“GAI”dan takliflar, renovatsiya qonuni va qaytarib olingan zavod – hafta dayjesti
|14:00 / 14.06.202618 92013 min
Haddidan oşgan haydovçilar maşinasiz qoladi: prezident yöllardagi xavfsizlik böyiça muhim takliflarni ma’qulladi. Mustaqillikdan oldin qurilgan 17 mingta uy örnida yangilari quriladi: buning tartibini belgilovçi renovatsiya qonuni imzolandi. Nasiya savdo asosidagi yana bir xususiylaştiriş bekor böldi: Farğonadagi neft zavodi töliq davlat egaligiga qaytdi. Içki işlarda ikki xodim pedofiliyada ayblanmoqda: ularning ikkisi ham aynan voyaga yetmaganlar böyiça inspektor bölgan.
Ortda qolayotgan haftaning Özbekiston hayotiga oid ayrim mavzulari – Kun.uz dayjestida
Qöpol qoidabuzarliklar böyiça IIVdan takliflar
Içki işlar vazirligi yöllardagi qoidabuzarlarni tiyiş uçun yangi takliflar bilan çiqdi. Payşanba kuni Yöl harakati xavfsizligi xizmati boşliği Şerzod Ibragimov bu takliflarni davlat rahbariga taqdimot qildi.
Uning sözlariga köra, beşta turdagi qöpol qoidabuzarliklar uçun transportni vaqtinça olib qöyiş yoki musodara qiliş tartibi ilgari surilyapti. Ibragimov bu beşta qoidabuzarlik qatorida tezlikni haddan taşqari oşiriş ham bor-yöqligiga aniqlik kiritmadi. U faqat bitta holatni tilga oldi: transportni boşqariş huquqiga ega bölmagan yoki bunday huquqdan mahrum qilingan şaxs yöl bezoriligini sodir etgan taqdirda, unga belgilangan jazoga qöşimça ravişda avtomobilni musodara qiliş yoki vaqtinça olib qöyiş jazosi joriy etiladi.
Öta darajada haddidan oşib ketgan qoidabuzarlarga nisbatan bunday jazo qöllaşni jamoatçilik ança vaqtdan beri sörab kelayotgan edi. Şu bilan birga, mas’ullar “avtoterrorist”larga nisbatan qonunçilikka yangi modda qöşişdan taşqari, allaqaçon bor moddalarni amaliyotda kengroq qöllaşni ham boşlaşi kerak. Biz avvalroq Toşkent şahri markazida 214 km/soat tezlikda harakatlanib, şunçaki jarima bilan qutulgan Tesla misolida, “yöl bezoriligi” moddasining sanksiyasida körsatilgan guvohnomadan mahrum qiliş yoki “bezorilik” moddasida körsatilgan 15 sutkagaça ma’muriy qamoq jazolari har doim ham amaliyotda işlamayotganiga
. Ya’ni, IIV haqiqatan ham qöpol qoidabuzarlarga nisbatan qat’iy va samimiy kuraşiş niyatida bölsa, yangi sanksiyalar toki hamma byurokratik bosqiçlardan ötib, kodekslarga kiritilib, amaliyotga joriy etilgunga qadar oylar yoki yillar davomida kutib ötirmasdan, bugunning özidayoq qonunçilikda allaqaçon mavjud normalarni qöllaşga ötişi lozim.
Vazirlik ilgari surayotgan muhim takliflardan yana biri – bolalariga maşina haydaşiga ruxsat berayotgan ota-onalarga taalluqli. Oxirgi yillarda ösmir yoşdagi yigitçalarning maşina haydab yurişi holatlari keskin köpayib ketdi. Ular iştirokida tez-tez qonli avtohalokatlar ham röy berib turibdi. Rasmiylar ilgari surayotgan taşabbusga köra, ota-ona farzandining maşina boşqarişiga ruxsat bergan holatda, bola kimningdir jarohatlanişi yoki ölişiga sabab bölgan avtohalokatni sodir etib qöysa, ota-ona hozirgidek ma’muriy emas, balki jinoiy javobgarlikka tortiladi.
