Марғилонда тергов бошлиғи 10 йилга озодликдан маҳрум қилинди. У айбсиз одамни қаматиб бериш учун 18 минг доллар сўраган
|21:25 / 17.01.202630 32814 мин
Тошкентнинг Эшонгузар бозорида пойабзал сотадиган савдогар туҳмат ортидан Фарғонада 40 кун қамоқда сақланди: унинг бўйнига 100 минг доллар илишмоқчи бўлишди. Савдогарга нисбатан қўзғатилган “дело”ни судга чиқариб беришни ваъда қилган Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғи Акбар Муртазақулов бу “хизмати” учун 18 минг доллар сўраган. Аммо сўнгги лаҳзада бу ишда барчаси тескари, яъни жабрланувчи аслида жиноятчи, жиноятчига чиқарилган шахс эса жабрланувчи экани ошкор бўлган.
Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғи лавозимида ишлаган Акбар Муртазақулов жиноий жазога тортилди. У айбсиз шахсга очилган жиноят ишини айблов хулосаси билан судга чиқариб беришни ваъда қилиб, бунинг учун 18 минг АҚШ доллари талаб қилган. “Бир пачка прокурорники, 5 судники, вилоят 3 сўраяпти”, деган у.
100 минг долларлик мазкур “ўйин” иккита жиноят ишидан иборат: бири режани тузган Шоҳнур Халиловга нисбатан, иккинчиси ушбу режани амалга ошириш учун 18 минг доллар сўраган Акбар Муртазақуловга нисбатан қўзғатилган. Шу сабабли, Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғининг жиноятини тушуниш учун Шоҳнур Халиловнинг жиноятига ҳам тўхталиб ўтиш лозим.
Сохта далил
2024 йил 11 май. Фуқаро Шоҳнур Халилов Марғилон шаҳар ИИБ бошлиғига ариза билан мурожаат қилиб, Тошкент шаҳрида яшовчи, пойабзал савдоси билан шуғулланувчи Зайни Эшонқулов 100 минг доллар пулини фирибгарлик йўли билан қўлга киритганини айтган.
У гапига далил сифатида ўзи ва Зайни Эшонқулов ўртасидаги суҳбат акс этган видеотасвирни тақдим этган. Унда Шоҳнур Халилов Зайни Эшонқуловдан 100 минг доллар қарзини қачон беришини сўрагани, бунга жавобан Зайни Эшонқулов 50 минг долларини эртага, қолганини 5 кундан кейин бериб юборишини айтгани акс этганди.
Аслида бу ўзини жабрланувчи қилиб кўрсатган Шоҳнур Халиловнинг 100 минг долларлик жиноий режаси эди.
Гап шундаки, Марғилондаги пойабзал ишлаб чиқарувчи корхона дилери бўлган Шоҳнур Халилов пойтахтдаги Эшонгузар бозорида оёқ кийим сотадиган Зайни Эшонқуловга 50 млн сўмлик шиппак берган. Аммо Эшонқулов ёз мавсуми давомида ушбу товарнинг барчасини сота олмаган ҳамда Халиловдан 17 млн сўм қарз бўлиб қолган. Барчаси шундан бошланган.
Бизнес шериклар ўртасида 17 млн сўм “олди-берди” бўлган ўша кунларда Шоҳнур Халилов Зайни Эшонқуловга сим қоқиб, уни Марғилонга чақирган. “Иккита корхона дилерлигини олдим. Келсангиз ушбу корхоналардан товар олиб бераман”, деган у ва Telegram орқали локация ташлаб берган.
Мавзуга оид
Унинг гапларига ишонган пойабзал сотувчи 2024 йилнинг 22 апрел куни Марғилон шаҳрига қараб йўлга чиққан. Уни Халилов Марғилон шаҳридаги катта айланма йўл бўйида кутиб олган ҳамда ўз машинасига миндирган.
“Ҳозир офисга борамиз. Шоҳимардондан бир ўртоғим келди. У Россияга бориб, катта пул ишлаб топган. Ундан пул олиб, бирга тадбиркорлик қиламиз. Ўртоғим олдида мендан бизнес учун 100 минг доллар қарз олганингизни айтиб, уни қачон қайтаришингизни сўрайман. Ўртоғимнинг кўп пули бор, уни ўзаро ҳамкорликка ишонтириш учун шунақа дейман”, дея илтимос қилган Шоҳнур Халилов йўл-йўлакай Зайни Эшонқуловдан.
