30 млн сўмдан кўп топадиганларнинг 32 фоизи саёҳатга пул сарфламоқчи — Марказий банк

Ёшлар катта харажатларга тайёрланмоқда 

Ёш бўйича қаралганда ҳам сезиларли фарқлар бор. 30 ёшгача бўлганлар асосан таълим ва уй-жой таъмирига маблағ сарфлашни режалаштирмоқда. Бироқ улар орасида тўй, саёҳат, автомобил ва уй-жой харидига харажат қилиш истаги ҳам нисбатан юқори. 

Марказий банкнинг қайд этишича, бу ёшларнинг келгусидаги харажатларида таълим билан бир қаторда инвестициявий хусусиятга эга йирик харидлар ҳам муҳим ўрин эгаллаётганини кўрсатади. 

31–50 ёшдаги аҳоли эса уй-жой таъмири, таълим ва даволаниш билан бир қаторда автомобил ва уй-жой харидига ҳам пул сарфлашни режалаштирган. 

51 ёшдан юқори респондентларда эса асосий йўналишлар уй-жой таъмири ва даволаниш бўлиб қолмоқда. Бу гуруҳда тўй харажатлари ҳам нисбатан юқори. Саёҳат, автомобил ва электрон қурилмаларга харажат қилиш истаги эса ёшлар билан таққослаганда пастроқ. 

Умуман олганда, Марказий банк сўровига кўра, аҳоли яқин ойлар учун уй-жой таъмири, таълим, даволаниш, тўй ва автомобил харажатларини оширишни режалаштирмоқда. 

Аҳолининг 76 фоизи харажатлари ошишини кутмоқда 

Харажатлар субиндекси II чоракда 77,2 бандни ташкил этди. Бу I чоракка нисбатан 0,9 бандга паст, бироқ ҳали ҳам юқори даража ҳисобланади. 

Сўровда қатнашганларнинг 76 фоизи келгусида харажатлари ошишини кутган. Бир йил аввал, 2025 йил II чорагида бу кўрсаткич 77 фоиз эди. 

Қизиқ жиҳати шундаки, даромади 5–7 млн ва 7–10 млн сўм бўлган респондентлар харажатлари ошишини кўпроқ кутмоқда.

Даромади 15 млн сўмдан юқори бўлган айрим гуруҳларда эса аксинча, келгуси ойларда харажатларни камайтириш кутилмоқда.

Марказий банк буни ўрта даромадли аҳолида харажатлар бўйича фаоллик юқорироқ, юқори даромадли айрим гуруҳларда эса эҳтиёткорлик кучлироқ эканининг белгиси сифатида баҳолаган. 

Даромадлар бўйича ҳам оптимизм сақланмоқда 

Даромадлар субиндекси II чоракда 71,3 бандни ташкил этди. Бу I чоракка нисбатан 1,5 бандга паст бўлса-да, 2025 йилнинг шу даврига нисбатан юқорилигича қолган. 

Респондентларнинг: 

• 66 фоизи даромадлари ошишини; 

• 25 фоизи даромадлари ўзгармаслигини; 

• 9 фоизи эса даромадлари камайишини кутмоқда. 

I чоракда даромадлари ошишини кутганлар улуши 68 фоиз эди. 

Энг юқори оптимизм 20 млн сўмдан ортиқ даромадга эга аҳолида кузатилган — ушбу гуруҳнинг 81 фоизи даромадлари ошишини кутмоқда. 

Бироқ даромади 3 млн сўмгача бўлганлар орасида даромадлари камайишини кутаётганлар улуши нисбатан юқори. Марказий банк бундай ҳолат ушбу гуруҳнинг кундалик харажатлари ва харид имкониятларига кўпроқ таъсир қилиши мумкинлигини қайд этган. 

Шарҳнинг яна бир муҳим жиҳати — кредит ва жамғаришга бўлган талабнинг бир вақтда юқори бўлиб қолаётгани. 

II чоракда кредит субиндекси 65,3 бандни ташкил этди. Бу I чоракка нисбатан атиги 0,2 бандга паст. Айниқса, 3–10 млн сўм даромадга эга аҳолида кредитга эҳтиёж юқори: ушбу гуруҳнинг 57–59 фоизи келгусида кредитга эҳтиёжи ошишини кутмоқда. 

Кредит маблағларини аҳолининг асосий қисми уй-жой таъмири, таълим, бошқа эҳтиёжлар, тўй, автомобил ва даволаниш учун ишлатишни режалаштирмоқда. Демак, кредитга талаб фақат кундалик истеъмол билан чекланмай, йирик харидлар ва узоқ муддатли харажатлар билан ҳам боғлиқ. 

Шу билан бирга, жамғариш субиндекси ҳам 69,2 бандни ташкил этди. Бу I чоракка нисбатан 1,4 бандга паст бўлса-да, 2025 йил II чорагига нисбатан қарийб 1 бандга юқори. 

Респондентларнинг 64,3 фоизи келгусида жамғармалари кўпайишини кутмоқда. 12,4 фоизи эса жамғармалари камайишини кутган. 

Бироқ бу ерда муҳим қарама-қаршилик бор: респондентларнинг 46,4 фоизи келгуси давр учун умуман жамғармаси йўқлигини билдирган. Марказий банк буни аҳолининг қарийб ярмида кутилмаган харажатларни қоплаш ёки даромаддаги ўзгаришларга мослашиш имкониятлари чекланганини кўрсатувчи омил сифатида баҳолаган. 

Асосий респондентлар молиявий ҳолат яхшиланганини айтган 

II чоракда респондентларнинг 58,6 фоизи молиявий ҳолати яхшиланганини билдирган. I чоракда бу кўрсаткич 58 фоиз эди. 

30,6 фоиз респондент молиявий ҳолатида ўзгариш бўлмаганини, 10,9 фоизи эса ёмонлашганини қайд этган. 

Бу кўрсаткичлар аҳолининг катта қисми ўз молиявий аҳволини ижобий баҳолаётганини кўрсатади. 

Истеъмол кайфияти фақат шахсий даромад ва харажатлар билан чекланмайди. Марказий банк аҳолининг мамлакат иқтисодиёти бўйича кутилмаларини ҳам ўрганган. 

Келгуси 12 ойда: 

• 66,6 фоиз респондент иқтисодий вазият яхшиланишини; 

• 25,3 фоизи ўзгармаслигини; 

• 8,1 фоизи эса ёмонлашишини кутмоқда. 

Уч йиллик истиқболда оптимизм янада юқори: респондентларнинг 77 фоизи мамлакат иқтисодиёти яхшиланишини кутмоқда. I чоракда бу кўрсаткич 78 фоиз эди. 

Иқтисодий вазият ёмонлашишини кутаётганлар улуши эса чорак давомида 1 фоиз бандга камайиб, 5 фоизни ташкил этди.