Bundan taşqari, qöpol qoidabuzarlar uçun jarimani 30-50 foizlik çegirma bilan tölaşga bir yillik çeklov joriy etilişi ham mumkin. Şuningdek, transportni mast holda boşqarganlik uçun belgilangan jazolar qatoriga 15 sutkagaça ma’muriy qamoqni ham qöşiş taklif etilyapti. Rasmiy xabarga köra, prezident Şavkat Mirziyoyev yöllarda inson hayoti va xavfsizligini ta’minlaş böyiça takliflarni ma’qullagan.
Renovatsiya töğrisidagi qonun imzolandi
Eskirgan uy-joylarni buzib, örniga yangilarini qurişning endi qonun darajasida belgilangan tartibi bor. “Şaharsozlik renovatsiyasi töğrisida”gi qonun prezident tomonidan imzolandi. Qonun renovatsiya jarayonlarida mulkdorlarning huquqlari va boşqa kompleks masalalarni qamrab olgan.
Qonunga köra, eskirgan uylar va noturar joylar örnida yangilarini quriş haqidagi taklif davlat organlari tomonidan körib çiqilişi uçun mulkdorlarning kamida 80 foizi rozilik berişi kerak. Hujjatda quyidagiça jarayonlar ketma-ketligi körsatib ötilgan: avvaliga investor renovatsiya böyiça öz konsepsiyasini işlab çiqib, hududdagi köçmas mulklar egalarini konsepsiya bilan taniştiradi. Taniştiruvdan keyin har bir obekt böyiça mulkdorlarning kamida 80 foizi bilan notarial tasdiqlangan dastlabki bitimlar tuziladi. Bu bitimda kelişilgan kompensatsiya şakli va miqdori körsatilişi şart.
Kamida 80 foiz mulkdor bilan kelişilgaç, loyiha davlat organlari tomonidan körib çiqiladi va agar tasdiqlansa, investor mulkdorlar bilan yakuniy bitimlarni tuzişga kirişadi. Bu jarayonda ayrim mulkdorlar bilan kelişuvga erişilmagan taqdirda, bu masala sud tartibida körib çiqiladi, ya’ni mulkdorga sud tomonidan belgilangan miqdorda kompensatsiyani olib, joyni böşatib qöyiş majburiyati yuklatilişi mumkin.
Şu bilan birga, kelişuvga rozi bölmagan huquq egasini suddan taşqari bitimga majburlaş, uning öz mulkini erkin tasarruf etişiga tösqinlik qiladigan şaroitga tuşirib qöyiş, şu jumladan elektr, gaz va boşqa muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlaridan uzib qöyiş yoki mulkiga kiriş yölini tösib qöyiş taqiqlanadi. “Şaharsozlik renovatsiyasini amalga oşirişda heç kim sudning qarorisiz, qonunga zid tarzda uy-joyidan mahrum etilişi mumkin emas”, deyiladi qonunda.
Çorşanba kuni prezident huzuridagi yiğilişda ma’lum qilinişiça, respublika böylab 1991 yilgaça qurilgan 17 mingta turar joyni renovatsiya qiliş közda tutilyapti. Ularning örnida zamonaviy, energiya tejamkor va töliq infratuzilma bilan ta’minlangan köp qavatli uylar barpo etilişi reja qilingan.
Yiğilişda, şuningdek, hali bitmagan uydan kvartira sotib oliş – rasmiy tilda aytganda uluş kiritiş asosidagi uy-joy qurilişlarini eskrou tizimiga ötkazişga doir qonun loyihasi ham körib çiqildi. Bunda oldi-berdilar faqat bank orqali ötişi va boşqa majburiy tartiblar vositasida, xaridorlarning huquqlari kafolatli himoyalanişi aytilyapti.
