Qöl boşqaruvidan qonun boşqaruviga ötiş uçun jiddiy signallar - hafta dayjesti

Birinçi instansiya sudining hukmi ötgan yili sentabrda qabul qilingan bölsa, dekabr oyiga kelib iş Xorazm viloyati sudida apellyatsiya tartibida qayta körilgan. E’tiborlisi, apellyatsiyaga arizani uç nafar jinoyatçining özi bergan. Ya’ni mudira 5,5 yillik qamoq jazosini, ikki amaldor esa 1,5 yil davomida “tungi vaqtda uydan çiqmasang böldi” degan yengil jazo yanayam yumşatilişiga umid qilgan. Viloyat sudi hukmni özgarişsiz qoldirgan.

Keng jamoatçilik sud hukmi mutlaq adolatsiz bölganini, huquqşunoslar esa nafaqat adolatsiz, balki noqonuniy ham bölişi mumkinligini aytyapti. Ya’ni agar amaldorlarning qilmişi “jabrlanuvçining öz roziligi bilan bölgan” deb emas, balki qizlarning ojizligidan foydalanib sodir etilgan deb topilganida, ular kamida 10 yilga qamalgan bölar edi. Agar ayblov moddasi notöğri tanlangan bölsa, bu nafaqat sudga, balki davlat ayblovçisi bölgan prokuraturaga nisbatan ham katta savollarni yuzaga keltiradi.

Qaşqadaryo, Qöqon va yana Xorazm...

Jamiyat hali Xorazmdagi pedofil-amaldorlarning jinoyatini va ularga qanday qilib bunçalik yengil jazo berilganini hazm qilib ulgurmay, hafta davomida yana bir neçta şunga yaqin holatlar ham oşkor böldi.

Bu holatlardan biri yana Xorazmga taalluqli. Ötgan yili avgustda Yangiariq tumanida 11 nafar erkak voyaga yetmagan 15 yoşli qizni zörlagani aytilyapti. Bu haqda bloger Nikita Makarenkoga xabar bergan qizning qarindoşi zöravonlarni “IIBga aloqador odamlar” deb atagan. Uning sözlariga köra, huquq organlari 8 oy davomida tergovni çözib kelyapti. Bloger bu haqda xabar berganidan uç kun ötib, 11 kişidan 3 nafari hibsga olingani, bunga bolalar ombudsmani Aliya Yunusova yordam berganini ma’lum qildi.

“Özbekistonda faqat qöl boşqaruvi işlaydi. 11 nafar pedofilga nisbatan iş qözğatiş uçun bu voqea oşkora bölişi, şaxsan kimdir e’tibor berişi va masala bilan şaxsan şuğullanişi kerak. Bu falokat”, dedi Makarenko. U pedofillar tarmoğini foş etiş uçun Toşkentdan Xorazmga maxsus guruh yuborişni taklif qilyapti.

Qaşqadaryoda esa 52 yoşli şaxs mehribonlik uyidan asrab olingan qizni zörlab, homilador qilib qöygani aytilyapti. Tasdiqlanmagan xabarlarga köra, Çiroqçi tumanida yaşovçi erkak 8 nafar bolani asrab olib, ular orasidan 13 yoşli qizni homilador qilib qöygan. Homila majburan abort qilingan bölişi mumkin. Voqea yuzasidan ilk sud jarayonlari 7 aprel kuni Çiroqçi tuman sudida boşlandi.

Bu xabarlar fonida Qöqon davlat pedagogika institutida qizlarning yotoqxonasiga yaşirin kamera örnatilgani ma’lum böldi. Kamera yotoqxonaning foyesiga yoki koridorga emas, bevosita qizlar yaşaydigan xonaga örnatilgan. Kun.uz'ga murojaat qilgan talabalarning aytişiça, kamerani örnatganlar uni “vay-fay signalini kuçaytirib beradigan moslama” deb ularni aldaşgan. Qizlar yaşirin kamerani olib körişganida, içida “fleşka” borligi, unda qizlarning kiyim almaştirayotgani ham tasvirga tuşib qolganini körişgan. Buni bilib yiğlagança prorektorga murojaat qilgan qizlar daşnom eşitib olgan: prorektor qizlarni “102”ga telefon qilgani uçun uruşib bergan.

