Olamşumul transfer, 7 yil kutilgan qonun va renovatsiyaga start - hafta dayjesti
|01:56 / 26.01.202516 56012 min
Futbol olamida şov-şuv: Abduqodir Husanov 40 mln funtlik transferda “Mançester Siti”ga ötdi. 7 yilga çözilgan qonun nihoyat imzolaşga tayyor: jarima ballari aşaddiy qoidabuzar haydovçilarning tanobini tortadi. Uy-joy qurilişida yangiliklar: xaridorlarga keşbek beriladi, yangi kvartiralarda gaz bölmaydi. Ortda qolayotgan haftaning şu va boşqa xabarlari – Kun.uz dayjestida.
Bu amalga oşdi
Haftaning boş qahramoni – Abduqodir Husanov. Bir neça haftalik muzokaralar va tayyorgarlikdan keyin, duşanba kuni “Mançester Siti” 21 yoşli özbek yigiti transferini e’lon qilişi bilan, millionlab vatandoşlarimizning tom ma’noda boşini kökka yetkazdi. Sababi, Husanov 4 yildan beri Angliyada çempionlikni bermay kelayotgan grand klub safiga şunçaki yoş va umidli iste’dod egalaridan biri sifatida emas, asosiy tarkibda öynaşi aniq bölgan top yulduz sifatida qöşildi.
Premer-ligadagi ilk özbek uçun “Siti” Fransiyaning “Lans” klubiga 40 mln yevro tölaydi. Bonuslar bilan bu miqdor 50 mln yevrogaça yetişi mumkin. “Şaharliklar” Husanov uçun “Real Madrid” va yana öndan ortiq boşqa klublar bilan raqobatlaşişiga töğri keldi. Manaman degan gigantlarning Husanovni talaşgani bejiz emas: u hozir dunyodagi eng yaxşi himoyaçilardan biri. Statistikaga köra, Abduqodir töpni olib qöyiş böyiça Yevropada tengsiz, yakkakuraşlarda ustun keliş böyiça eng yaxşilardan. Şuningdek, u juda tez yuguradi, öyinni yaxşi öqiydi. Özini ham, raqibini ham ayamay töpga taşlanadi, lekin qoidani buzmagan holda podkatlarda samarali harakat qiladi.
Milliy jamoamiz a’zosi “Siti” bilan 2029 yilgaça şartnoma tuzdi. Maoşi yiliga taxminan 3,5 mln yevro böladi. Ilk maşğulotlardan keyin murabbiyi Xosep Gvardiola uning jismoniy körsatkiçlarini maqtadi, şu bilan birga, tezroq ingliz tilini örganişi kerakligini aytdi. Abduqodirning debyuti bugun, Toşkent vaqti bilan soat 22:30 da boşlanadigan “Çelsi”ga qarşi öyinga töğri kelişi mumkin. “Abduqodir Husanov allaqaçon [jismonan] moslaşişga ulgurgan”,
Potensial qotil haydovçilarga yuzlab marta qoidabuzarlik qilişiga ruxsat beradigan qonunçilik vanihoyat özgartirilyapti. Jarima ballarini joriy etiş böyiça ilk marta topşiriq berilganidan salkam 7 yil ötib, bu haqdagi qonun Senatda ma’qullandi. Qonunga köra, qayta-qayta qoidabuzarlik qilişi natijasida bir yil içida töplagan jarima ballari 12 ballga yetgan haydovçilar 6 oydan 3 yilgaça haydovçilik guvohnomasidan mahrum etiladi. Qaysi qoidabuzarlik uçun qança jarima balli hisoblanişini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
Qonundan yana boşqa yangiliklar ham örin olgan. Xususan, haydovçilik guvohnomasidan mahrum etilgan şaxs yana rulga ötirsa, buning uçun jinoiy javobgarlikka tortiladi. Şuningdek, avtomobilni mast holda boşqarganlik uçun jarima miqdori BHMning 25 barobaridan 40 barobarigaça oşiriladi. Takroran mast holda rulga ötirgan haydovçilar ustidan jinoyat işi oçilib, ularga 3 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş jazosi beriladi.
Bundan taşqari, haydovçilikka öqitiş va imtihon oliş tartibini buziş ham jinoyat deb e’lon qilinyapti. Ma’muriy kodeksga kiritilayotgan qöşimçalar esa köça faqat meniki deb öylaydigan tartibsiz haydovçilarga taalluqli: qonun kuçga kirgaç, avtomobilni agressiv boşqariş, drift qiliş, şaxmat şaklida harakatlaniş, yöllarda tösiqlarni yuzaga keltiriş jarimaga sabab böladi.
Senat majlisida oçiqlangan raqamlarga köra, 2024 yilda ham Özbekistonda 2 mingdan ortiq odam avtohalokat qurboni bölgan. Ma’lum qilinişiça, ötgan yili respublikada 9364 ta yöl-transport hodisasi rasman qayd etilgan va ularda 2203 kişi halok bölib, 8901 kişi jarohatlangan. Bu raqamlar 2023 yil bilan taqqoslaganda 3–5 foizga kamroq. Qurbonlar va jarohat olganlarning qançasi bolalar ekani, jarohat olganlarning qançasi oğir nogiron bölib qolgani oçiqlangani yöq.