Пойабзал сотувчи унинг гапларига ишониб, гарчи 100 минг доллар қарзи бўлмаса-да, бунга рози бўлган.
Халилов бизнес шеригига айтган шахс Нозим Қодиров эди. Аммо у Россиядан катта миқдорда пул ишлаб келган пулдор эмас, шунчаки Шоҳнур Халиловга чув тушган инсон эди. Яъни Халилов тадбиркорлик қилиш ва ҳар ойда фойдадан пул бериб туриш шарти билан Нозим Қодировдан 12 минг доллар пул олган, бироқ қарзининг асосий қисмини қайтармай келган.
Пулини сўраб борган Нозим Қодировга Шоҳнур Халилов бир одамда 100 минг доллар қарзи борлигини, шуни олса пулини қайтаришини билдирган. Орадан 10 кун ўтиб, Шоҳнур Халилов Нозим Қодировга бир одам билан кўришишлари кераклигини айтган.
“Унда 100 минг доллар ҳаққим бор, аммо бераётганда тилхат ёздириб олмагандим. Унинг олдида ўзингизни 200 минг доллар пули бор одам қилиб кўрсатасиз, видеога оламиз”, деган Халилов. Нозим Қодиров айтган одамидан пулини олса қарзини қайтаради деган ўйда розилик билдирган.
Шу тариқа Шоҳнур Халилов ҳар икки томонни алдаган. Учаласи Халиловнинг офисида учрашганда Нозим Қодиров пулдор шахс, Зайни Эшонқулов эса 100 минг доллар қарзи бор инсон ролини ўйнаган. Суҳбат жараёнида Халилов Эшонқуловдан 100 минг доллар қарзини қачон беришини сўраган. Бунга жавобан Зайни Эшонқулов 50 минг долларини эртага, қолганини 5 кундан кейин бериб юборишини айтган. Шоҳнур Халилов ушбу суҳбатни телефонида видеотасвирга туширган. Сўнгра ушбу видеотасвирни Марғилон шаҳар ИИБга тақдим этган.
“Вилоят ИИБ рухсат берган”
Марғилон шаҳар ИИБ Шоҳнур Халиловнинг аризаси асосида Зайни Эшонқуловга нисбатан жуда кўп миқдорда фирибгарлик жинояти билан жиноий иш қўзғаган. Сўнгра унга қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чораси қўлланган. Тергов бир томонлама олиб борилиши оқибатида айбсиз “айбланувчи” 40 кун қамоқда ўтиришига тўғри келган.
Ўша пайтда Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғи лавозимида Акбар Муртазақулов ишлаган. У судда Зайни Эшонқуловга жиноят иши очилиб, қамоқ эҳтиёт чораси қўллангани билан боғлиқ ишлар Фарғона вилояти ИИБдаги тегишли масъулларнинг рухсати ва хулосаси билан бўлганини айтган.
“2024 йил 18 июн куни Зайни Эшонқуловга нисбатан Жиноят кодексининг 168-моддаси 4-қисмининг “а” банди билан жиноят иши қўзғатдим. Жиноят иши қўзғатилгунга қадар мазкур иш бўйича Марғилон шаҳар ИИБ ЖҚБ тезкор вакили дастлабки суриштирув ҳаракатларини олиб борган. Тартиб бўйича фирибгарлик жиноятлари вилоят ИИБнинг бириктирилган кураторлари ўрганиб чиққанидан сўнг, бошқарма бошлиғи рухсати билан хулосага имзо қўйганимдан кейин қўзғатилади. Вилоят ИИБнинг 2024 йил 10 июндаги хулосасига асосан жиноят иши қўзғатганман.
Жиноят ишини вилоят ИИБга, маслаҳат кенгашига олиб борганмиз. У ерда Тергов бошқармаси бошлиғининг биринчи ўринбосари, куратор ва 2 нафар ходим бўлган. Уларга иш ҳолати бўйича тўлиқ ахборот берилган. Шундан сўнг бошқа ишларим билан ташқарига чиқдим. Қайтиб кирганимда йиғилиш баёни ва бошқа ҳужжатлар бор экан. Йиғилиш баёнида гумон қилинувчини тўғридан-тўғри Жиноят-процессуал кодексининг 221-моддаси билан ушлаш ва терговни давом эттириш кераклиги ёзилганди.
