Ehson ortidagi qopqon – O‘zbekistonda navbatdagi moliyaviy piramida avj ola boshladi

Ehson ortidagi qopqon

Ml Share ham avvalgi moliyaviy piramidalar kabi targ‘ibotni ehson tarqatish orqali kuchaytirib bormoqda. Keyingi kunlarda respublikaning turli hududlarida ayni shu moliyaviy piramidaning reklama banneri ilib qo‘yilgan turli tadbirlar ko‘payyapti.

Ularning ayrimlari ehtiyojmand oilaga ehson tarqatish bilan bog‘liq. Bitta gugurt, 20 ta tuxum va 1 litr yog‘ni qabul qilib olib, o‘zlari bilib-bilmagan holda Ml Share sha’niga rahmatlar yog‘dirayotganlar talaygina.

Shuningdek, jamoa bo‘lib, bir dasturxon atrofida o‘tkazilayotgan tadbirlar soni ham ortib bormoqda. Odatda bu kabi “choyli” tadbirlarning xarajati moliyaviy piramida ortida turganlar tomonidan qoplab beriladi.

Ijtimoy tarmoqlardagi guruhlarida Ml Share targ‘iboti hatto ta’lim va tarbiya maskanlariga ham kirib borayotganini ko‘rish mumkin.

O‘zbekiston uchun maxsus ishlab chiqilgan

Kun.uz avvalgi surishtiruvida O‘zbekistonda biri yo‘qolsa, boshqasi paydo bo‘layotgan moliyaviy piramidalar ortida bir guruh turgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi taxminni ilgari surgandi. Negaki, ushbu platformalar dasturlari va targ‘ibot materiallari to‘liq o‘zbek tilida tayyorlangan. Jumladan, Ml Share’niki ham.

Shuningdek, Ml Share ilovasida rus va ingliz tilidan tashqari faqatgina o‘zbek tili mavjud.

Ml Share moliyaviy piramidasining Telegram’dagi asosiy kanalida 2025 yil 4 dekabr kuni e’lonlar joylashtira boshlangan. Kanal qisqa vaqt ichida 30 mingdan ortiq a’zo to‘plagan.

Bu ham ushbu platforma avvalroq yopilgan XCM o‘rniga faoliyat boshlaganini, asosan O‘zbekistonda targ‘ib qilinayotganini anglatadi.

“Qancha muddat ishlaydi?”

O‘zbekistonda moliyaviy piramidalar ortidan daromad ko‘rishni, oson pul topishni xayol qiladigan qatlam shakllanib ulgurdi: XCM, PGM, Ml Share kabi platformalarga aldanib qolayotganlarning aksariyati navbatdagi moliyaviy piramida ochilganida unga ham ikkilanmasdan pul tikmoqda. 

Hatto ijtimoiy tarmoqlarda shu kabi moliyaviy piramidalar tahliliga ixtisoslashgan maxsus guruhlar paydo bo‘lyapti. Ularda odamlar “bu moliyaviy piramidami?” deb emas, “bunisi ko‘proq muddat ishlaydimi?” degan savollar o‘rtaga tashlanmoqda.      

Bu O‘zbekistonda ma’lum bir qatlam orasida moliyaviy piramidalarga qaramlik paydo bo‘layotganini ko‘rsatadi. Agar tezroq oldi olinmasa, bu qaramlik to‘ri kengayib, odamlar cho‘ntagidan o‘marilayotgan millionlar davlat iqtisodiyotiga ta’sir qiladigan darajaga kelishi mumkin. Bu ancha xavfli prognoz.

Kiberxavfsizlik qachon “uyg‘onadi?”

Avvalroq prezident Shavkat Mirziyoyev videoselektor yig‘ilishida 3 yil oldin Ichki ishlar vazirligida tashkil qilingan kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boshqarmasining ishi hali ko‘rinmayotganini tanqid ostiga olgandi. Davlat rahbari o‘tgan yili poytaxtda kiberjinoyatlar soni 16 mingdan ortib, fuqarolar qariyb 2 trillion so‘m moddiy zarar ko‘rganini, ularni fosh etish 8 foizga ham bormaganini aytib o‘tgan edi.

Yig‘ilishda prezident o‘z so‘zida moliyaviy piramidalar haqida ham to‘xtaldi.

“Ilgari faqat “ko‘cha” deb bilgan uyushgan jinoyatchilik bugun biznes niqobi ostida ancha daromadli sohalarga kirib boryapti. Ayniqsa, jinoiy to‘dalar faoliyati ko‘p qavatli uylar, avtomashinalar oldi-sotdisi, moliyaviy piramidalar tashkil qilish, Umra va Haj ziyoratiga yuborishda ancha ko‘paygan”, dedi Shavkat Mirziyoyev.

Biroq prezident tanqidiga qaramay, moliyaviy piramidalar ildiz otishda, biri yo‘qolsa, o‘rniga boshqasi paydo bo‘lishda davom etmoqda. Kiberxavfsizlik mas’ul idoralar hozircha “ariza yo‘q, muammo ham yo‘q” pozitsiyasida turibdi.

Vaholanki, Jinoyat kodeksining 188-1 moddasida (pul mablag‘larini va (yoki) boshqa mol-mulkni jalb etishga doir noqonuniy faoliyat) moliyaviy piramidalar tashkil qilganlik uchun og‘irlik darajasiga qarab 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan. Jinoyat protsessual kodeksining 325-moddasiga ko‘ra, bunday jinoyat ishlarini qo‘zg‘atish uchun jabrlanuvchilarning shikoyati talab etilmaydi.