Saneğga sotilgan FNQZ töliq davlat egaligiga qaytdi
Tört yil oldin xususiylaştirilgan Farğona neftni qayta işlaş zavodi qayta milliylaştirildi. Ma’lum bölişiça, zavodning 100 foiz uluşi yana davlat tasarrufiga qaytarilgan. Xususiylaştiriş qaçon va nega bekor qilingani ma’lum emas – rasmiylar bunga biror xabar bergani yöq. Faqat şunisi ma’lumki, bir oy avval ham zavoddagi 41,5 foiz uluş rasman Saneğga tegişli edi. Undan oldinroq, korxona xodimlari bir neça oy davomida maoşsiz qolib ketgani ma’lum bölgandi.
Xabaringiz bölsa, “Sanoat energetika guruhi” davlatga qaraşli köplab neft konlarini qölga kiritganidan keyin, Farğona neftni qayta işlaş zavodiga ham ega çiqqan. Kompaniya 2022 yil may oyida zavodni ayrim majburiyatlar bilan 100 mln dollarga sotib olgan, keyinçalik bu tölovni bölib-bölib tölaşga kelişilgani oşkor bölgandi. Aftidan, xaridor bu 100 mln dollarni ötgan 4 yil davomida ham töliq tölamagan.
Yana bir qiziq jihat şundaki, Saneg butun boşli zavodni bölib tölaş şarti bilan 100 mln dollarga olib, 2024 yilda uning bir qismini AQŞning Air Producs kompaniyasiga 140 mln dollarga sotib yuborgan edi. Milliylaştirişdan keyin ana şu 140 mln dollar masalasi nima bölgani tuşunarsiz: bu bitim yakuniga yetganmi-yöqmi, pullar qayerga ketgan, özi umuman ötgan 4 yil mobaynida Saneg davlatga qança tölagan, biror söm tölagan bölsa özining yonidan tölaganmi yo zavodning foydasidan tölaganmi – bu kabi savollar oçiq qolyapti.
Eslatib ötamiz, 2025 yilda “Kvars” zavodi ham davlat ixtiyoriga qaytarilgan edi. Zavodni bölib-bölib tölaş şarti bilan sotib olgan ofşordagi “investor” pulni tölamagani sabab, ba’zi voqealar ortidan xususiylaştiriş bitimi bekor qilingandi.
Yonilği şoxobçasida yana portlaş
Özbekistonda oxirgi bir yil içida portlab ketgan yonilği quyiş şoxobçalari soni 8 taga yetdi. Duşanba kuni Qaşqadaryoda kuzatilgan navbatdagi halokat 6 kişini hayotdan olib ketdi.
Portlaş Qarşi tumanida, maişiy gaz ballonlariga propan quyiş şoxobçasida kunduzi soat 13:50 larda röy bergan. FVV xabariga köra, hodisa oqibatida 6 kişi halok bölgan, 5 kişi turli darajada jarohat olgan. Gaz taşişga möljallangan ikkita avtomobil, ikkita Cobalt va yer ostidagi ikkita yoqilği saqlaş rezervuari yonib ketgan.
Jabrlanganlarga yordam körsatiş, hodisa sabablarini aniqlaş va kelgusida bu kabi holatlarning oldini oliş çoralarini köriş uçun boş vazir örinbosari Oçilboy Ramatov boşçiligida hukumat komissiya tuzildi.
Qayd etiş lozim, hukumat komissiyasi bunday holatlar takrorlanmasligi uçun faqat Qarşidagi portlaşni örganiş bilangina çeklanmasligi kerak. Çunki, yuqorida aytganimizdek, oxirgi bir yil içida yonilği şoxobçalarida naq sakkizta portlaş röy berdi, şulardan 6 tasi propan quyiş şoxobçalariga töğri keladi. Kökdala tumanida kuzatilgan ikkita holat, Jomboy, Şörçi, Andijon va Denov tumanlari hamda Urganç şahrida röy bergan portlaşlar şular jumlasidan. Qolaversa, 2024 yil oxirida Farğona şahridagi propan şoxobçasi portlagani ham hali köpçilikning yodidan kötarilgani yöq.
