпти, хитойликлар таажжубда

Британиянинг Guardian газетаси ёзишича, 57 ёшли дипломатнинг йўқ бўлиб қолиши Пекин АҚШ билан муносабатларни яхшилашга уринаётган ва хитойлик бир қанча юқори мартабали амалдорлар америкалик ҳамкасблари билан учрашишни режалаштирган маҳалга тўғри келганини қайд этди.

Шу билан бирга Хитой ТИВ расмий вакиллари ўз раҳбарининг тақдири ҳақидаги саволларга аниқ жавоб қайтармаяпти.

Душанба куни ташқи ишлар вазирлигидаги брифингда вазирлик расмийси Мао Нин Чин Ганг қаерда экани ҳақидаги саволга жавобан унда тақдим этиш учун маълумот йўқлигини айтди.

Хитойда юқори мартабали мулозимларнинг тўсатдан ғойиб бўлиб қолиши уларнинг жиддий муаммоларга дуч келганини англатиши мумкин. Шу туфайли Мао Ниннинг жавоби ТИВ раҳбари тақдири ҳақида миш-мишлар ва шубҳаларнинг бутун бир тўлқинини келтириб чиқарди.

«У нима дейишни билмайдими?» — дея муносабат билдиради Хитойдаги Weibo ижтимоий тармоғи фойдаланувчиларидан бири ТИВ видеоклипига. «Бундай жавоб жиддий хавотир уйғотади», — дея ёзган яна бир  фойдаланувчи.

Ғойиб бўлган вазир

Чин Гангнинг номи сўнгги бор 25 июн кунги янгиликларда тилга олинганди, ўшанда у Пекинда Шри-Ланкадан келган ҳамкасби билан учрашганди.

Шундан кейинги тадбирларда у кўриниш бермади. Хусусан:

• Чин Ганг АҚШ молия вазирлиги раҳбари Жанет Йеллен билан ўтказилган музокараларда қатнашган Хитой расмий шахслари сафида йўқ эдин.
• У иқлим бўйича музокараларда Жон Керри билан учрашмади.
• Ўтган ҳафтада Чин Ганг Индонезияда Жануби-Шарқий Осиё миллатлари ассоциацияси (ASEAN) саммитида Пекин делегациясига бошчилик қилиши керак эди, аммо сўнгги лаҳзаларда уни алмаштиришди. Ўшанда Хитой ТИВ спикери Ван Вэнбин вазир соғлигидаги муаммо туфайли Индонезияга бормаслигини айтганди, аммо тафсилотларни келтирмаганди. Вазирлик сайтида берилган баёнотда вазирнинг соғлиги ҳолати ҳақидаги сўзлар тушириб қолдирилди. Делегацияга вазир ўрнига Хитой ТИВнинг собиқ раҳбари, 2022 йил декабридан Хитой Компартияси Марказий қўмитасининг хорижий ишлар бўйича комиссияси аппарати директори бўлган Ван И раҳбарлик қилди.
• Хитой ташқи ишлар вазири ва Европа иттифоқининг ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати бўйича олий комиссари Жозеп Боррел билан ўтказилиши белгиланган музокаралар ҳам бошқа вақтга сурилди, Хитой томони ЕИга учрашувни белгиланган кунда ўтказиш имкони йўқлигини билдирган. Бу қарор сабаби келтирилмаган. Reuters агентлигининг Евроиттифоқдаги манбаси ўшанда Брюсселга музокаралар қолдирилгани ҳақида хабар Боррел Пекинга боришига икки кун қолганида келган.
• Душанба куни Чин Ганг Хитой раҳбари Си Жинпингнинг Филиппиннинг собиқ президенти Родриго Дутерте билан учрашувини ҳам ўтказиб юборди. Хитой давлат нашрларида намойиш этилган кадрларда учрашувда Ван И ва ташқи ишлар вазирлигининг бошқа юқори мартабали амалдорлари қатнашганини кўриш мумкин.

ТИВ раҳбари - жамоатчилик кўзидан шунча узоқ вақт ғойиб бўлиб қолган нисбатан энг юқори мартабали хитойлик амалдордир.