Bahsli modda ham unutilmagan
Minglab odamlarning yöllardagi ölimini kamaytirişga qaratilgan qonundan, organ xodimlarining tasvirlarini internetda tarqatiş böyiça bahsli bölib kelayotgan modda ham joy olgan. Içki işlar vazirligi 3 yildan beri ilgari surayotgan bu norma ötgan vaqt davomida evolyutsiyaga uçradi va baribir hayotga tatbiq etiladigan böldi. Bu taklif ilk marta ilgari surilgan 2022 yilda Kun.uz uni “no photo, no video” qonuni deb atagandi. Çunki öşanda vazirlikning taklifi radikal xarakterga ega edi: YPX xodimining tasvirini uning ruxsatisiz tarqatiş taqiqlanişi közda tutilgandi.
Keyinçalik, formulirovka özgartirildi va huquqni muhofaza qiluvçi barça organlar xodimlarining tasvirlarini “obrösizlantiriş maqsadida” tarqatganlar 15 sutkaga qamalişi nazarda tutildi. Lekin bu ham ança bahslarga sabab bölgaç, oxirgi bir yilda bu masala oçiq majlislarda qaytib kötarilmadi. Açinarlisi, bitta şu modda sabab jarima ballari va boşqa progressiv çoralar ham bir yildan köproq vaqtga keçikib ketdi.
Kuni keça Senat tasdiğidan ötgan versiyaga asosan, huquqni muhofaza qiluvçi xodimlarning tasvirini “ularni obrösizlantirişga olib keladigan tarzda buzib tarqatganlik” uçun javobgarlik belgilanmoqda. Senatning izohlaşiça, qonun bilan, fuqarolarning huquqni muhofaza qiluvçi organlar xodimlarini foto-video tasvirga tuşiriş va tasvirlarni tarqatiş huquqi saqlab qolinadi, lekin tarqatilayotgan tasvir xodimlarni obrösizlantirişga olib keladigan qilib montaj qilinmasligi kerak. Bu modda böyiça aybdor deb topilganlar BHMning 20 baravaridan 50 baravarigaça jarimaga tortiladi yoki 10 sutkagaça qamaladi.
Huquqşunos Xuşnudbek Xudoyberdiyevning sözlariga köra, yuqoridagi özgarişlar bilan bu bahsli modda biroz yumşatilgan bölsa-da, mohiyat özgarmay qolgan.
“Qonunni biroz yumşatişibdi, fuqarolarning böyniga tuzoq böladigan ayrim joylarini olib taşlaşibdi, jamoatçilik e’tirozlarni inobatga olişibdi. Ammo baribir qonunning mohiyati özgarmagan. Aslida uşbu moddani butunlay çiqarib taşlaş eng töğrisi bölar edi”, – dedihuquqşunos.
Yangi kvartiralar gazga ulanmaydi
Bundan buyon yangi qurilayotgan kvartiralarda tabiiy gaz bölmaydi. Quriliş vazirligining Kun.uz'ga ma’lum qilişiça, bu yildan boşlab yangi quriladigan köp qavatli uylarning barçasi yo hududda mavjud markazlaşgan qozonxonaga ulanadi, yoki alohida yangi qozonxonalar quriladi.
Payşanba kungi prezident selektorida ma’lum qilinişiça, bu yil Özbekistonda 135 mingta xonadonli köp qavatli uylar quriş rejalaştirilgan bölib, ularning barçasida issiqlik ta’minoti markazlaşgan böladi, ovqat pişiriş uçun esa elektr plitasidan foydalaniladi. Rasmiy xabarga köra, hozirda 18 mingta xonadon gazda individual isitiladigan qilib qurilgani uçun foydalanişga qabul qilinmay turibdi. Prezident mutasaddilarga masala yeçimi böyiça taklif kiritiş topşiriğini berdi.
Bu yangilikka munosabat bildirgan Oliy Majlis deputati Alişer Qodirov yangi quriladigan uylarda energiya manbasi sifatida faqat elektr energiyasidan foydalaniş taklifini qöllab-quvvatlaşini bildirdi va buni izohlab aytgan gapi bilan yana tarmoqlarda muhokama mavzusiga aylandi.
“Gaz – qimmat resurs. 1 kub gazdan 10 ga yaqin yuqori qiymatli, eksportbop mahsulot işlab çiqariş, xorijga sotiş va uning puliga millionlab qoraközlarimizga iş örni yaratiş mumkin. Tilla qatori milliardlab kub gazni uy isitiş va ovqat pişirişga işlatib yuboradigan xalqning kosasi oqarmaydi”, – deya yozdi deputat Qodirov.
