2023 йилда Туркияга энг кўп келин бўлаётган хорижликлар рўйхатида ўзбекистонликлар 1-ўринга чиқди. Афсуски, бунда ўзбек ва турк халқларининг тили, дини ва қадриятлари яқинлигидан ташқари, кўнгилни хира қиладиган яна бир омилнинг ҳам ўрни бор: одам савдосининг бир турига айланган “келинлар бизнеси”.
2023 йилда Туркияда турмуш қурган ҳар 10 нафар хорижлик келиндан биттаси ўзбекистонлик бўлган. Расмий маълумотларга кўра, ўтган йили Туркияга 31 029 нафар хорижлик келин келган бўлса, шундан 12 фоизини ўзбекистонлик хотин-қизлар ташкил этган. 2022 йилда биз бу рўйхатда 2-ўринда бўлган бўлсак, 2023 йилда 1-ўринга чиқдик. Рўйхатда 2– ва 3-ўринларда сурияликлар ва озарбойжонликлар туришибди.
Ўзбек-турк никоҳларининг кўпайишига икки миллат вакилларининг тили, дини, қадриятлари ўхшашлиги сабаб бўлиши мумкин. Лекин кўз юмиб бўлмайдиган баъзи маълумотлар ҳам бор. Бугун турк медиасида “Хорижлик келинлар қурбони бўлган куёвлар” сарлавҳаси остида кўрсатувлар экранга чиқмоқда. Унда “ўзбек келинлари бизнеси” пайдо бўлгани ҳақида сўз юритилади. Туркиялик журналист Зоҳида Етиш ўзбек келинлар, уларга уйланган турк куёвлар ва уларни ўзаро таништирган ўртачилар ҳақида бир нечта туркум кўрсатувлар эълон қилди.
“Улар бу ерда шундай ишларни қилишадики, бўйдоқ жанобларни топиб, уларга ўзбек қизларининг расмларини кўрсатишади. Ёқтирган қизларини олиб келиш учун эса 120 минг лира олишади. Аслида эса қизлар аллақачон келишган ва уларни бир нечта уйларда сақлашади. Бу уйларни ҳам аниқладик, бизда барча маълумотлар бор. Улар таништирилади ва турмуш қуришга кўндирилади. Бир муддат бирга яшашгандан кейин, аёллар куёвдан тўйда бериладиган совғалар, пуллар ва тиллаларни қўлга киритиб яна ўша уйга қочиб кетишади. Энди улар бошқа шаҳарга йўл олишади ва у ерда яна бир бошқа куёвга турмушга чиқишади. Улар шундай қилиб куёвлар орасида айланиб юришади. Ўртачилар куёвларга бу қизларнинг биринчи марта турмушга чиқиши деб айтишади. Лекин вақт ўтиб қаралсаки, уларнинг ҳатто фарзандлари ҳам борлиги маълум бўлади.
Улар аёлларни Истанбулга пуллаш учун олиб келишади, аммо улар буни билишмайди, бу ер кўзларига гўзал кўринади. Ишлагани келдим деб ўйлашади. Аммо бу улар ўйлаган иш бўлиб чиқмайди. Биз ҳаммага микрофон тутдик. Шундай аёлларга алданган ўнлаб эркаклар келишди, мен бунга ишонолмадим”, дейди журналист ўз кўрсатувида.
Кўрсатувларнинг бирида куёвлар ўртачилар уларга ўзбек келин топиб беришлари учун яхшигина пул олишганини ва 20га яқин қизларнинг суратларини кўрсатишганини айтишган. Улар орасида 68 ёшли куёвлар ҳам бор. У Барно исмли ўртачига 2 минг евро берган, лекин орадан 4 йил ўтса ҳамки, у аёлни топа олмаётганини маълум қилган.
