8 yanvar kuni O‘zbekiston prokuraturasi tashkil etilganiga 30 yil to‘ldi. O‘tgan vaqt davomida o‘zbekistonliklar 6 nafar bosh prokuror faoliyatiga guvoh bo‘lishdi. Bugungi kunda ushbu lavozimni egallab turgan Nig‘matilla Yo‘ldoshevgacha ishlagan besh nafar bosh prokurorning faqat ikkisi nomiga dog‘ tushirmay kursisini tark eta olgan, xolos. Bular: Bo‘ritosh Mustafoyev (1992—1998) hamda Usmon Xudoyqulov (1998—2000).

Ulardan keyingi 3 nafar bosh prokuror faoliyati davomida sodir etgan jinoyatlari uchun javobgarlikka tortilgan. Jumladan, Rashid Qodirov (2000—2015) va Ixtiyor Abdullayev (2015—2018 yillarda Bosh prokuror, 2018—2019 yillarda Davlat xavfsizlik xizmati raisi. U DXX rahbarligidan ketgach qo‘lga olingandi) hozir ham qamoqda jazo muddatini o‘tayotgan bo‘lsa, Otabek Murodov (2018—2019) sud tomonidan uy qamog‘iga hukm qilingan.

O‘zbekiston prokuraturasi tarixi, mamlakat hali rasman mustaqil bo‘lmay turib, prokuratura organlari qay tarzda SSSR bosh prokuraturasiga tobelikdan qutulgani haqida hikoya qilishga qaror qildik. Shuningdek, ko‘rsatuv davomida O‘zbekiston bosh prokurorlarining siyosiy portretlarini ham gavdalantirishga harakat qilamiz. Zero, bu ma’lumotlarni har bir o‘zbekistonlik bilishi, prokuratura tizimida faoliyat yuritayotgan shaxslar esa avvalgilarning xatolaridan tegishli xulosa chiqarishi lozim deb hisoblaymiz.

O‘zbekistonda prezidentlik lavozimi mamlakat hali sovetlar ittifoqi tarkibida bo‘lgan 90-yillardayoq joriy etilgandi. O‘sha kezlarda respublika prokuratura organlarini sovet ittifoqi ta’siridan qutqarish uchun amaliy harakatlar boshlanadi.

Mahkama tarixi

1990 yilning 1 noyabr kuni qabul qilingan qonun bilan O‘zSSR Konstitutsiyasiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilib, O‘zbekiston Bosh prokurori faqat mamlakat parlamenti va prezident oldida hisobdor hamda javobgar ekani belgilab qo‘yiladi. Shuningdek, Bosh prokuror hamda uning o‘rinbosarlari ilgarigiday SSSR Bosh prokurori tomonidan emas, balki O‘zbekiston prezidenti taqdimnomasiga binoan mamlakat parlamenti tomonidan tayinlanishi joriy etiladi. O‘zSSR Oliy Soveti qarori bilan 1990 yilning 1 noyabr kuni Bo‘ritosh Mustafoyev O‘zSSR prokurori etib