Ўзбекистон иқтисодиёти ўтиш босқичидаги бошқа мамлакатлардан давлатнинг халқ олдидаги ҳисобдорлиги ва унга бўлган ишонч даражаси бўйича ортда қолмоқда. Бу ҳақда Жаҳон банки ҳисоботида қайд этилган.

Экспертларга кўра, сўнгги пайтлардаги ислоҳотларда молиявий шаффофликни таъминлаш, коррупцияни камайтириш, фуқаролар фаоллигини ошириш, матбуот эркинлигини кенгайтириш, суд-ҳуқуқ ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизимини такомиллаштириш, сайланадиган органларнинг назорат ваколатларини кучайтиришга эътибор қаратилмоқда. Бу йўналишдаги натижалар ҳам сезиларли бўлган, лекин ишларнинг дастлабки ҳолати жуда заиф ва тугалланмаган.

Қайд этилишича, маҳаллий ҳокимият органлари жавобгарлигини кучайтириш бўйича ишлар анча суст кечган.

Ўзбекистоннинг юқори даражада марказлашган маъмурий модели маҳаллий амалдорлар учун ҳудуд эҳтиёжлари ва фуқароларнинг фикр-мулоҳазаларини қондириш учун чекланган рағбатларни яратади, дейилади ҳисоботда.

Жаҳон банки докладида ёзилишича, 2025 йилга бориб Ўзбекистонда жамият манфаати эмас, якка ўз манфаатини кўзловчи шахсларнинг ҳокимиятни эгаллаб олиш хавфи юқори чўққига чиқиши мумкин. Постсовет мамлакатлари, хусусан, Россия ва Украина тажрибаси шуни кўрсатадики, кўпинча олигархларнинг пайдо бўлиши ислоҳотлар жараёнининг иккита муҳим босқичида рўй беради:

  • давлат назоратини қисқартириш ва ерларни давлат тасарруфидан чиқаришда;
  • давлат корхоналарини хусусийлаштиришда.

Юқоридаги иккала босқични ҳам Ўзбекистон яқин йилларда босиб ўтиши айтиляпти, бу борадаги ишлар бошлаб юборилган.

Жаҳон банки хулосасига кўра, собиқ СССР мамлакатларида ўтиш даври иқтисодиётидан олинган сабоқлар одатда икки хил манфаатдор томонлар мавжудлигини кўрсатади: