10 ta tuxum, 3 ta banan va minglab qurbon: PGM “töri” köplab özbekistonliklarni öz domiga tortdi
|02:17 / 24.01.202698 27810 min
Özbekistonda minglab fuqaro navbatdagi moliyaviy piramidaga çuv tuşdi. Bu safar Pioneer Global Media nomi ostidagi platforma 6 oy içida oson pul topiş ilinjidagi fuqarolar çöntagini qoqib oldi. Unga aldanganlarning köpi kredit olib yoki qarz kötarib, pul tikkan. Odamlar köngliga “10 ta tuxum, 4 ta şaşlik va 3 ta banan” bilan kirib borgan PGM ularning millionlab pulini özlaştira oldi. Bu haqda Kun.uz’ga xabar bergan şaxs 146 mln sömidan ayrilgan. Afsuski, bundaylarning aniq soni ma’lum emas.
Minglab özbekistonliklar navbatdagi moliyaviy piramidaga aldandi. Bu safar PGM, ya’ni Pioneer Global Media nomi ostidagi platforma 6 oyda “uruğ qadab”, “hosil”ni ham yiğiştirib olişga ulgurdi.
PGM nima?
Pioneer Global Media platformasi şakli va uslubi avvalgilaridan umuman farq qilmaydigan moliyaviy piramida. Kompaniya Londonda joylaşgani, raqamli iqtisodiyotni rivojlantiriş faoliyati bilan şuğullanişi aytiladi. Kompaniya sertifikatlari sifatida istalgan odam yasaşi mumkin bölgan ikkita surat keltirilgan.
“2009 yilda taşkil etilgan PGM özining ijodiy va samarali reklama agentligi bilan maşhur bölib, yirik şahar markazlarida faoliyat yuritadi. PGM YouTube, Instagram, TikTok, Facebook, Globoplay, Messenger, Steam va boşqalar kabi yirik global ijtimoiy dasturiy ta’minot va öyin operatorlari bilan reklama böyiça hamkorlikni yölga qöydi”, deyiladi platformaning ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida.
PGM 2019 yilda Özbekistonga raqamli tadbirkorlikni rivojlantiriş va mahalliy texnologik ekotizimni mustahkamlaş maqsadida kirib kelgani ma’lum qilingan.
PGM’ning onlayn xodimlari dasturni yuklab olganidan söng kompaniya reklama uçun hamkorlardan haq olişi, uşbu tölovlarning 70-80 foizi onlayn xodimlarga iş haqi sifatida tölanişi bildirilgan. Onlayn xodimlar göyoki mehnat depoziti sifatida pul tikişlari kerak. Söngra ularga kunlik vazifa topşiriladi. Vazifalar asosan qandaydir ilovalarni yuklab oliş bilan boğliq. Vazifa bajarilgaç onlayn xodimga kunlik haq tölanadi.
Albatta, bularning bari uşbu platforma aslida moliyaviy piramida ekanini yaşirib turiş uçun foydalanilgan yolğon. Asosiy maqsad esa depozit qöydiriş orqali odamlarni çuv tuşiriş.
Mavzuga oid
Qanday “ildiz otdi”?
Uşbu moliyaviy piramida Telegram’da bir neçta kanal va guruhlarga ega. Ulardagi ma’lumotlar va davrlar tahlil qilib körilsa, PGM 2025 yil may oyi boşlarida tarğib qilina boşlagani ma’lum böladi.
Masalan, qariyb 42 ming a’zoga ega bölgan Pioneer Global Media LTD kanali 2022 yil 14 dekabrda yaratilgani qayd etilgan. Undagi ilk xabar şu kuni e’lon qilingan. Biroq uşbu xabar tahrirlangan. Undan keyingi xabar esa 2025 yil 29 aprel kuni joylaştirilgan.
Bundan anglaş mumkinki, 2022 yil yaratilgan kanal sotib olingan hamda nomi özgartirilib, undagi ma’lumotlar öçirib taşlangan holda ilk xabar tahrirlangan. Bu orqali göyoki PGM 2022 yildan beri mavjud ekani haqida tasavvur uyğotişga harakat qilingan. “PGM kompaniyasi haqida ma'lumot” nomli boşqa bir kanal esa 2025 yil 11 avgust kuni yaratilgan.
PGM platformasi 2025 yil may oyida tarğibotni boşlab, iyun-iyul oylarida faollaşa borgan. Avvalo özini öziga deganday ortidan köproq odam ergaştirib, guruh tuza olganlar rağbatlantirilgan. Ularga jamoasi bilan dasturxon atrofida tadbir ötkaziş, jamoasi a’zolariga turli mahsulotlar tarqatiş uçun mablağlar ajratilgan. Mahsulot olgan odamlardan esa uyali telefonida PGM dasturini körsatgan holda suratga tuşib berişi talab etilgan. Söngra uşbu suratlardan yanada köproq odamlarni işontirişda foydalanişgan.
Tarqatilgan mahsulotlar esa turliça: meva, tuxum, yoğ, makaron, sut, guruç va şu kabi mahsulotlar.
Şuningdek, turli tadbirlar uyuştirilib, ularda ham faol tarğibot işlari olib borilgan.
Bundan taşqari, hududlarda oziq-ovqat dökoni bölgan yakka tartibdagi tadbirkorlar jalb etilib, ularning savdo nuqtalaridan ham faol foydalanilgan.
Şubhali tölov
Platformaga qöşiliş va işlaş uçun pul tikiş talab qilingan. Tikiladigan pul miqdori esa işlab çiqilgan darajalarga qarab oşib borgan. Masalan, yuqori darajada köproq pul tikiş va şunga mos ravişda köproq pul işlaş taklif etilgan. Daromad miqdori katta foizlarda va’da qilingan.