Statistika agentligi kuni keça e’lon qilgan hisobotga köra, Özbekiston 2024 yilda Rossiya va Turkmanistondan 1,7 mlrd dollarlik gaz sotib olgan. Bu – 2023 yilga nisbatan 2,4 barobarga, 2022 yilga nisbatan 6 barobarga köp. E’tiborlisi, şunday şaroitda gaz eksporti sezilarli oşgan. Rasmiy raqamlarga köra, ötgan yili Özbekiston xorijga 628 mln dollarlik gaz sotgan, bu – 2023 yilga nisbatan 18 foizga köp.
Bu yil 6 ta şaharda renovatsiya dasturi boşlanadi
Prezident selektorida uy-joy qurilişi böyiça boşqa qator yangiliklar ham e’lon qilindi. Şavkat Mirziyoyev sohada yaşirin iqtisodiyotni qisqartiriş uçun yangi uy-joy oladigan fuqarolarga özi tölagan mablağining bir qismini keşbek qilib qaytariş böyiça takliflar işlab çiqişni buyurdi. Uluş kiritiş asosida qurilayotgan uydan kvartira sotib olgan xaridorlar uy bitmasdan turib ham kvartirani boşqa odamga sotiş imkoniga ega böladi.
Uy-joy qurilişida kuzatilayotgan turli muammolarga yeçimlardan biri sifatida, bundan buyon köp qavatli uy quriş uçun yerlar auksionda faqat QQS tölovçi yuridik şaxslarga sotilişi belgilandi. Obekt muddatida topşirilmasa, developer yer soliğini 2 karra miqdorda tölaydi. Şuningdek, sohada eskrou tizimi joriy etilişi, quruvçilarga aylanma mablağlar uçun 310 mln dollar ajratilişi kutilmoqda.
Şavkat Mirziyoyev eskirgan uylar örnida renovatsiya asosida zamonaviy köp qavatli uylar qurişga katta e’tibor qaratiş kerakligi, buni avariya holatidagi uylarda yaşayotgan odamlar kutayotganini aytdi. 2025 yilda Toşkent, Jizzax, Marğilon, Qöqon, Şahrisabz va Qarşi şaharlarida renovatsiya asosida 20 mingta xonadon qurilişi kutilmoqda.
Bu hafta yana nimalar röy berdi?
Erkinjon Turdimov öz karerasidagi törtinçi viloyatga hokim böldi. 55 yoşli arbob prezident farmoni bilan Sirdaryo viloyati hokimi vazifasini bajaruvçi etib tayinlandi. U ikki oy oldin salomatligi tufayli Samarqand viloyati hokimi lavozimidan ozod etilgandi. Turdimov, avvalroq Navoiy va Surxondaryo viloyatlarini ham boşqargan. Şu tariqa, u törtta viloyatda hokimlik qilgan ilk siyosatçiga aylandi. Erkinjon Turdimov hozirgaça umumiy hisobda 24 yil hokim, 16 yil viloyat hokimi bölib işlagan va bu borada hamkasblari orasida mutlaq rekordçi sanaladi.
Sreçko Katanets futbol böyiça Özbekiston milliy jamoasi boş murabbiyligidan ketdi. Sloveniyalik mutaxassis soğliğidagi muammo sababli katta ehtimol bilan murabbiylik faoliyatiga yakun yasaganini ma’lum qildi. Uning örniga Özbekiston olimpiya jamoasini ilk marta Olimpiadaga olib çiqqan Timur Kapadze tayinlandi. Kapadze endi milliy jamoani ilk marta Jahon çempionatiga olib çiqişi kerak. Bu iste’fo va tayinlovdan bir kun oldin Abdusalom Azizov ÖFA rahbarligidan ketgani ma’lum qilingandi. Uning vazifalari birinçi vitse-prezident Ravşan Ermatovga yuklangan. Assotsiatsiya prezidentligi uçun navbatdan taşqari saylov 22 fevralga belgilangan.
Paxta sotuvi böyiça tartib yana özgarmoqda. Endilikda fermerlar birjaga klasterlar joylagan takliflar orasidan bir yoki bir neçtasini tanlaş orqali fyuçers, forvard yoki spot şartnomalarini tuzadi. Nyu-York birjasidagi oxirgi 6 oylik örtaça kotirovka boşlanğiç narx sifatida olinadi. Savdolar hududiy çegaralar doirasida ötişi böyiça çeklov saqlab qolinyapti. Paxtani öz hisobidan yetiştirgan fermerlarga sotilgan paxta qiymatining 10 foizi miqdorida subsidiya tölanadi.
Boysundagi M25 koni joylaşgan hududda olovli maydonlar yuzaga keldi. Mahalliy aholi vakillarining aytişiça, 20 ga yaqin joydan sizib çiqayotgan gaz yondirib qöyilgan. Holat videosi tarqalganidan keyingina rasmiy xabar bergan Energetika vazirligi konda töplangan gazni xavfsiz yoqiş işlari olib borilayotganini ma’lum qildi. Bu standart yondaşuv ekani, xalqaro sanoat xavfsizligi talablariga töla javob berişi aytilmoqda.
Komron Çegaboyev tayyorladi.
Doimiy boşlovçi – Bobur Akmalov
Tasvirçi – Şohruzbek Abdurayimov
Surdotarjimon – E’zoza Ahmedova
