CNN 17 август куни эълон қилган материалида Украинада Patriot ҳаво ҳужумидан мудофаа мажмуалари учун ракета-тўсувчилар деярли қолмаганини хабар қилди. Бу ҳақда телеканал журналистларига украиналик расмийлар маълум қилган.
CNN журналистларига Украинадаги Patriot тизимларининг 16 та ракета учириш қурилмаси кўрсатилган. Уларда мунтазам фойдаланилганини кўрсатувчи излар бўлган. Бироқ ушбу мажмуаларга хизмат кўрсатувчи бош муҳандиснинг айтишича, у сўнгги олти ҳафта давомида Patriot тизимларининг бирор марта ишлатилганини кўрмаган.
Бу ҳолат Россия сўнгги ойларда Украинага ҳаво ва ракета зарбаларини кучайтирган бир пайтда кузатилмоқда. Хусусан, Киев ҳам вақти-вақти билан баллистик ракеталар билан нишонга олинмоқда.
5 август куни Киев Россия томонидан учирилган 28 та баллистик ракетанинг бирортасини ҳам уриб тушириш имкони бўлмаганини маълум қилган. Украина томони буни зарур ҳаво ҳужумидан мудофаа воситалари етишмаслиги билан изоҳлаган.
Politico баҳосига кўра, танқислик, биринчи навбатда, Patriot тизими учун мўлжалланган PAC-3 ва PAC-2 ракеталарига тааллуқли. Улар Россиянинг юқори тезликдаги баллистик қуролларига қарши Украинанинг энг самарали воситалари қаторига киради.
Украинада қанча Patriot ракетаси қолган?
Украина ҳукумати мамлакат ихтиёрида аниқ қанча Patriot ракета-тўсувчиси қолганини очиқламаяпти.
Президент Володимир Зеленский 13 август куни эълон қилинган CNN билан интервюсида АҚШ захираларидаги Patriot ракеталарининг 5 фоизи Украинага қишдан чиқиб олиш учун етарли бўлишини айтган.
Зеленскийнинг сўзларига кўра, агар АҚШ ўз захираларидаги ракеталарнинг 10 фоизини Украинага сотса, Киев Россиянинг барча баллистик ракеталарини уриб тушириш имкониятига эга бўлади.
«Менда 1 фоиз бор», деган Зеленский.
Украина президенти зарур миқдордаги Patriot ракеталарини олиш учун Киев ихтиёрида бор-йўғи бир неча ой вақт қолганини ҳам таъкидлаган.
Унинг айтишича, Украина 2026 йилда ўтган йилга нисбатан 2,5 баравар кам ракета-тўсувчига эга. Айни пайтда Россия ҳар ой аввалгига нисбатан икки баравардан ҳам кўпроқ баллистик ракета ишлатмоқда.
Эрондаги уруш танқисликни кучайтирган
CNN маълумотига кўра, Patriot ракеталарини етказиб бериш билан боғлиқ глобал муаммолар март–апрел ойларида, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши давомида улардан фаол фойдаланилиши ортидан кучайган.
CNN таянган Foreign Policy Research Institute ҳисоб-китобларига кўра, Эрондаги урушнинг дастлабки тўрт кунида коалиция кучлари жуда катта миқдорда ракета-тўсувчиларни сарфлаган. Бу эса мавжуд захиралар ва янги ракеталар ишлаб чиқариш имкониятларига босимни оширган.
Таҳлилчилар ҳисоб-китобига кўра, Lockheed Martin 2025 йил давомида Patriot учун 620 та ракета-тўсувчи ишлаб чиқарган. Бу кунига ўртача 1,7 та ракета дегани.
Шу сабабли жангларда ракеталарнинг юқори суръатда сарфланиши билан уларни ишлаб чиқариш ҳажми ўртасида катта тафовут юзага келган.
Пентагон январ ойида Lockheed Martin билан етти йиллик шартнома имзолаган. Унга мувофиқ, Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш қувватини йилига 2 мингтагача ошириш режалаштирилган.
Украина Patriot ракеталарини ўзи ишлаб чиқара оладими?
CNN материалида Украинада Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш масаласи ҳам тилга олинган.
АҚШ президенти Доналд Трамп НАТОнинг Анқарадаги саммитида Вашингтон Киевга Patriot ҳаво ва ракета ҳужумидан мудофаа тизимлари учун ракета-тўсувчилар ишлаб чиқариш лицензиясини беришини айтган эди.
Бироқ кейинчалик АҚШнинг НАТОдаги элчиси Мэттью Уитакер узоқ муддатли ишлаб чиқариш бўйича келишув қишгача имзоланмаслигини, Украинада дастлабки ракеталарни ишлаб чиқариш эса бундан ҳам кўпроқ вақт талаб қилишини билдирган.
Кейинроқ Трамп Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш лицензиясини Украинага бериш ҳали ҳал қилинган масала эмаслигини ва бу борада музокаралар давом этаётганини айтган.
6 август куни Зеленскийнинг Украинага кўпроқ Patriot ракеталари етказиб бериш ҳақидаги чақириқларига муносабат билдирган Трамп: «Бизга ҳам ракеталар керак», деган.
Австрия Қуролли кучлари Миллий мудофаа академияси доценти, ҳарбий эксперт Густав Грессел эса DW билан суҳбатда Украина яқин вақт ичида Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш лицензиясини олишига шубҳа билдирган.
Унинг фикрича, Украина бу масалада дастлаб ҳаддан ташқари оптимистик бўлган. Эксперт энг яхши сценарийда ҳам Украина PAC-2 туридаги ракеталарни ишлаб чиқариш лицензиясини олиши учун 4–5 йил вақт кетиши мумкинлигини айтган.