Шундан сўнг Зайни Эшонқулов ҳамда унинг икки нафар ҳимоячиси келиб, қабулимга кирди. Уларга ҳолатни тушунтириб, вилоят ИИБ хулосаси билан гумон қилинувчи тариқасида қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чораси қўллаш кераклиги бўйича тушунтиришлар бердим. Зайни Эшонқуловни қамоққа вилоят ИИБнинг 36-сонли йиғилиш баёнига асосан олганмиз”, деган у.
“Туҳмат бўлаётганини айтдим”
Зайни Эшонқуловнинг кўрсатмасига кўра, у 2024 йил 14 сентябр куни терговчи чақиргани учун ҳимоячиси билан Марғилонга борган. Терговчи уни Акбар Муртазақулов олдига олиб кирган.
“Акбарга ўзимга маълум бўлган барча ҳолатни айтиб бердим. У мен ва ҳимоячимга хонадан чиқиб туришни айтди. Шу вақт терговчи хонага кириб кетди ва бироздан сўнг чиқиб, “задержание” қилишини айтди. Адвокатим 100 минг долларни олиб, қайтариб бермаганим бўйича ҳеч қандай далил йўқлигини, қандай қилиб “задержание” қилиши мумкинлигини сўради. Шунда терговчи у бу ерда “солдат” эканини, топшириқни бажаришини, тўғри тушунишимизни, қўлидан ҳеч нарса келмаслигини билдирди”, деган Зайни Эшонқулов.
Шу тариқа, ўша куни Зайни Эшонқулов вақтинча сақлашга топширилган. 2 кундан сўнг эса қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чораси қўллаш учун судга олиб боришган. Суд ажрими билан унга 10 кунлик қамоқ эҳтиёт чораси қўлланган. Зайни Эшонқулов судяга ҳам айби йўқлигини, туҳмат бўлаётганини билдирган.
“Судя хавотир олмаслигимни, жиноят ишида ҳам айбимни тасдиқловчи далил кўрмаганини, бироқ санкцияда айблилик масаласи ҳал қилинмаслигини, сабр қилиб, бироз муддат кутиб туришимни айтди. Шундан сўнг ҳимоячим ва оила аъзоларим менга нисбатан туҳмат бўлгани ва нотўғри қамоққа олинганим ҳақида прокуратура ва ИИБга ариза билан мурожаат қилишди”, деган Зайни Эшонқулов кўрсатмасида.
Мурожаатлардан сўнг жиноят иши тергови Марғилон шаҳар ИИБдан Фарғона туман ИИБга ўтказилган. “Қарға қарғанинг кўзини чўқимайди”, деганларидек, Фарғона туман ИИБ терговчиси Зайни Эшонқуловнинг ўзига айблов эълон қилиб, жиноят ишини айблов хулосаси билан прокурорга юборган. Фарғона туман прокурори ўринбосари эса “дело” билан танишиб чиқиб, аслида иш тескари, яъни жиноятчи жабрланувчи, жабрланувчи эса жиноятчи эканини аниқлаган.
Чунки, гувоҳларнинг кўрсатмалари, Эшонқуловга тегишли телефон рақамларининг детализация ва плингация маълумотлари аслида ҳолат бошқача бўлганини кўрсата бошлаганди.
Шунда Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғи Акбар Муртазақулов 100 минг долларлик бу “ўйин”ни ўйлаб топган Шоҳнур Халиловга Зайни Эшонқуловни айблаш учун асослар етарли бўлмаётгани, вилоят ИИБ жиноят ишини тугатиб юбормоқчи эканини айтиб, агар 18 минг доллар берса жиноят ишини тугатмасдан судга чиқариб беришни ваъда қилган. У пулни прокурорга, вилоят ИИБ ва судда ишловчи танишларига беришини билдирган.
2024 йил 12 сентябрда Акбар Муртазақулов Шоҳнур Халиловнинг офисига борган ва келишилган пулдан 500 долларини фирибгарлик йўли билан қўлга киритган. Бироқ жиноий ҳаракатларини ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларга кўра охирига етказа олмаган.