E’tiborlisi, institut rektori Dilnoza Xöjayevaning ham reaksiyasi ham bundan ortiq bölmagan. Talabalarning aytişiça, rektor qizlarga institutning mulki bölgan moslamani oçib körgani uçun tanbeh bergan.

Institut bergan rasmiy bayonotda izohlanişiça, rejaga köra talaba qizlar boşqa xonaga köçirilişi va bu xona talabalarning psixologik muammolari bilan işlaş uçun maxsus xonaga aylantirilişi kerak bölgan. Qizlarning yaşirin kameradan bexabar qolgani esa göyoki “anglaşilmovçilik bölgan”. Lekin nega oddiy kamera emas, yaşirin qölbola kamera örnatilgani böyiça tayinli izoh berilmadi. Psixologik profilaktika xonasi uçun nima sababdan oliygoh binosidagi xonalardan biri emas, yotoqxonada aynan qizlar yotgan xona tanlangani ham tuşunarsiz.

Prezident administratsiyasi şu’ba mudiri Saida Mirziyoyeva bu masalani oliy ta’lim vaziri Ibrohim Abdurahmonov bilan muhokama qildi. Bu uçraşuvdan sanoqli soatlar ötib, vazirlik Qöqon pedagogika instituti prorektori işdan böşatilganini ma’lum qildi. Bundan taşqari, yaşirin kamera örnatilişiga bevosita aloqador bölgan 4 nafar mas’ul xodimga intizomiy çora körilgan. Huquq organlarining tekşiruvi davom etyapti. Yana ham batafsil Kun.uz suriştiruvida tanişing.

Pedofillar reyestri yuritiladi. Oiladagi zöravonlik – endi rasman jinoyat

Ayollar va bolalarni zöravonlikdan himoya qilişga oid uzoq kutilgan qonun şu hafta Senat tomonidan ma’qullandi. Undagi eng asosiy yangiliklardan biri – jinsiy zöravonlik sodir etgan şaxslar muddatidan ilgari jazodan şartli ozod qilinmaydi, ularning jazosi yengilroği bilan almaştirilmaydi. Bunday jinoyatlar uçun jazo ham oğirlaştirilyapti.

Bundan taşqari, nihoyat Özbekistonda ham pedofillarning reyestri yuritiladigan böldi. Bu reyestrga bolalarni zörlagan şaxslar kiritiladi va ularga ta’lim sohasida işlaş taqiqlanadi. Ular nafaqat ta’limda işlay olmaydi, umuman bolalar bilan bevosita işlaşni nazarda tutuvçi har qanday faoliyat turi bilan şuğullanişi man etiladi.

Yana bir muhim yangilik: jinsiy jinoyatlarga huquqiy baho berişda, zörlangan şaxs neça yoşda ekanini zöravon bilganmi yoki yöq degan lazeykali qoida çiqarib taşlanyapti. Ya’ni aybdor jabrlanuvçi neça yoşda ekanini bilmagan bölsa ham, bu unga yengil jazo beriş uçun sabab böla olmaydi.

Şuningdek, bu qonun bilan oiladagi zöravonlik jinoyat deb e’lon qilinyapti. Qolaversa, xotin-qizlarni ta’qib qiliş va ularga nisbatan şahvoniy harakatlar qilganlik uçun birinçi marta javobgarlik belgilanyapti.

Yangi qonunda ayolni abort qilişga majburlaş, nomusga tegiş, jinsiy ehtiyojni ğayritabiiy usulda qondiriş, jinsiy aloqaga majburlaş, 16 yoşga tölmagan şaxs bilan jinsiy aloqa qiliş, 16 yoşga tölmagan şaxsga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qiliş, pornografiya tayyorlaş va tarqatiş kabi jinoyatlar uçun jazolarni oğirlaştiriş ham közda tutilgan.