Версиялар ва миш-мишлар

Муқаддам хитойлик юқори мартабали арбоблар ҳеч қандай сабабсиз узоқ вақт йўқ бўлиб қолиб, кейин кутилмаганда жиноий ишда айбланувчи сифатида қайтиши билан боғлиқ бир неча ҳолат кузатилган.

Аммо хитойлик амалдорлар ҳеч қандай тушунтиришсиз ғойиб бўлганидан кейин яна йўқ жойдан ўзининг олдинги лавозимда ишлашда давом этиши ҳам учраб туради.

Сирасини айтганда, ҳатто Си Жинпингнинг ўзи ҳам Хитой раҳбари бўлишидан олдин икки ҳафтага йўқ бўлиб қолганди. Бу биринчидан унинг соғлиги ҳақида, иккинчидан Хитой Коммунистик партиясининг юқори поғоналарида ҳокимият учун яширин кураш бошлангани ҳақида миш-мишлар урчишига сабаб бўлганди.

Расмий маълумотлар йўқлиги фонида Хитойдаги ижтимоий тармоқлар миш-мишларга тўлиб кетади.

Сўнгги етти кун ичида Хитойнинг энг йирик қидирув тизими Baidu орқали Чин Ганг сўзларини қидирувга бериш кўрсаткичи 5000 фоиздан кўпроққа ошди ва эндиликда Хитой ТИВ раҳбарининг тақдирига мамлакатдаги энг машҳур қўшиқчилардан кўра кўпроқ қизиқишмоқда.

Энг кенг тарқалган миш-мишлардан бири Чин Ганг гўёки бегона аёл билан романтик алоқалари, яъни рафиқасига хиёнат қилгани учун тергов қилинаётгани билан боғлиқ.

Аммо Хитой ТИВ вакили Мао Нин бу тахмин ҳақидаги саволга жавобан шундай деди: «Мен бу ҳақда ҳеч нарса билмайман».

Табиийки, бу жавоб миш-мишларга барҳам берилишига ҳисса қўшмади.

«Одамлар бу воқеага қизиқишмоқда, чунки улар «қора қути»даги ҳар қандай сирларга қизиқишади, — деган пекинлик сиёсий таҳлилчи Ву Чианг. — Унинг ғойиб бўлиши Хитой дипломатик тизимининг заифлиги ва энг юқори даражада қарорлар қандай қабул қилинишидан дарак беради».

Илгари Чин Ганг қатъий линияга мансуб деб деб ҳисобланган бўлса-да, айтишларича, сўнгги йилларда у  Хитойга хос бўлган «бўри дипломатия»нинг тажовузкор услубидан бироз узоқлашганди.

Юқорига кўтарилиши

Чин Гангнинг ташқи ишлар вазирлигидаги бош лавозимга кўтарилиши амалда яшин тезлигида рўй берганди. У ХХР тарихида бу лавозимга тайинланган энг ёш сиёсатчига айланганди.

У Хитойнинг АҚШдаги элчиси лавозимида икки йилча ишлагач, 2022 йил декабрида вазир этиб тайинланганди.

Элчиликдан олдин у ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили бўлиб ишлаган ҳамда Си Жинпингнинг хориж мамлакатларига сафарларини ташкиллаштиришда ёрдам берган, бу эса унга Хитой раҳбари билан яқиндан ишлаш, ўз навбатида унинг назарига тушиш имконини берган.

Сингапур Миллий университети ходими Янг Чун унинг ғойиб бўлиб қолишини изоҳлар экан, Хитойда ҳар нарса бўлиши мумкинлигини қайд этади: Чин Ганг ҳақиқатан ҳам ғазабга йўлиққан бўлиши ёки у тезда ҳеч нарса бўлмагандек яна жамоатчилик қаршисига чиқарилиши мумкин.

Аммо у вазирнинг тақдири ҳақидаги миш-мишлар Хитой интернетида эркин тарқалаётгани — ва тўлиқ цензурага учрамаётганига эътибор қаратган.

«Цензура йўқлиги ҳокимият учун кураш, коррупция, ҳокимия ва мансаб ваколатларини суиистеъмол қилиш ёки романтик муносабатлар ҳақидаги миш-мишларда озроқ ҳақиқат борми, деган саволни туғдиради», — деган Янг Чун.