Қурилиши ярим йўлда қолган энг машҳур меъморий лойиҳалар

Chicago Spire — ташлаб қўйилган

Нуфузли жойлашуви, ноодатий пойдевори ва молиявий можаролари туфайли Chicago Spire қурилиш майдони қарийб йигирма йил давомида АҚШдаги энг машҳур “қурилиш чуқурликлари”дан бири бўлиб қолди.

Ғарбий яримшардаги энг баланд бино бўлиши режалаштирилган 150 қаватли осмонўпар бино испаниялик меъмор Сантьяго Калатрава томонидан лойиҳалаштирилган эди. Қурилиш 2007 йилда бошланган, 2008 йилга келиб пойдевор ишлари якунланган, аммо молиявий қийинчиликлар туфайли лойиҳа тўхтаб қолган.

Ишлар тўхтатилганидан кейин Калатрава ўз ҳақини олмаганини даъво қилиб, 11,34 миллион доллар миқдорида даъво аризаси киритган. Оқибатда, кўплаб қарзлар сабабли 2014 йилда майдон Related Midwest девелоперлик компанияси ихтиёрига ўтган.

Кейинроқ Калатрава лойиҳаси асосидаги минора қурилмаслиги маълум қилинди. Ҳозир ушбу жойда SOM лойиҳаси бўйича иккита осмонўпар бино барпо этилмоқда, улардан биринчиси 2027 йилда якунланиши кутилмоқда.

“Рюген” меҳмонхонаси — 34 йил ўтса ҳам битмаган

Бу, эҳтимол, КХДРдаги энг машҳур — ёки энг ёмон маънодаги машҳур бино бўлса керак: ҳатто қурилиши тугалланмаган ҳолатда ҳам “Рюген” меҳмонхонаси мамлакат пойтахти манзарасида устунлик қилиб туради.

330 метрли пирамидасимон бинo қурилиши 1987 йилда бошланган ва 1992 йилгача давом этган. Ўша йили Совет Иттифоқининг парчаланиши КХДРда иқтисодий инқирозга олиб келган. Шу пайтга келиб бино тўлиқ баландликка етган ва дунёда баландлиги бўйича саккизинчи ўринга чиққан — у ҳатто Chrysler Building'дан ҳам баланд бўлган ва Осиёдаги иккинчи супербаланд осмонўпар бино ҳисобланган.

Қурилиш тўхтагандан кейин бино каркаси 16 йил давомида ўзгаришсиз турган. Фақат 2008 йилда ишлар қайта бошланган ва 2011 йилда фасад якунланган. 2013 йилда меҳмонхонани очиш режалаштирилган бўлса-да, у ҳозиргача меҳмон қабул қилмаяпти.

Torre David — 26 йил ўтса ҳам битмаган

Пойтахт узра ўнлаб йиллар давомида қад ростлаб турган яна бир осмонўпар бино — Каракасдаги Torre David. У Enrique Gómez and Associates бюроси томонидан лойиҳалаштирилган.

Расман Centro Financiero Confinanzas деб аталадиган бу иншоот 1990 йилда қурила бошланган. У 1994 йилда Венесуэладаги молиявий инқироз туфайли ишлар тўхтатилгунча шаҳарнинг баландлиги бўйича учинчи биносига айланган.

Кейинчалик юзага келган уй-жой инқирози вақтида қурилиши тугалланмаган 45 қаватли осмонўпар бинога сквоттерлар жойлашиб олган — энг юқори паллада у ерда 5000 нафаргача одам яшаган. Мажмуа ҳақида суратга олинган ҳужжатли фильм 2012 йилги Венеция архитектура биенналесида “Олтин шер” мукофотини олган.

2014 йилда ҳукумат бинодаги аҳолини кўчиришни бошлаган ва уни сотишни режалаштирган, аммо бу режалар амалга ошмаган. 2018 йилда эса иншоот зилзиладан зарар кўрган.

Jeddah Tower — етти йиллик танаффусдан сўнг қайта бошланган

Дунёдаги энг баланд бино ва инсоният тарихидаги биринчи 1 километр баландликдаги осмонўпар бино сифатида ўйланган ушбу лойиҳа Жидда шаҳри шимолидаги янги туман марказига айланиши керак эди.

Қурилиш 2013 йилда бошланган, аммо беш йилдан кейин, фақат 63 қават битказилган пайтда тўхтаб қолган.

Етти йиллик танаффусдан кейин ишлар яна тикланган: Kingdom Holding Company девелоперлик компанияси лойиҳани 2025 йил бошида қайта ишга туширганини эълон қилган.

Dubai Creek Tower — узоқ танаффусдан кейин қайта кўриб чиқилган

Дунёдаги энг баланд иншоот бўлишга даъвогар бўлган яна бир лойиҳа — тахминан 1300 метр баландликдаги минора улкан кузатув иншооти сифатида режалаштирилган эди.

Chicago Spire каби, бу лойиҳа ҳам Сантьяго Калатрава томонидан ишлаб чиқилган. Уни Dubai Expo 2020 кўргазмасигача очиш режалаштирилган эди.

Қурилиш 2016 йилда Дубай ҳукмдори Муҳаммад бин Рошид Ол Мактум иштирокида бошланган ва 2018 йилга келиб пойдевор ишлари тугалланган.

Шундан сўнг лойиҳа деярли тўхтаб қолган, пандемия даврида эса расман музлатилган. Ҳозир қурилиш яна бошланган, аммо хабарларга кўра, миноранинг баландлиги ва кўлами қисқартирилган, шу сабабли у энди дунёдаги энг баланд иншоот бўлмайди.

Sathorn Unique Tower — 29 йил ўтса ҳам битмаган

Пойтахт узра қад ростлаб турган яна бир “арвоҳ-минора” — бу сафар Бангкокда. Бино қарийб 30 йилдан бери тахминан 80 фоиз тайёр ҳолатда турибди.

Классик элементларга эга постмодернистик осмонўпар бинo, меъмор Рангсан Торсуван томонидан лойиҳалаштирилган бўлиб, унинг қурилиши 1990 йилда бошланган. Аммо 1997 йилда Осиё молиявий инқирози туфайли ишлар тўхтатилган.

Шаҳардаги кўплаб шунга ўхшаш “арвоҳ бинолар” кейинчалик тугалланган бўлса-да, Sathorn Unique Tower ҳозиргача бўм-бўш қобиқ ҳолатида қолмоқда ва ўша даврнинг ўзига хос ёдгорлигига айланган.

Шаҳар аҳолиси унинг қандай бўлиши мумкинлигини тасаввур қилиш учун узоққа бориши шарт эмас: ёнида унинг “синглиси” — тўлиқ қуриб битказилган State Tower қад ростлаб турибди.