Depozitga qöyiladigan, ya’ni PGM’ga qöşiliş uçun tikiladigan pul qandaydir rasmiy hisob raqamlarga emas, P2P körinişida kimlarningdir bank kartalariga ötkazilgan.
Avvalgi moliyaviy piramidalardan farqli jihati, pul ötkazmalari qabul qilingan bank kartasi egasi bundan xabardor bölişi mumkin. Masalan, PGM’ga aldangan köplar depozit summalarini Qahramon Olimov ismli şaxsning bank kartalariga P2P körinişida ötkazgan.
Bu bir neçta misol. Aslida, Qahramon Olimovning bank kartalariga PGM bilan boğliq köplab pul ötkazmalari amalga oşirilgan. Kun.uz’ning aniqlik kiritişiça, 1969 yilda tuğilgan Olimov Qahramon Abduqayumoviç Farğona viloyati Buvayda tumanida istiqomat qiladi. Aynan uning özi ham PGM a’zosi bölgan.
Qahramon Olimov PGM moliyaviy piramidasida parda ortida turganlarning topşiriğini bajargan bölişi mumkin. Negaki, u bank kartalarida yiğilgan mablağlardan öziga berilgan röyxat asosida PGM a’zolariga göyoki daromadi sifatida pul ötkazmalarini amalga oşirib kelgan.
Aslida, PGM’ga göyoki mehnat depoziti sifatida pul tikkanlar önlab şaxslarning bank kartalariga ötkazmalarni amalga oşirişgan. Qahramon Olimov hamda boşqalar özlari bilgan yoki bilmagan holatda, balki ma’lum bir haq evaziga PGM ortida turganlar va aldanganlar örtasida moliyaviy köprik vazifasini bajarib bergan bölişi mumkin. Ular bank kartalariga yiğilgan milliardlab pul mablağlarini qanday tartibda kimga ötkazgani esa tahririyatga qoronği.
Parda ortidagilar kim?
Kun.uz moliyaviy piramidalar haqida köplab suriştiruvlar e’lon qilgan. Video köriş orqali pul işlaşni taklif qilgan Aif va Whats, “powerbank ijarasi”dan daromad olişga çaqirgan Parker, odamlarni “kitob öqiş orqali pul topiş” bahonasida çuv tuşirgan OMD hamda yaqindagina köplab özbekistonliklarning çöntagini şilib ketgan, “organ” xodimlari ham tarğibotiga qöşilgan XCM şular jumlasidan.
Minglab insonlarni çuv tuşirgan, biri yopilsa boşqasi yangidan oçilayotgan uşbu moliyaviy piramidalar ortida bir guruh turgani tobora oydinlaşib bormoqda. Negaki, ular uslub va şakl jihatdan bir xil. Qolaversa, ayrimlarida yaqin öxşaşliklar bor.
Masalan, “kitob öqiş orqali pul topiş”ni taklif qilgan hamda minglab odamlarni çuv tuşirgan OMD moliyaviy piramidasi 2025 yil may oyida yopilgan. Ayni şu paytda PGM tarğiboti faol boşlab yuborilgan.
OMD’ga a’zo böliş uçun odamlar tomonidan pul ötkazilgan bank kartalari orasida Dilnoza Hojiyeva ismli şaxsning bank kartasi bor.
PGM moliyaviy piramidasida ham odamlarning pulini yiğib olişda aynan şunday ismli şaxsning bank kartalari işlatilgan.
Agar uşbu şaxsning özi bundan bexabar, bank kartalari esa virtual bölsa, demak, Dilnoza Hojiyevaning şaxsiy ma’lumotlari bitta guruhning qölida. Bu OMD va PGM moliyaviy piramidalarining ortida bitta guruh turgani haqidagi taxminni örtaga çiqaradi. Agar ban kartalari odatiy hamda bankka fuqaroning özi borib oçtirgan bölsa, unda Dilnoza Hojiyeva uşbu guruhga “xizmat” qiladi, degan gumon paydo böladi. Har ikki holatda ham Dilnoza Hojiyevaning “izi” bir guruhga olib boradi.
“Örta böğin”ni uziş vaqti keldi
Ötgan 2-3 yil içida Özbekistonda biri yöqolsa boşqasi paydo bölayotgan moliyaviy piramidalar uçta böğinni yuzaga keltirda: yuqori böğin – parda ortidagi asosiy jinoyatçilar, örta böğin – moliyaviy piramida ekanini bilgan holda ortidan ergaştiruvçilar, quyi böğin – işonuvçan jabrlanuvçilar.
Bu yerda asosiy yöqotuvçilar quyi böğindagilar bölib qolmoqda. Negaki, örta böğindagilar boşqalarning tölovi hisobiga odatda zararga kirişmaydi. Özbekistonda paydo bölgan istalgan moliyaviy piramida tahlil qilib körilsa, 10-15 kişini aldagan bir kişi, guruhboşi topiladi. U “farvon hayot” ertagini öqib, odamlarni işontiradi. Ayrimlar hatto buni kasb qilib oldi.
Huquqni muhofaza qiluvçi organlar asosiy jinoyatçilarni topişning uddasidan çiqolmayotgan ekan, heç yöqsa ana şu örta böğinni uzişi kerak. Yöqsa, minglab odamlar aldanişda davom etaveradi.
Kun.uz yana bir bor yurtdoşlarimizni turli şubhali platformalarga işonmaslikka va pullarini sarflamaslikka çaqirib qoladi.