Qonun prezident tomonidan imzolangaç, belgilangan muddatda kuçga kiradi. Davlat sektoridagi bir guruh progressiv insonlar va jamoatçilik faollari tomonidan ilgari surilgan bu qonun ayollar va bolalar himoyasi uçun taşlangan katta qadam böldi. Şu bilan birga, unutmaslik kerakki, bu – ayni yönalişdagi işlarning faqat boşlanişi bölişi kerak.

Noyob hokimlar mamlakati

Pedofil-amaldorlar jinoyati ötgan hafta oçilganini inobatga olsak, bu haftaning boş antiqahramoni nomini Koson tumani hokimi Asrol Boyqorayevga bersak böladi. Bir neçta manbalarga köra, Boyqorayev 31 mart kuni qişloq xöjaligidagi muammolar böyiça majlis ötkazib, unda rözadorlarning oğzini oçişga majburlagan.

Inson huquqlari faoli Abdurahmon Taşanovning ma’lum qilişiça, hokim qurğoqçilik, yerlarning meliorativ holati haqida ğazab bilan nutq sözlagan. Şundan keyin: “Senlar röza tutvolib, sipo bölib yurasanlar, işni kim qiladi?” deya, rözadorlarni suv içişga majbur qilgan.

Hokimning matbuot xizmati buni rad etib, Abdurahmon Taşanov fermerlar haqida gapirganiga urğu qaratdi. Rasmiy bayonotga köra, Asrol Boyqorayev 31 mart kuni birorta ham fermerni tuman hokimligiga çaqirmagan va ularning rözasini oçişga majburlamagan.

Kun.uz manbasiga köra, majlisda fermerlar emas, qişloq xöjaligi xodimlari, xususan miroblar iştirokida ötgan. Hokim ularga hozir iş payti ekani, rözani 60 yoşdan keyin tutiş kerakligini aytib, baqirgan.

“Rözadorlarga birin-ketin suv içirilarkan, boşqalar ham öz xohişi bilan suv içişni boşladi. Hokimdan şu qadar qörqişadiki, boşqa rözadorlar ham röza emasmiz, deya suv iça boşlaşdi. Birorta gapiradigan bölmadi. Çunki hamma hokimdan qörqadi. Bu hokim – şer. Neça yildan beri qimirlamayapti”, – dedi vaziyatdan xabardor manba.

Fermerlar kengaşi holat böyiça Boş prokuraturaga murojaat qildi. Boş prokuratura örganiş işlarini boşlaganmi-yöqmi, örganmoqçimi-yöqmi, bular haqida rasmiy ma’lumot berilmadi.

Ma’lumot uçun, Koson hokimi Asrol Boyqorayev 2021 yil yanvar oyida ham tilga tuşgandi. Öşanda hokimning xizmat maşinasi ekani aytilgan Captiva'da 60 yoşli piyoda urib ketilgan va u halok bölgandi. Marhumning öğli Kun.uz'ga murojaat qilib, otasi urib yuborilgan vaqtda Asrol Boyqorayev va uning a’zolari Captiva içida bölganini aytgandi.

Bu hafta yana nimalar röy berdi?

Özbekistonliklar boykot qilgan “Jara” festivali noma’lum muddatga qoldirildi. Biz bu boykot haqida ötgan hafta batafsil töxtalgan edik. Ukrainaga bosqinni qöllab-quvvatlagan rossiyalik aşulaçilar iştirokidagi konsertni ötkazişdan avvalroq Boku va Olmaota şaharlari ham boş tortgandi. Taşkilotçilar Toşkentdagi konsert qoldirilişini “dunyodagi vaziyat” bilan izohlaşdi. Bu haqda e’lon qilinişidan bir kun oldin, Peterburgda rossiyalik propagandaçi Vladlen Tatarskiy öldirilgan edi. Qotillikda gumonlanayotgan ayol Özbekistonga qoçmoqçi bölgani haqida xabarlar bor.

