Baralla yangrayotgan azon ovozi va yöqotilgan «qora röyxatlar» – Şavkat Mirziyoyev diniy sohada qanday erkinliklarni qaytardi?
|21:41 / 02.02.202131 6447 min
Şavkat Mirziyoyev hokimiyatga kelganidan söng diniy erkinliklarni ta'minlaş borasida ijobiy qadamlar taşlanmoqda. Xususan, Özbekistonda asta-sekinlik bilan avval yopilib ketgan masjidlar qayta oçilmoqda, ilgari baland ovozda aytilişi taqiqlangan azon ovozlari qaytdi, yurtimizda ilk bor Muşafi şarif çop etildi va Qur'on musobaqalari ötkazib kelinmoqda. Şuningdek, xalq orasida «borsa kelmas» deya ta'riflangan Jasliq qamoqxonasi yopildi, diniy e'tiqodi tufayli qamalgan minglab mahbuslar afv etildi va dindorlar uçun tuzilgan «qora röyxat»lar bekor qilindi.
Albatta bunday ijobiy özgarişlar mamlakatning xalqaro imijiga ham ta'sir qilmay qolmayapti. Özbekiston 2018 yil AQŞning diniy erkinlik böyiça «qora röyxati»dan, 2020 yilning dekabr oyida esa diniy erkinlik böyiça «Maxsus kuzatuvdagi davlatlar röyxati»dan (Special Watch List) çiqarildi.
2019 yil 2 avgust kuni prezident qarori bilan Qoraqalpoğistonda joylaşgan xalq uçun «içkaridagi» qiynoqlarning ramzi va borsa kelmas deya ta'riflanadigan Jasliq qamoqxonasi yopildi, mahkumlar tayinlangan jazo turiga qarab boşqa qamoqxonalarga köçirildi. Şuningdek, Jazoni ijro etiş boş boşqarmasi vakillari 2016 yildan Özbekistondagi qamoqxonalarda mahkumlarga kun tartibini buzmagan holda namoz öqiş va röza tutişga ruxsat berilganini ma'lum qildi.
Özbekistonda taqiqlangan ekstremistik guruhlarga aloqadorlar, moyillik körsatganlar yoki adaşib qöşilib qolgan kişilarning röyxatini olib boriş amaliyotiga çek qöyildi.
Umra ziyoratiga boruvçilar soni dastlab 2018 yilda 6 ming kişidan 10 ming kişiga oşirildi, 2019 yilga kelib umraga boruvçilar soniga qöyilgan çeklov butunlay bekor qilindi va uşbu muqaddas safarga çeklanmagan miqdorda ziyoratçilar borişi mumkinligi belgilandi.
Haj ziyoratiga boruvçilar soni ham 2017 yilda 5200 nafardan 7200 nafarga oşirildi. 2020 yil fevraldan Toşkent-Madina yönalişida aviaqatnovlar yölga qöyildi. Şu bilan birga, Umra va Haj ziyoratlarini taşkil qiliş uçun sayyohlik firmalariga ruxsat berilmayotgani köpçilik tadbirkorlarni va xalqaro inson huquqlari taşkilotlarining noroziligiga sabab bölmoqda,
Mavzuga oid
şuningdek, bu – bozordagi yana bir soha monopollaşuviga olib kelmoqda.
2018 yilda prezident qarori asosida Vaqf fondi taşkil qilindi. Xayriya jamoat fondi asosan 3ta: vaqf, xayriya, zakot (uşr, fidya, fitr sadaqasi) hisob raqamlariga tuşadigan mablağlarni tasarruf etiş imkoniga ega böldi. Dastlab Fondning faoliyatiga doir köplab şubhali gap-sözlar tarqalgan bölsa-da, taşkilot minglab bemorlar, qiyin ahvolda qolgan oilalar va tolibi ilmlarga yordam berişga ulgurdi. Hozirda yangi tayinlangan rahbar taşkilot oldiga yangi maqsadlar qöyib, oldinga intilmoqda.
Islomning şiorlaridan bölgan azonni yana ovoz kuçaytirgiçlar orqali aytişga ruxsat berilişi millionlab qalblarni eritib yubordi desak mubolağa bölmasa kerak. Axir xalqimiz bu ovozni bemalol eşitişni neça yillab kutgandi, hattoki öz telefoniga azon ovozi yozib olişga qörqib yurgan insonlar bölgan. Bugun esa baland minoralardan baralla azon ovozlari yangramoqda.
Şuningdek, asta-sekinlik bilan bölsa-da, yurtimizda avval yopilgan masjidlar oçilmoqda yoki qayta qurilmoqda. Özbekiston Musulmonlar idorasining ma'lumotlariga köra, sönggi yillarda 40ta yangi masjid oçilgan va 500dan ortiği qayta ta'mirlangan. 2021 yilning 26 yanvar holatiga köra, Özbekistondagi masjidlar soni 2081tani taşkil qilmoqda.
