Qalampir.uz jurnalistiga tahdid qilgan prokuratura xodimiga chora ko‘rilmadi. Unga “odob darsi” o‘tilgan

Nashrning e’tibor qaratishicha, bugungacha jurnalistlar faoliyatiga to‘sqinlik qilish, tazyiq o‘tkazish, tahqirlash kabi bir necha holatlar yuz bergan bo‘lsa-da, birinchi marta jurnalist faoliyatiga to‘sqinlik qilingani aniqlanib, mansabdor shaxsning aybi tan olinyapti. 

“Albatta, Qalampir.uz tahririyati Bosh prokuraturaning jurnalist faoliyatiga to‘sqinlik qilish holati bo‘yicha o‘tkazgan o‘rganishlari va adolatni tiklash borasidagi xatti-harakatlarini olqishlaydi. Biroq, tanganing ikkinchi tarafi ham bor.

O‘zbekistonda yuqoridagi kabi holatlar bir necha bor kuzatildi va junalist daxlsizligini ta’minlash, uning kasbiy faoliyatini amalga oshirish jarayonida to‘sqinlik o‘tkazish holati bo‘yicha javobgarlikka tortish masalasi dolzarb bo‘lib borayotgani ta’kidlab kelinmoqda. Biroq, mavjud qonunlarimizda jurnalist faoliyatiga to‘sqinlik qilish uchun javobgarlik belgilanmagan. Shu bois har qaysi mansabdor qilmishi uchun javobgarlikdan uzr-ma’zur bilan qutulib qolyapti.

Oqibatda jurnalistlarga nisbatan tazyiq, bosim, tahdid, so‘z va matbuot erkinligiga g‘ov bo‘lish holatlari orsa ortyaptiki, kamaymayapti. Bundan aziyat chekayotgan jurnalistlar esa o‘ziga ko‘rsatilgan bosim, tazyiq, tahdid, to‘sqinlik qilish holatlariga bugungidek “odob darslari”ni o‘tish bilan javob qilinayotganini ko‘rib, bilib turibdi. Xo‘sh, bundan keyin jurnalist kimga, qaysi qonunlarga ishonib qalam tebratsin? 

Jurnalistlarga qayta-qayta qonunlarga itoat qilish, etika qoidalarini buzmaslik, axborot olish va tarqatishda xolislik prinsipiga amal qilish eslatiladi. Bunga rioya qilmagan jurnalist va blogerlar javobgarlikka tortilganiga ham guvoh bo‘ldik. Kun.uz va Azon.uz bilan shunday holatlar kuzatilganidan ko‘pchilikning xabari bor. Lekin jurnalistning faoliyatiga to‘sqinlik qilganlar qachongacha uzr va “odob darslari” bilan qutuladi?

Prezident Shavkat Mirziyoyev jurnalistlarni o‘zining yaqin do‘sti deb bilishini bir necha bor ta’kidladi. Shunga qaramay, ayrim ijro hokimiyati organlarida ommaviy axborot vositalariga nisbatan nafrat saqlanib qolmoqda.

Qalampir.uz va Yunusobod tumani prokuraturasi xodimi, shuningdek ko‘plab jurnalistlar bilan ro‘y bergan ana shunday holatlar qonunlarimizga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish, xususan jurnalist faoliyatiga to‘sqinlik qilish bo‘yicha jinoyat kodeksida javobgarlik belgilash zarurati ortib borayotganini ko‘rsatadi.

Ayni holatda jurnalistning faoliyatiga to‘sqinlik qilganlar “odob darsi” bilan qutulib qolishi qanchalik to‘g‘ri? Nega qonun himoyachisi bo‘lgan mansabdorga qonunga va “kasb odobnomasi”ga rioya qilishi eslatib turilishi kerak?! Bu ularning burchi va majburiyati emasmi? Boy jinoyat qilsa sho‘xlik, kambag‘alniki jinoyatmi? Holbuki, Qalampir.uz xodimlari bilan sodir bo‘lgan holat Jinoyat kodeksining 206-moddasi – Hokimiyat yoki mansab vakolati doirasidan chetga chiqish bilan malakalanishi va U.Azizov javobgarlikka tortilishi mumkin edi. Ammo, bunday bo‘lmadi”, – deyiladi bayonotda.

Sayt tahririyati Oliy Majlisi Senati va Qonunchilik palatasi, Prezident Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Adliya vazirligi, O‘zbekiston jurnalistlari ijodiy uyushmasi, Milliy mass-mediani qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, “Yuksalish” umummilliy harakati, siyosiy partiyalar, jurnalistlar va blogerlar jamiyatini, so‘z va matbuot erkinligiga befarq bo‘lmagan jamoatchilik vakillarini ushbu masalani atroflicha muhokama qilishga chaqirgan.

Qayd etish lozim, O‘zbekistonda jurnalistlar faoliyatiga to‘sqinlik qilish holatlari uchrab turadi. 2019 yilda Kun.uz jurnalisti Rahmatilla Isroilov Olmazor tumani hokimligida tahdidga uchragan, so‘ng hokim o‘rinbosari unga nisbatan tuhmat qilgani oqibatsiz qolgan edi.

Bir oy oldin Qalampir.uz jurnalistiga nisbatan internetda tuhmat tarqatilgan, biroq videoni tarqatgan shaxslar aniqlanmay qolgandi. Shu yil aprelda Qarshi shahrida IIB mansabdori Daryo.uz jurnalistiga tahdid qilgandi.