Özbekistonning barça şaharlarida ruxsat etilgan maksimal tezlik 70 km/soatdan 60 km/soatga tuşirildi. Vazirlar Mahkamasi qarori bilan Yöl harakati qoidalariga kiritilgan özgariş 5 apreldan kuçga kirdi. Yangi çeklov faqat asosiy şaharlarga emas, respublikadagi barça şaharlarga taalluqli. Içki işlar vazirligi radar va kameralarning yangi qoidaga moslaştirilişi böyiça hozirça izoh bermadi.

Şavkat Mirziyoyev Toşkent şahridagi drenaj tizimining ahvolini önglaş böyiça topşiriq berdi. Tegişli dasturni işlab çiqiş uçun Quriliş vazirligi va poytaxt hokimligiga ikki hafta muddat berildi. Aprel oyi boşida yomğirlar yana suv toşqinlarini keltirib çiqargan, hatto aviareyslarni Samarqandga yönaltirişga töğri kelgandi. Bu hafta, şuningdek, Yangi Toşkent şahrini quriş böyiça direksiya tuzilgani ham ma’lum böldi. Direksiya rahbari etib kim tayinlangani hozirça noma’lum.

“Taşabbusli budjet”da ğolib loyihalar e’lon qilindi. Eng köp ovoz olgan 1666 ta loyihani moliyalaştirişga 1,6 trln söm ajratiladi. E’tiborlisi, ğolib loyihalarning yarmidan köpi – maktablar va şifoxonalarga töğri keladi. Şu bilan birga, odamlarning faolligi sezilarli oşgan: taşabbuslarga ötgan mavsumdan ikki barobar köp – 16 millionta ovoz töplandi. Kutilganidek, köplab mahallalar öz ğalabasini katta bayram qilib nişonladi.

Sergelida 27 yoşli ayol 3 nafar farzandi bilan özini 9-qavatdan taşladi. Ularning törtalasi ham voqea joyida halok böldi. Ma’lum bölişiça, ayol bolalari bilan 5 oydan buyon onasining uyida yaşab kelayotgan bölgan. Holat böyiça qasddan odam öldiriş va özini özi öldiriş darajasiga yetkaziş moddalari bilan jinoyat işi qözğatildi.

Toşkent qoq markazida, Amir Temur xiyoboni yonida joylaşgan ikkita bino ajoyib-u ğaroyib tarzda xususiylaştirildi. Bir yil oldin oçilgan, bor-yöği 8 mln söm ustav fondiga ega kompaniya Aloqabankdan 390 mlrd söm kredit olib, bir kun ötgaç şu pulga Aloqabank va sobiq AKT vazirligining binolarini sotib oldi. Ajratilgan kredit miqdori bank aktivlarining naq 20 foiziga teng. Davlat banki bunça katta miqdordagi kreditni xususiy kompaniyaga imtiyozli şartlarda bergani e’tiborga loyiq.

ACTIVIST loyihasi muallifi 15 sutkaga qamab qöyildi. Hojiakbar Nosirov öz videolaridan birida bir qator brendlarning yogurt mahsulotlari tarkibida karmin moddasi borligi uçun uni iste’mol qilmaslik kerak deyişi ortidan, “diniy adovat qözğatuvçi material” tarqatişda ayblanib, 15 sutka ma’muriy qamoq jazosiga hukm qilindi.

Özbekiston xalq artisti Murod Rajabov olamdan ötdi. Taniqli aktyor, özbek kino xazinasidan joy olgan bir qator filmlardagi rollari bilan tomoşabinlar mehrini qozongan Murod Rajabov 8 aprel kuni uzoq davom etgan kasallikdan söng 74 yoşida vafot etdi.