Иш ҳужжатларида Акбар Муртазақулов ва Шоҳнур Халилов ўртасидаги суҳбат акс этган аудиоёзувлар мавжуд. Уларда Акбар Муртазақуловнинг “Қаранг, бир пачка прокурорники, беш судники, кеча уч, беш деганди, йўқ, уч дедим, оласан дедим, кеча вилоятда бўлди-да у нарса, УВДда, ўн саккизга кетди тўғриси, жой-жойига қўйиб олишимиз керак”, “Прокурор бир пачка сўраяпти, судя 5 минг, вилоят 3 минг сўраяпти”, “500 беринг ёки берманг. Ака, бу қиморга ўхшаган ўйин-да”, деган сўзлари акс этган.
“30 минг доллар сўради”
Шу тариқа, сўнгги лаҳзада Фарғона туман прокурори ўринбосарининг эътибори билан иш тескарисига айланиб кетган: жиноятчига айлантирилган Зайни Эшонқулов қамоқдан чиқарилиб, унга нисбатан қўзғатилган жиноят иши тугатилган ҳамда жабрланувчи ролини ўйнаган Шоҳнур Халиловга нисбатан жиноят иши қўзғатилган.
Шоҳнур Халилов ЖИБ Марғилон шаҳар судининг 2025 йил 5 мартдаги ҳукми билан Жиноят кодексининг 139-моддаси 3-қисми “а, б, г” бандлари (оғир ёки ўта оғир жиноят содир этишда айблаб, оғир оқибатлар келиб чиқишига сабаб бўлган ҳолда ғаразгўйлик ёки бошқа паст ниятларда туҳмат қилиш) ҳамда 237-моддаси 2-қисми “а, г” бандларида (айбловнинг сунъий далилларини вужудга келтирган ҳолда оғир ёки ўта оғир жиноят содир этишда айблаб ёлғон хабар бериш) назарда тутилган жиноятларни содир этганликда айбли деб топилган. Унга 6 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган.
“Марғилон шаҳар ИИБ Тергов бўлими бошлиғи Акбар Муртазақулов мени чақиртириб, далиллар тасдиқланмаётгани ва Зайни Эшонқуловни айблаш учун асослар етарли бўлмаётгани сабабли 30 минг доллар беришни, шунда жиноят иши судга чиқишини, ушбу пулдан ўзига ҳеч қанчаси қолмаслигини айтди. Шундан сўнг танишларим билан гаплашиб, Акбар Муртазақуловнинг ҳаракати ноқонуний эканини билдим. 2024 йил ноябр ойида унинг устидан ДХХга ариза билан мурожаат қилдим.
Акбар Муртазақуловга нисбатан тезкор тадбир ўтказилди. Тадбир жараёнида Муртазақуловни офисимга чақиртириб, унга 500 доллар бердим. Акбар Муртазақуловни ушлашди ва у ишдан кетди”, деган у.
Жазо
Айбсиз одамга нисбатан қўзғатилган жиноят ишини 18 минг доллар эвазига айблов хулосаси билан судга чиқариб бермоқчи бўлган Марғилон шаҳар ИИБ тергов бўлими бошлиғи Акбар Муртазақулов 2025 йил 7 апрел куни қамоққа олинган.
Гарчи судда айбига иқрорлик билдирмаса ҳам унинг қилмиши гувоҳларнинг кўрсатмалари ҳамда бошқа далиллар билан ўз тасдиғини топган.
ЖИБ Фарғона шаҳар судининг 2025 йил 12 сентябрдаги ҳукми билан Акбар Муртазақулов Жиноят кодексининг 25,168-моддаси 4-қисмининг “а” банди ва 28,211-моддаси 3-қисмининг “а” бандида назарда тутилган жиноятларни содир этганликда айбли деб топилган. Унга 3 йил ички ишлар органларида ишлаш ҳуқуқидан маҳрум қилган ҳолда БҲМнинг 400 баравари миқдорида жарима ҳамда 10 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. Жазолар алоҳида-алоҳида ижро қилиниши, жарима давлат фойдасига ундирилиши ва озодликдан маҳрум қилиш жазосини умумий тартибли колонияларда ўташ белгиланган.
Фарғона вилояти суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг 2025 йил 10 декабрдаги ажрими билан дастлабки суд ҳукми ўзгаришсиз қолдирилган.