Hafta davomida insonlar ölimiga olib kelgan yana bir baxtsiz hodisa Andijon viloyati Marhamat tumanidagi Markaziy poliklinikada röy berdi. 10 iyun kuni poliklinika hududidagi kanalizatsiya bunkerida santexnik va uni qutqarişga tuşgan yana uç nafar texnik xodim gazdan zaharlanib halok böldi. Ayançli voqea tafsilotlari bilan Kun.uzreportajida kengroq tanişişingiz mumkin. Holat böyiça mehnat muhofazasi qoidalarini buziş moddasi bilan jinoyat işi qözğatilgan.
Bu hafta yana nimalar röy berdi?
Yigitlarni “voyenkomat”da tibbiy tekşiruvdan ötkaziş amaliyoti tugatilyapti. Mudofaa vaziri Şuhrat Xolmuhammedovning sözlariga köra, mudofaa işlari bölimlarida tibbiy komissiyadan ötiş tartibi bekor qilinib, barça tibbiy köriklar tuman (şahar) markaziy poliklinikalariga ötkaziladi. 16 yoşga tölgan va ID karta olgan öğil bolalar avtomatik tarzda harbiy hisobga qöyiladi. Şuningdek, mudofaa işlari organlarining fuqaroviy xodimlari maoşi 1 iyuldan 20 foizga, 2027 yil 1 yanvardan yana 50 foizga oşiriladigan böldi. Ijara narxlari kötarilgani munosabati bilan, Toşkent va Samarqand şaharlarida harbiylarga ijara pulining kompensatsiya miqdori 25 foizga kötarildi.
Özbekistonda iş beruvçiga bosim ötkaziş uçun xodimlarning iş taşlaşiga ruxsat berilyapti. Prezident imzolagan qonunga asosan, Mehnat kodeksiga iş taşlaşga oid normalar qöşildi. Unga köra, agar yaraştiriş taomillari orqali jamoaviy mehnat nizosini hal qilişning iloji bölmasa, mehnat jamoasi iş taşlaş uyuştiriş huquqiga ega. Bu haqdagi qaror iş taşlaş boşlanişidan kamida 1 oy oldin qabul qilinişi va iş beruvçi bu haqda xabardor qilinişi kerak. Reja qilingan iş taşlaş xavfsizlik maqsadlari tufayli, sud qarori bilan töxtatib turilişi mumkin. Qonunda iş taşlaş tartibini buzganlik uçun 10 yilgaça ozodlikdan mahrum qilişni közda tutuvçi sanksiyalar ham belgilangan. Tibbiyot xodimlari, davlat xizmatçilari, energetika, suv ta’minoti va aloqa tizimlari xodimlarining iş taşlaşiga ruxsat berilmaydi.
Andijon va Surxondaryoda içki işlar xodimlari pedofiliyada gumonlanmoqda. Andijondagi gumondor – olimpiada sovrindori bölmiş taniqli sobiq boksçi. U viloyat IIB voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam körsatiş markazi inspektori lavozimida işlab turib, 15 yoşli qiz bilan jinsiy aloqa qilganlikda ayblanib, qamoqqa olindi. Uning Surxondaryodagi hamkasbi, Denov tumanida voyaga yetmaganlar masalalari böyiça inspektor-psixolog bölib işlagan xodim esa 14 yoşga tölmagan qizning nomusiga tegiş hamda zörlik işlatib yoki qörqitib 16 yoşga tölmagan şaxsga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qilişda ayblanyapti. Hozirda jinoyat işi sudga oşirilgan.
Şimoliy Amerikada futbol böyiça Jahon çempionati start oldi. Bu galgi mundialni özbekistonliklar özgaça kayfiyatda kuzatyapti. Milliy jamoamizning tarixiy debyut öyini 17 iyun kuni Kolumbiyaga qarşi, Mexiko şahrida bölib ötadi. 1-turga yakun yasab beradigan uçraşuv Toşkent vaqti bilan payşanba tongida, soat 7 da boşlanadi. Yigitlarimizga omad yor bölişini tilab qolamiz!