Lekin bu raqamlar hatto aholisi bizdan kamroq bölgan qöşnilarimizdagi masjidlar soni ham bizdagidan köproq ekanini körsatmoqda. Ayni vaqtda tahririyatda masjid sifatida faoliyat yuritiş uçun barça hujjatlarni topşirib ham ruxsat ololmay turgan yuzlab fuqarolarning arizalari bor…
2020 yilda Içki işlar vazirligi masjidlarga voyaga yetmagan fuqarolar va bolalarning öz yaqinlari hamrohligida namoz öqiş uçun erkin kelib-ketişlari mumkinligini eslatib rasmiy bayonot bergani yana bir quvonçli holat böldi. Şundan söng, har tugul bolalarning masjidga kirişiga tösqinliklar kamayib qoldi.
2019-2020 yillarda prezidentning taşabbusi va nazorati ostida ötkazilgan «Mehr» operatsiyalari davomida Yaqin Şarqdagi mojaro hududlaridan 300dan ortiq yurtdoşlarimiz qaytarib olib kelindi. Qaytarilganlar dastlab maxsus sanatoriylarga joylaştirilib, issiq ovqat va kiyim-keçak bilan ta'minlandi, ularga şifokorlar, ruhşunoslar va ustozlar biriktirilib, şaxsini tasdiqlovçi hujjatlari tiklab berildi. Din işlari böyiça qömita mas'uli Muzaffar Komilov agarda «qöli qon bölmasa», vaqti-soati bilan «Mehr» operatsiyalari doirasida erkaklar ham qaytarilişini bildirdi.
Şuningdek, Toşkent şahrida prezident taşabbusi bilan Islom sivilizatsiya markazi qurilmoqda. Islom ilmlarining rivojlanişi va boy tarixiy merosimizni örganişga möljallangan uşbu maskan qurilişini şaxsan Şavkat Mirziyoyevning özi bir neça marta borib közdan keçirdi.
2018 yilda prezident taşabbusi bilan tuman, viloyat va respublika bosqiçlari asnosida Qur'on musobaqasi ötkazildi. Unda Allohning kalomini yod olgan, uni qalb tubida joylagan minglab qori va qoriyalar samimiy bellaşdi. Musobaqaning oliy örniga munosib körilgan Yöldoşbek qori Nuriddinovga «Jyentra» rusumli avtomobil yutuq tariqasida taqdim etildi.
Ammo prezident taşabbusi bilan respublika miqyosida ötkazilgan Qur'on va hadis musobaqalari 2018 yildan söng bunday keng miqyosda ötkazilmay qöyildi.
Prezident avvalgi davrda rasmiy doiralarda ismi tilga olinmay kelgan zamondoş ulamo şayx Muhammad Sodiq Muhammad hazratlarining mehnatlarini e'tirof etdi. Mirziyoyev hazratning öğillari bilan uçraşib, Toşkent şahridagi katta masjidga u kişining nomlari berilişini, u kişining katta ilmiy merosini örganiş lozimligini aytdi.
Şuningdek, şayx Muhammad Sodiq Muhammad hazratlari asos solgan «Hilol naşr» naşriyotida Özbekistonda tarixida ilk bor Muşaflarni çop qiliş boşlandi.
Şu bilan birga, jamiyatning faollaşuvi natijasida köp yillar davomida saqlanib turgan muammolar ham kötarildi. 2018 yil Malika bozorida yuzlab yigitlarning soqoli majburiy olinişi inson huquqlari taşkilotlari, yirik xalqaro naşrlar va keng jamoatçilik tomonidan juda salbiy qarşi olindi hamda hukumatning imijiga bir qadar putur yetdi.
Keyinroq, Farğonaning sobiq hokimi Şuhrat Ğaniyev ayollarning römol öraşi borasidagi gaplari ham jamoatçilikning ğazabiga uçradi.
Ğaniyevning gaplari internetda tarqalgan kunning özida Şavkat Mirziyoyev Köksaroyda ötkazilgan marosimda Özbekistonda römolga heç kim heç qaçon taqiq qöymasligini ma'lum qilib, xavotirlarga örin qoldirmadi.
«Ijtimoiy tarmoqlarda turli masalalar kötarilyapti. Qanday yaraşadi özbekona römollar. Qanday yaraşadi özbekona kiyinişlarimiz. Şu turişingiz muqaddas özbek onasi timsoli. Mehrli onamiz, singillarimiz mana şunday yurişiga heç kim heç qaçon qarşi bölmaydi Özbekistonda», – degan edi Mirziyoyev.
Yuqorida ta'kidlab ötganimizdek, Şavkat Mirziyoyev prezidentligi davrida diniy erkinliklarni ta'minlaş borasida salmoqli işlar qilindi va köplab mantiqsiz taqiqlar bekor böldi. Odamlar ham bu erkinliklarni his qilib, tadbirlarda yoki jamoat joylarida ham Qur'on va hadisdan iqtibos keltirib, öz e'tiqodlari haqida bemalol gapira boşladi. Aslida, bu demokratik davlat uçun oddiy hol bölsa-da, 2016 yildan söng boşlangan erkinliklarni his qilişda muhim omil hisoblanadi.
Uşbu erkinliklar saqlab qolinişi va bosqiçma-bosqiç xalqaro demokratik tamoyillarga moslaştirilişi ham kerak.
